هدر

«اقتصاد سبز» گزارش می‌دهد:

تهران؛ بهشت زباله‌گردها

مریم حق بیان: دمای بالای 40 درجه تیرماه امسال در تهران که در چند سال گذشته بی‌سابقه بود شهروندان تهرانی را غافلگیر کرد از مصرف بی‌رویه برق برای استفاده از سیستم‌های سرمایشی گرفته تا مصرف بیش از حد آب در تهران سبب شده تا اخطارهای مکرری از سوی وزارت نیرو مبنی بر خاموشی در تمام مناطق تهران و اطلاعیه‌های سازمان آب مبنی بر کمبود آب به‌عموم مردم اطلاع‌رسانی شود اما گرمازدگی این روزهای شهروندان اخطار و اطلاعیه‌ بر نمی‌دارد. و حتی در ترافیک‌های سرسام‌آور اتوبان‌ها نیز شاهد خرید آب معدنی‌های یخ زده برای فراز از گرمازدگی هستیم. 
مریم حق بیان: دمای بالای 40 درجه تیرماه امسال در تهران که در چند سال گذشته بی‌سابقه بود شهروندان تهرانی را غافلگیر کرد از مصرف بی‌رویه برق برای استفاده از سیستم‌های سرمایشی گرفته تا مصرف بیش از حد آب در تهران سبب شده تا اخطارهای مکرری از سوی وزارت نیرو مبنی بر خاموشی در تمام مناطق تهران و اطلاعیه‌های سازمان آب مبنی بر کمبود آب به‌عموم مردم اطلاع‌رسانی شود اما گرمازدگی این روزهای شهروندان اخطار و اطلاعیه‌ بر نمی‌دارد. و حتی در ترافیک‌های سرسام‌آور اتوبان‌ها نیز شاهد خرید آب معدنی‌های یخ زده برای فراز از گرمازدگی هستیم. 
شاید تا قبل از این گرمای بی‌سابقه می‌توان اذعان داشت که ایران مصرف سرانه بسیار کمی در رابطه با مصرف آب معدنی دارد و در خوش‌بینانه‌ترین حالت به گفته دیناروند رییس سازمان غذا و دارو به 20 لیتر در سال برای مصرف آب بسته‌بندی است.   پیمان فروهر دبیر انجمن آب‌های معدنی و آشامیدنی کشور نیز در رابطه با میزان تولید آب بسته‌بندی در کشور گفت: یک میلیارد و 500 میلیون لیتر آب در کشور از ابتدای امسال تولید شده است که از میزان 11 میلیون دلار آن صادر شده است که بخش اعظم آن به افغانستان، عراق و کشورهای آسیای میانه ارسال شده است.  فروهر با تأکید بر این‌که در حال حاضر توجه دنیا به آب بسته‌بندی معطوف شده است گفت: ایران نسبت به تغییر رویکرد و تغییر الگوی مصرف بسیاری از دنیا عقب است. وی با انتقاد از این‌که نباید این حجم سرمایه و انرژی نباید از طریق لوله‌کشی به منازل انتقال یابد از آن در شستشو لباس، ماشین، ظروف و... استفاده شود گفت: کشورهای حومه خلیج‌فارس بالای 100 لیتر، کشورهای همسایه ایران 130 لیتر، اروپا بالای 100 لیتر در ایران 15 تا 20 لیتر سرانه مصرف آب و این نشان‌دهنده این است در ایران باید آب مصرف از آب آشامیدنی تفکیک شود. 
وی تصریح کرد: در حال حاضر در کشور اعداد کلانی برای ضد عفونی آب مصرف می‌شود تا به مصرف شرب برسد اما در حال حاضر به طور میانگین 250 لیتر فاضلاب تولید می‌شود که فقط 5/1 تا 2 لیتر آن به مصرف شرب می‌رسد و این نشان دهنده این است که در حوزه اقتصاد و انرژی آب آشامیدنی بازنگری صورت گیرد. فروهر با بیان این‌که به‌دلیل کاهش کیفیت آب شرب انتظار می‌رود تا در سال آینده میزان تولید آب معدنی به‌دلیل افزایش تقاضا به دو میلیارد برسد اما از مجموعه یک میلیارد و 500 لیتر تولید آب معدنی که 70 درصد آن در بطری 5/1 لیتری و 30 درصد آن نیم لیتری بوده است فقط 3 درصد به مصرف داخلی می‌رسد و مازاد آن صادر خواهد شد. 
اما جدای از این‌که قیمت آب معدنی نزدیک به 80 درصد آن مربوط به هزینه‌های بسته‌بندی آن دارد و قیمت محصولات بسته‌بندی آب معدنی ارتباط مستقیم به قیمت نفت دارد و هرساله هزینه‌های گزافی برای تولید بطری‌های آب معدنی می‌شود باید به این مهم نیز توجه داشت که سرنوشت بطری‌های آب معدنی پس از مصرف چه خواهد بود؟فرهنگ تفکیک زباله در ایران نهادینه شده است و صد البته شهرداری و سازمان‌های مرتبط نیز فعالیت چشمگیری برای فرهنگ‌سازی تفکیک زباله نداشته‌اند. همچنان زباله‌های خشک و تر قابل بازیافت و پلاستیک با هم یکجا تجمیع می‌شود و اگر شهرداری سرموقع برای جمع‌آوری زباله‌ها اقدام کند تمامی زباله‌ها به یک‌جا منتقل می‌شود چندی پیش خبری مبنی بر حقوق 3 میلیونی برای جمع‌آوری ظروف پلاستیکی در زباله از جمله شیشه‌های پت در شبکه‌های مجازی پخش شد خبری که سروصداهای زیادی به‌پا کرد و در ادامه عنوان شد که این ظروف بعد از جمع‌آوری در کارگاه‌های زیرزمینی و غالب‌گیری به شکل ظروف مصرفی آشپزخانه در می‌آید که در سطح شهر با قیمت 2 هزارتومان به فروش می‌رسد. 
رضا کارگر 17 ساله تا کمر به داخل سطل آشغال گوشه خیابان خم شده درباره با جمع‌آوری قوطی‌های پلاستیکی از جمله پت می‌گوید از ساعت 5 بعدازظهر که حجم زباله‌ها بیشتر خواهد شد این ظروف را جمع‌آوری و صبح روز بعد ساعت 8 صبح آن را تحویل می‌دهم و با توجه به حجم زباله‌های بازیافتی مبلغ دریافتی‌ام متفاوت است. وی در رابطه با این‌که چرا در شرایط بهداشتی و به‌طور مکانیزه از درب منازل این ظروف جمع‌آوری نمی‌شود گفت: تحویل گیرنده این زباله‌ها از ما نیز زیرنظر ارگان یا سازمان خاصی نبوده ودر حقیقت ما با این شرایط کاری هیچ‌گاه دیده نخواهیم شد. 
محمد از  جمله این افراد است و با گونی بزرگ‌ حاوی بطری‌های پت در این رابطه می‌گوید: در گذشته ظروف جمع‌آوری شده پت  را به سوله‌ای در افسریه منتقل می‌کرد که از آن ظروف پلاستیکی برای مصرف خانوار درست می‌شد و با قیمت اندک نیز به فروش می‌رسد غافل از این‌که این ظروف اصلاً بهداشتی نبوده و برای سلامتی قطعاً مضر است در ادامه نیز قاسم که در حال جمع‌آوری ظروف پت در مقابل زباله‌های یک فست فود است اشاره می‌کند که این زباله‌ها در نهایت به واحد بازیافت شهرداری در مناطق مختلف برده می‌شود وی گفت: اسم اینها به‌نظر من زباله نیست بلکه سرمایه است سرمایه‌هایی که اگر به آن توجه می‌شد و مردم نیز فرهنگ تفکیک آن را داشتند می‌توانست اشتغالزایی بسیاری داشتهباشد. 
وی می‌گوید: کار راحتی نیست که در میان زباله‌ها دنبال زباله‌های تفکیک‌پذیر بگردی اما چون در تهران هنوز هم زباله‌ها به بیرون از ماشین پرتاب می‌شود و امیدی به فرهنگ تمیز نگه‌داشتن و شعار شهر ما خانه ما نیست پس می‌توان به حاشیه امنیت این شغل امیدوار بود که همیشگیباشد. باید قبول کرد که شهرداری در رابطه با تفکیک زباله در مبدا اهمال کاری می‌کند، کوتاهی که شاید آیندگان از آن به‌عنوان بزرگترین جنایت یاد کنند چرا که 450 سال طول می‌کشد تا ظروف پت به چرخه طبیعت بازگردد و با این حجم مصرف و رها شدن ظروف پت در طبیعت معلوم نیست چه آینده‌ای در انتظار تهران است. با بازگشت مجدد ظروف پلاستیکی به چرخه تولید ارزش افزوده بیشتری ایجاد می‌شود و اجرای بازیافت این مواد سبب شده تا ضایعات کمتری سوزانده و یا دفن شود؛ همچنین به انرژی و هزینه کمتری در مقایسه با تولید مواد نو نیاز است که به موجب آن ضایعات کاهش می‌یابد و استفاده مجدد از این ضایعات منجر به کاهش آلودگی محیط‌زیست خواهد شد. 
صنعت بازیافت در ایران جزو صنایع جوان محسوب می‌شود و به‌علت مباحث اقتصادی و زیست‌محیطی از اهمیت خاصی برخوردار است، البته نظارت و استانداردهایی در این خصوص نیاز است تا بتوان با توجه و حمایت بیشتر از این صنعت محصولاتی با تنوع بیشتر و کیفیت بالاتر تولید کرد. باید قبول کرد پلاستیک‌ها جزو ضایعاتی است که به‌دلیل مصرف روزافزون درصد بالایی از پسماندهای شهری را تشکیل می‌دهند اما پلاستیک ها به علت سهولت قالب‌گیری و شکل‌دهی کاربرد فراوانی در صنایع بسته‌بندی دارند و بعضاً به‌دلیل استحکام زیاد، پایداری حرارتی بالا، چقرمگی زیاد و مقاومت در برابر خوردگی، در تولید قطعات برای صنایع خودروسازی، الکترونیک و هواپیماسازی و حتی فضانوردی و موشک‌سازی کاربردهای زیادی دارند. همچنین این ضایعات در تولید ساک دستی و ظروف پلاستیکی، چرخ‌دهنده‌های مهندسی، بدنه خودرو،روکش سیم و کابل، کفپوش سالن‌ها و وسایل پزشکی و غیره استفاده می‌شود و به‌همین دلیل جایگزین مناسبی برای فلزات هستند و میزان ضایعات آنها روزبه‌روز افزایش 
می‌یابد.
 
(شماره 61  مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه