هدر

در میزگرد تخصصی «اقتصاد سبز» با اعضای هیات مدیره انجمن صنفی کنسانتره و آبمیوه مطرح شد؛

کنسانتره مشکلات در صنعت آبمیوه

مهندس زهراگیو: صنعت آبمیوه و کنسانتره از جمله صنایعی است که از 20 سال قبل وقتی پا به عرصه گذاشت آمد تا کمکی باشد برای بخش کشاورزی به جهت جلوگیری ازضایعات میوه و هدرروی ثروت مملکت و وقتی در این راه موفق شد قدم به عرصه صادرات هم گذاشت اما امروزه با همه پیشرفت‌هایی که این صنعت دارد خستگی را در تک‌تک چهره‌های مدیران خوب این صنعت می‌توان مشاهده کرد. 
مهندس زهراگیو: صنعت آبمیوه و کنسانتره از جمله صنایعی است که از 20 سال قبل وقتی پا به عرصه گذاشت آمد تا کمکی باشد برای بخش کشاورزی به جهت جلوگیری ازضایعات میوه و هدرروی ثروت مملکت و وقتی در این راه موفق شد قدم به عرصه صادرات هم گذاشت اما امروزه با همه پیشرفت‌هایی که این صنعت دارد خستگی را در تک‌تک چهره‌های مدیران خوب این صنعت می‌توان مشاهده کرد. 
چالش‌هایی که فراوان است و بخشی از آن در میزگردی که با حضور دکترولی ا... داوودآبادی دبیر انجمن صنایع آبمیوه و کنسانتره، دکتر محمدعلی برهانی عضو هیأت مدیره انجمن و مدیرعامل شرکت تکدانه، ساسان میار عضو هیأت مدیره و مدیرعامل شرکت سن‌ایچ، امیر انتظار نماینده شرکت اروم آدا، مهرداد شمس مولوی عضو هیأت مدیره و بازرس انجمن، محمد افشار عضو هیأت مدیره و مدیرعامل شرکت شهداب‌، غلامرضا اجلالی عضو هیأت مدیره و مسؤول امور سهام شرکت شهد ایران مطرح شد که با هم می‌خوانیم:
 
اقتصاد سبز: لطفاً آخرین وضعیت صنعت آبمیوه را تشریح کنید؟
دکتر داوودآبادی: صنعت آبمیوه صنعتی پرپتانسیل با ارزش افزوده فراوان و اشتغالزایی بالا است، چرا که مزیت صادرات دارد که البته امروز   این مهم مغفول مانده است. در ابتدای آغاز به‌کار این صنعت مقرر شد تا دیگر میوه‌ای روی دست باغدار نماند و البته این صنعت در اوایل فعالیت بسیار خوب درخشید اما پس از آن تا حد زیادی افول کرد. کارخانجات بسیاری راه‌اندازی شد اما فعالیت چشمگیری نداشتند و از گردونه رقابت خارج شدند. چرا که کمبود و گرانی میوه و ورود چین به بازار جهانی عرصه رقابت را تنگ و مانع رشد و شکوفایی این صنعت شد. برای مثال در چند سال گذشته در فصل تولید آلبالو یکباره از لهستان کنسانتره آلبالو وارد شد که انجمن از ادامه روند جلوگیری کرد و جالب اینجاست که به لحاظ قیمتی هم مناسب بود. امروزه تولیدکنندگان توان پرداخت بهره‌های بانکی‌ را ندارند. ما معتقدیم رقابت‌های ناسالم یکی از مشکلات عمده این صنعت است. با جلساتی که با سازمان حمایت از مصرف کننده و سازمان تعزیرات داشتیم به این نتیجه رسیدیم که در‌خصوص قیمت‌گذاری به کارشناسی دقیق نیاز است تا عوامل سودجو نتوانند قیمت‌های غیرواقعی را به بازار تزریق کنند.
 
اقتصادسبز: در رابطه بسته‌بندی و تهیه مواد اولیه صنعت با چه مشکلاتی روبه‌رو است. 
مهندس میار: با بالارفتن تعرفه گمرکی پاکت، صنعت آبمیوه چاره‌ای جز افزایش قیمت ندارد. چند شرکت محدود تولیدکننده پاکت در داخل کشور به هیچ‌‌وجه جوابگوی نیاز تولیدکنندگان آبمیوه نیست، 5 درصد بالارفتن تعرفه میلیاردها دلار برای ما افزایش هزینه دارد. در آبمیوه رقابت غیرحرفه‌ای وجود دارد. آمار تولیدکنندگان آبمیوه‌هایcc 200 در بازار افزایش یافته است. نصف قیمت را به بنکدار می‌دهند در نتیجه رغبت برای فروش این محصول بی‌کیفیت بیشتر می‌شود.
 تولید بحث عمومی است که به بقیه صنایع هم مربوط می‌شود. تأمین نقدینگی و نرخ سودهای بانکی است که آن هم درد مبتلا به تمامی صنایع است. در مورد صندوق توسعه صادراتی که تقریبا دسترسی به آن ناممکن شده است.
اقتصادسبز:  با توجه به صادرات شرکت «سن ایچ» تا کنون کمکی از صندوق توسعه صادرات دریافت نکرده اید؟
میار: خیر، هیچ نوع کمکی دریافت نکرده‌ایم با وجود این که چند سالی است این قضیه را پیگیری می‌کنیم.
مثلاً از اولویت‌های بانک کشاورزی کمک به صنایع تبدیلی است اما، با وجود شناخته شدن برند ما و این‌که از مشتریان خوب بانک کشاورزی هستیم در نهایت از ما می‌خواهند، شرکت‌هایی را راه‌اندازی کنیم که تسهیلات دریافت کرده‌اند اما نمی‌توانند تولید کنند، وقتی بررسی می‌کنیم متوجه می‌شویم که اساساً خرید ماشین‌آلات صحیح نبوده و کار کارشناسی نشده بوده است.
در‌‌خصوص تأمین میوه، به‌دلیل سنتی بودن کشاورزی الگوی کشت میوه مناسب نیست و هرسال فراوانی میوه متغیر است.
 
اقتصادسبز: در مقاله‌ای عنوان شده بود برخی از آبمیوه‌ها بیشتر از نوشابه شکر دارند؟ 
میار: در‌خصوص برندهایی که اینجا حاضرند چنین امری صحت ندارد.
دکتر برهانی: احتمالاً تولیدکنندگان شناخته نشده و آنهایی که جنس خود را 70درصد زیرقیمت می‌فروشند این میزان شکر مصرف می‌کنند.
میار: در‌خصوص آب میوه پرتقال باید گفت اساساً پرتقال تولیدی ایران به میزان کافی نیست
اقتصادسبز: جهاد کشاورزی اعلام کرده که پرتقال تولیدی ایران بیش از نیاز داخلی است و مازاد آن صادر می‌شود!!
مهندس میار: کنسانتره پرتقال از پرتقال محلی ایران و پرتقال آبگیری تهیه می‌شود اما از پرتقال تامسون کنسانتره تولید نمی‌شود.
 
اقتصادسبز: چند درصد تولید کنسانتره از میوه داخلی تولید می‌شود؟
میار: حدود 20درصد از نیاز داخلی تأمین می‌شود.
سعید انتظار: در ایران سه کارخانه تولیدکنسانتره پرتقال داریم که جمعاً تولید این کارخانجات به یک‌هزار تن نمی‌رسد. پرتقال مورد‌نیاز، پرتقال افشره است که امسال به‌جای 250 تومان، 700 تومان خریداری شد.
میار: باغات ایرانی به‌‌دلیل بافت سنتی قابلیت توسعه ندارند، بنابراین در سال‌های آتی با مشکل تأمین مواد اولیه روبه‌رو خواهیم شد. یکی از راه‌های کمک دولت به صنعت آبمیوه توسعه باغات است. علاوه بر این دولت به وظیفه خود عمل کند و قوانین را تسهیل کند. بخش خصوصی نیاز به سوبسید ندارد. پس از تمام بررسی‌ها تعرفه پاکت را به 15 درصد افزایش داده‌اند در‌صورتی که برخی از پاکت‌ها به هیچ‌وجه در ایران قابل تولید نیست.
معمولاً بودجه هر شرکتی قبل از سال تهیه می‌شود، پس از آن در اردیبهشت ما اطلاع پیدا می‌کنیم که تعرفه افزایش یافته است. مثلا در مورد شکر، پس از بستن بودجه، یکباره نرخ شکر از کیلویی 2300 به 2500 تومان افزایش یافته است.
دکتر داوودآبادی: بعد از جلسات توجیهی متعدد با وزارت صنعت، معدن و تجارت نرخ تعرفه پاکت افزایش یافته است.
دکتر برهانی: یک شرکت تولید قوطی قرار بود به ما قوطی بدهد و ما نیازمان را اعلام کردیم، بعد از جلسات متعددی که در وزارت صنعت، معدن و تجارت برای تأمین قوطی برگزار شد، شرکت تولیدکننده قوطی اعلام کرد که تمامی قوطی‌های تولیدی‌اش را به شرکت «رانی» می‌دهد و نمی‌تواند قوطی مورد‌نیاز ما را تأمین کند. ما درخواست وارد کردن قوطی را دادیم. قرار شد میزان یک میلیون از قوطی مورد‌نیاز ما را تأمین کنند و بقیه را واردکنیم. اما یکباره اعلام شد تعرفه قوطی افزایش یافته است. سال گذشته 7درصد بوده و امسال به 15درصد افزایش یافته است.
وزارت صنعت، معدن و تجارت این مسئله را توجیه کند که وقتی قوطی به اندازه تولید نمی‌شود و تولیدکننده برای حضور در بازار نیاز به واردات قوطی دارد بر اساس چه منطقی تعرفه را افزایش داده اند. در اوج تولید به ناچار 3 ماه بازار را از دست دادیم. 
قرار هم بر این بود تعرفه از 7درصد به 10درصد افزایش یابد. من قوطی را با ارز مبادله‌ای 99 دلار وارد کرده‌ام، گمرک اظهار می‌کند نرخ 120 دلار است و هرچه من دلیل و منطق می‌آورم که من اگر بیشتر اظهار می‌کردم می‌توانستم اضافه آن را بفروشم و اشتباه کرده ام اما نپذیرفتند و 90 میلیون تومان از من جریمه گرفتند.
در اسفندماه جنس ما در بندر بود ولی به‌دلیل مجازی کردن کارشناسان گمرکی معلوم نبود در کدام بندر هستند و جنسی که باید ترخیص می‌شد مشمول زمان شد.به عبارتی تحریم‌های خارجی به اندازه‌ای که تحریم‌های داخلی ما را اذیت کرد موجب اذیت ما نشد.
میار: بر اساس تفاهم‌نامه وزارت بهداشت، شرکت و گمرک، یکسری از کالاها در زمان محدود نیاز به اخذ مجوز ندارد. مشکل از آنجا شروع می‌شود که کالایی را وارد کرده‌ایم زمان ترخیص رسیده اما از تاریخ تفاهم‌نامه گذشته است.
 
اقتصادسبز: پس از همه مشکلاتی که در‌خصوص تولید و تأمین مواد اولیه سپری کرده‌اید، محصول تولید شده و وارد بازار شده است و تازه مشکلات توزیع و فروش شروع می‌شود، لطفاً کمی در این زمینه توضیح دهید. 
دکتر برهانی: آبمیوه‌های خارجی در سوپرمارکت‌ها مشمول قیمت‌گذاری نیستند، چون کالای قاچاق به شمار می رود. چطور این همه کالای قاچاق و از کدام بنادر وارد این کشور و شبکه توزیع می‌شود، واقعا جای سوال دارد. اما ما برای  ‌آبمیوه‌ها مشمول قیمت‌گذاری هستیم و سوپرمارکت‌ها خیلی وقت‌ها به‌دلیل قیمت تمام شده حاضر به پذیرش محصولات ما با قیمتی که ما اعلام می‌کنیم نیستند.
انتظار: بسیاری از آبمیوه‌های خارجی تاریخ انقضای آن تمام شده و سوپرمارکتی‌ها آن را پاک می‌کنند. در تقلب‌های آبمیوه رنگ فرش یا رنگ ماشین اضافه می‌کنند و آبمیوه‌ای که 770 تومان قیمت تمام شده دارد به قیمت 290 تومان می‌فروشند.
محمد افشار: از مشکلات موجود، تامین نقدینگی، تسهیلات بانکی، بیمه و غیره است. در تمام دنیا بانک‌ها موتور اقتصادی هستند، اینجا هر واحدی که به مشکل برمی‌خورد اولین مرجعی که به سراغ آن می‌آید بانک است.به نظر من بزرگترین مشکل صنعت آبمیوه از وزارت صنعت، معدن و تجارت است که به شکل عجیب و غریب مجوز صادر کرده‌است. در هیچ جای دنیا سراغ نداریم که در یک استان و یک شهر (آذربایجان‌غربی) 20 کارخانه تولیدکننده کنسانتره ایجاد شده باشد. این میزان کارخانه برای 6 میلیون تن میوه جوابگو هستند در حالی‌که ما فقط یک و نیم میلیون تن تولید سیب داریم. سیب میوه‌ای است که آب زیاد لازم دارد در حالی‌که ما روز‌به‌روز با کمبود آب مواجه شده‌ایم. تامین مواد اولیه با مشکل جدی روبه‌رو است، موقع خرید میوه قیمت‌ها بالا می‌رود، سود اصلی را دلال‌ها ‌می‌برند. روز به روز با مشکل افزایش قیمت شکر مواجه هستیم. خرید پاکت، شکر و غیره نقدی است، در برگشت پول با مشکل جدی مواجه ایم، بسیاری از اوقات چک‌ها برگشتی است.
کار در قوه قضائیه به کندی پیش می‌رود و گاهی سلیقه‌ای است. مثلاً برای جلب مواردی که چک برگشتی است وتوقیف اموال ضروری است وقتی طرف چیزی به‌نام خود ندارد، از ماده 2 استفاده نمی‌کنند ودستور جلب صادر ‌نمی‌شود. هزینه حمل و نقل در کشور ما بالا است. در سیستم بنکداری مشکلات به مراتب بیشتر است.ما رقیبی مثل چین داریم با هزینه حمل بسیار اندک و نداشتن عوارض. کشور ترکیه تا حدی این مشکل را رفع کرده بود ولی اکنون دچار بحران سیاسی شده است. رقابت منفی در این صنعت زیاد است.
دکتر برهانی: برای واردات آبمیوه 70درصد تعرفه گمرکی تعیین شده است ولی چگونه است که با 70درصد عوارض هنوز ارزان تر از محصول داخلی عرضه می‌شود.
مهرداد شمس مولوی:به‌نظر می‌آید ارگان‌های مختلف با هم همسو نیستند  گاهی سلیقه‌ای عمل می‌کنند. در چین دو کارخانه تولید آبمیوه و کنسانتره وجود دارد که خودشان کشتی دارند و از بنادر میوه‌ها را جمع می‌کنند. دولت برای تشویق آن‌ها تعرفه را حذف کرده و هزینه‌های حمل را رایگان کرده است ولی ما هیچکدام از این تشویق‌ها را نداریم. وقتی می‌خواهیم به روسیه کنسانتره صادر کنیم پروفرم چینی را جلوی ما می‌گذارند و زیر‌قیمت می‌فروشند.
 
اقتصاد سبز: چرا در بزرگترین نمایشگاه غذایی کشور حضور ندارید؟
دکتر برهانی: چون نمایشگاه اگروفود بیشتر به نمایشگاه اشانتیون (هدیه) دادن تبدیل شده است و کمتر کسی برای خرید می‌آید چون بازدیدکننده غیرحرفه‌ای زیاد است فرصت هم برای مذاکره خرید وجود ندارد.
مهندس اجلالی: از 10 سال گذشته تا کنون به‌دلیل خشکسالی بسیاری از باغات از بین رفته است و با وجود جمعیت زیاد میزان تولید به نصف تقلیل پیدا کرده است.
ما 20درصد بازار را در دست داشتیم و هدف گذاری ما 35درصد بازار بود اما به‌دلیل کمبود نقدینگی ودیگر مشکلاتی که دوستان دیگر عنوان کردند کار به‌جایی رسید که شرکت بزرگ با 700 نفر پرسنل به کمتر از 100 نفر پرسنل تقلیل پیدا کرده و هر ساله شاهد ضرردهی آن هستیم.
انتظار: تنها برندهای شناخته شده زیر ذره بین دارایی و مالیات  می روند و گاهی در برخی موارد کارخانجاتی هستند که با آسایش خاطر تولید می‌کنند و مشکلات ما را ندارند. این نوع شرکت‌ها روزانه 4 میلیون آبمیوه گازدار وارد بازار می‌کنند. زمانی به ما اعلام کردند پول برق و گاز را روی قیمت تمام شده نیاورید سوبسید تعلق می‌گیرد، اما هیچ وقت از سوبسیدها خبری نشد. شرکت‌های بزرگ 40 تا 50 میلیارد تومان از دولت طلب دارند. امسال در ارومیه اعلام کردند درخت‌های هلو، سیب و چغندر را باید حذف کنیم تا بخشی از خشکسالی جبران شود.
دکتر برهانی: شکر را با فاکتور نمی‌فروشند. اما دارایی از ما کداقتصادی می‌خواهد و در‌صورت نداشتن آن مشمول جریمه می‌شویم.ما ملزم به دریافت کارت بازرگانی هستیم، اما دراصل تنها مزیت این کارت یک در هزار فروش از ما دریافت می‌کنند. سال گذشته برای تمدید کارت 150 میلیون تومان از ما دریافت کردند.
دکتر داوود آبادی: از مدیران خوب برندها که توانسته اند با همه مشکلات دوام بیاورند و با علاقه تولید کنند قدردانی می‌کنم که نگذاشته‌اند این صنعت بیست و چندساله از بین برود. این برندها سرمایه‌های ملی مملکت هستند.
 
(شماره 59 مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه