هدر

در میزگرد تخصصی اعضای سندیکای تولیدکنندگان خمیرمایه با «اقتصاد سبز» مطرح شد؛

تبعات منفی مصرف جوش شیرین بیشتر از روغن پالم است

مریم حق بیان: غایله روغن پالم که چندی پیش تمامی خروجی خبرگزاری‌ها و رادیو تلویزیون و جراید و در کل تمامی نگاه‌ها را به سمت خود معطوف ساخته بود، خیلی زودتر از آنچه پیش‌بینی می‌شد حل و فصل شد و خاطیان نیز معرفی و یا مجوز فعالیتشان باطل شد، اما مساله اصلی اینجاست که نان ایرانی نزدیک نیم قرن است که از معضل مصرف جوش شیرین در عذاب است و تبعات منفی مصرف جوش شیرین به مراتب بیشتر از مصرف پالم است.
مریم حق بیان: غایله روغن پالم که چندی پیش تمامی خروجی خبرگزاری‌ها و رادیو تلویزیون و جراید و در کل تمامی نگاه‌ها را به سمت خود معطوف ساخته بود، خیلی زودتر از آنچه پیش‌بینی می‌شد حل و فصل شد و خاطیان نیز معرفی و یا مجوز فعالیتشان باطل شد، اما مساله اصلی اینجاست که نان ایرانی نزدیک نیم قرن است که از معضل مصرف جوش شیرین در عذاب است و تبعات منفی مصرف جوش شیرین به مراتب بیشتر از مصرف پالم است.
 در گذشت این همه سال هیچ نهادی با توجه به مصوبات دولتی مبنی بر منع مصرف جوش شیرین پیگیر این مساله نشده و نخواهد شد و سالانه میلیاردها میلیارد تومان از سرمایه در کشور خرج مداوای بیماری‌های ناشی از مصرف مداوم جوش شیرین مثل سقط جنین، کوتاهی قد، کم‌خونی، پوکی استخوان، ریزش مو، سرطان روده، سرطان معده، مشکلات گوارشی و ... می‌شود. در میزگرد تخصصی ماهنامه «اقتصاد سبز» که با حضور مجید پارسایی دبیر سندیکای تولیدکنندگان خمیرمایه ایران، محمود گیاهی معاون بازرگانی شرکت ایران ملاس، علی احتشامی مدیرعامل شرکت خمیرمایه الکل رازی، علی گل‌محمدی مدیرعامل شرکت خمیرمایه رضوی، پروین رضایی عضو هیات‌مدیره شرکت پاک مایه، غلامرضا لونی مدیرعامل شرکت پاک مایه، متین ایکچی مدیرعامل ایران مایه، محرمعلی جوزایی مدیرعامل شرکت خمیرمایه خوزستان برگزار شد به واکاوی آخرین مشکلات این صنعت پرداخته شد که با هم می‌خوانیم:
 
لطفا در رابطه با آخرین وضعیت و مشکلات تولید خمیرمایه در کشور توضیح دهید.
پارسایی: ازجمله مشکلات مهم صنعت خمیرمایه در کشور عدم اطلاع فراگیر مردم ایران از خواص خمیرمایه است، با توجه به اینکه مردم و به‌خصوص اقشار کم‌درآمد در 3 وعده غذایی نان مصرف می‌کنند باید نانی را مصرف کنند که عاری از هرگونه جوش شیرین باشد و تمام ویتامین‌ها و ارزش‌های غذایی خود را در پروسه تولید حفظ کند. نان تولیدشده با خمیرمایه نه‌تنها مضر نیست بلکه می‌تواند به تغذیه و سلامت مردم که مورد نظر دولت است کمک شایانی کند. متاسفانه در شرایطی قرار داریم که همکاری‌های لازم با این مهم نمی‌شود و مصرف جوش شیرین در کشور بیداد می‌کند. براساس آمار تهیه و اعلام شده از سوی سازمان استاندارد بیش از 75درصد نان مصرفی در تهران با جوش شیرین تهیه می‌شود، این نه تنها لطمه به اقتصاد کشور خواهد زد بلکه سلامت مردم را نیز تهدید می‌کند. پیامد  مصرف جوش شیرین انواع و اقسام بیماری‌هایی است که در بدن ایجاد می‌شود. متاسفانه هنوز وزارت بهداشت به این باور نرسیده است که فرهنگ‌سازی برای مصرف خمیرمایه به مراتب بسیار کم هزینه‌تر از درمان بیماری‌های ناشی از مصرف جوش شیرین است. مصرف درازمدت جوش شیرین سبب پوکی استخوان، کم‌خونی، کوتاهی قد، سقط جنین، سرطان‌های گوارشی و ... خواهد شد. اگر مصرف جوش شیرین در نان ادامه پیدا کند به جای اینکه قوت غالب مردم باشد تبدیل به قاتل جان مردم خواهد شد. بنابراین وظیفه دولت است که به این امور رسیدگی کند. در هفته سلامت در سال 93 متاسفانه بحث بر سر جلوگیری از روغن‌های ترانس، جلوگیری از مصرف نمک و شکر بود، درصورتیکه در حال حاضر مهم‌ترین مساله تغدیه ایران نان است. هیچکدام از مسوولان در رابطه با مصرف جوش شیرین در کشور هشدار ندادند که نان کشور در چه وضعیت اسفباری قرار دارد. انتظار جامعه از مسوولان این است که نظارت و کنترلی بر روی نان و پروسه تولید آن داشته باشند. از طرف دیگر تولیدکنندگان خمیرمایه در کشور به دلیل اینکه هایتک هستند با مشکلات بسیاری مواجه‌اند، در حال حاضر تعداد 80 کارخانه تولید خمیرمایه در سراسر جهان فعال هستند که خوشبختانه 6 کارخانه در ایران در حال فعالیت است که محصول تولیدی این کارخانجات در نوع خود بی‌نظیر و در سطح جهانی شناخته شده است، به همین جهت درصد بالایی از این محصول صادر می‌شود و جای تاسف بسیار دارد. در کشور ما مصرف جوش شیرین بسیار بالاست اما در کشوری مثل افغانستان فقط خمیرمایه را می‌شناسند. بنابر این در هیچ کجای دنیا شما نانی را با جوش شیرین نمی‌توانید پیدا کنید. تداوم اشتغال در این صنعت نیازمند یک نقشه راه تولید نان سالم در کشور است و در حال حاضر بهداشت تغذیه‌ای در همه کشورها در حال ترقی است، اما در ایران کماکان به دنبال مصرف جوش شیرین هستیم. بخش عمده این مساله به دولت برمی‌گردد چراکه تنها نهاد دولتی که می‌تواند از قدرت اجرایی و دستوری خود در رابطه با حذف جوش شیرین در پروسه تولید نان استفاده کند نهاد ریاست جمهوری است، متاسفانه در حال حاضر در رستوران‌های دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی عالی هم نان‌های جوش شیرین‌دار مصرف می‌شود. باید آگاه‌سازی شود و باید یک موجی ایجاد شود تا مسوولان و مردم آگاه شوند که عدم استفاده نان سالم و ماکول چه عواقب سنگینی می‌تواند به دنبال داشته باشد.
گیاهی: ملاس عمده‌ترین و پرهزینه‌ترین ماده اولیه تولید خمیرمایه است و متاسفانه در این بخش با نوسانات بسیار زیاد چه از نظر قیمت و چه از نظر موجودی سالانه مواجه بودیم که با کمبود ملاس مواجه بوده و مجبور به واردات شدیم و زمانی هم بوده که آنقدر مازاد داشتیم که صادر کردیم. ملاس در سال 91 را به قیمت 120 تومان خریدیم، سال 93 به قیمت 800 تومان خریداری کردیم و این نوسانات بی‌شمار در صنعت ملاس با توجه با اینکه نقش به‌سزایی در قیمت تمام شده خمیرمایه دارد مشکلات بسیاری را برای فعالان این صنعت ایجاد کرده است و متاسفانه باید به این نکته هم اشاره کرد که ملاس یک محصول تولید کارخانجات نیست که یک الگو و روش خاصی را برای تولید و قیمت‌گذاری داشته باشد، ملاس یکی از ضایعات تولید کارخانجات شکر و چغندر است به همین دلیل هیچ ضابطه‌ای برای فروش و عرضه آن وجود ندارد و تولید ملاس همیشه به اندازه نیاز کارخانجات بوده است اما اگر سالی کم و زیاد شد فقط به دلیل نابسامانی در قیمت عرضه آن است، متاسفانه در نظر پیگیری‌های اجرایی و دولتی صدای ما به جایی نرسیده است. تمامی نظر ما این است که با یک موج عظیم خبری مسوولان را متوجه مشکلات این صنعت کنیم، بالاخره یک نفر در راس امور کشور باید بداند که ما در صنعت خمیرمایه و ملاس با چه مشکلاتی مواجه هستیم. مشکلی اصلی در بحث تولید خمیرمایه این است که ما 80درصد انرژی و توانمندی‌ خود را در اداره‌ دولتی صرف برطرف کردن مشکلات و بوروکراسی‌های اداری می‌کنیم و فقط 20 درصد آن را صرف تولید می‌کنیم که این باید برعکس باشد. بنده به‌شخصه آنقدر که انرژی صرف کارهای حاشیه‌ای کارخانه کرده‌ام بر روی تولید دستمزدی تمرکز نمی‌کنم. مشکلات بسیار زیاد است برای مثال ما در فریمان با مشکل چاه آب مواجه‌ایم. وقتی موضوع را با مسوولان مربوطه در جریان می‌گذاریم عنوان می‌کنند این مشکل با کارشناسی حل نمی‌شود و باید استانداری پیگیر آن باشد و حتما باید یک مقام دستوری اعمال قدرت کند این مشکلات در همه صنایع هست.
رضایی: مشکل اصلی اینجاست که نزدیک به 90 درصد کارخانجات تولید خمیرمایه خصوصی هستند اما از طرفی نیمی از شرکت‌های تولید قند و شکر در ایران که ملاس کارخانجات خمیرمایه را تغذیه می‌کنند دولتی هستند. اگر تمامی 2 طرف درگیر تولید خمیرمایه به صورت خصوصی فعالیت می‌کردند به مراتب فعالیت‌ها بهتر و اثرگذارتر پیش می‌رفت و هیچ مشکلی هم در رابطه با قیمت‌گذاری‌هایمان نداشتیم. هنوز هم در قیمت‌گذاری‌ها به بازار آزاد اعتقاد نداریم و این مشکل‌ساز می‌شود و قیمت را از 120 هزار تومان به 800 تومان می‌رساند بدون اینکه قاعده بازار را رعایت کرده باشد. من مطمئن هستم اگر تمام کارخانجات تولید قند و شکر ایران خصوصی شوند با کارخانجات خمیرمایه تعامل بهتری خواهند داشت و قیمت‌ها به حد نرمال خود خواهد رسید چون هر تولیدی باید یک حاشیه سود منطقی داشته باشد اما تولیدکنندگان قند و شکر در بخش دولتی در نظر دارند مشکلات موجودشان را با فروش غیر منطقی و بسیار بالای ملاس جبران کنند و البته این افزایش قیمت در درازمدت مشخص شد که به هیچ وجه صحیح نبوده است، چراکه یا باید روند بازی رقابت تجاری را بپذیرند یا اگر می‌خواهند به راه افزایش غیر منطقی قیمت‌ها بروند همه متضرر خواهند شد، چراکه سبب می‌شود که کارخانجاتی که تولیدشان در سلامتی مردم مستقیما تاثیر دارد تعطیل شوند و باز هم دولت مسوولان را درگیر سلامتی مردم کند. خمیرمایه یکی از ارکان سلامتی گوارش انسان‌هاست در نتیجه حذف خواهد شد. اقداماتی نظیر غنی‌سازی آهن با آرد هیچ تاثیری بر سلامت مردم تا زمانی که جوش شیرین در پروسه تولید نان مصرف شود نخواهد داشت چون آهن با جوش شیرین خنثی می‌شود و در نتیجه این کار هم هزینه اضافی و بی‌نتیجه‌ای خواهد بود. باید جامعه شمول به مشکلات و صنعت و سلامتی و بهداشتی نگاه شود. متاسفانه مدیران اقتصادی کشور به دلیل اینکه منطقی هستند و زود برکنار می‌شوند نمی‌توان برنامه‌ریزی بلندمدتی را طرح‌ریزی کرد، چون به محض اینکه برنامه ارایه شده در حال به نتیجه رسیدن باشد، مدیر جدید راس کار خواهد آمد و تا بخواهیم برای وی توضیح دهیم که داستان از چه قرار است او هم برکنار شده و مدیر جدید می‌آید در صورتیکه تمام دنیا به این نتیجه رسیده‌اند که در پروسه تولید نان باید خمیرمایه مصرف شود و تنها کشور مصرف‌کننده جوش شیرین در پروسه تولید نان ایران است. باید گوش‌های شنوایی را پیدا کنیم تا فاجعه‌ای را که سال‌هاست در حال رخ دادن است بشنود و درصدد حل مشکل برآید.
مشکل اصلی اینجاست که غایله روغن پالم در عرض یک هفته به گونه‌ای اطلاع‌رسانی و یا حتی می‌شود گفت که بمب خبری آن منفجر شد که تمامی دستگاه‌های اجرایی، قضایی و بهداشتی کشور مامور حل مشکلات شدند اما در جوش شیرین که سال‌های سال است که مشکل‌آفرینی می‌کند این حرکت صورت نگرفت.
رضایی: من به این که مساله روغن پالم حل شد اعتقادی ندارم و به نظر مساله به یک نحوی پاک شد و روغن پالم همچنان بر تمامی روغن‌های خوراکی در حال استفاده شدن است. 
اما به درصد مجاز رسید.
رضایی: نه این را هم نمی‌شود گفت چون هنوز ارگانیزاسیونی در کشور وجود ندارد که تست در لحظه از کارخانجات تهیه کند، مساله پاک شد و حتی اشاره شد که مطرح کردن آن هم اشتباه بود. به هر حال در صنعت خمیرمایه ما 6 کارخانه بیشتر نیستیم به آن حجمی که لبنیات سرمایه‌گذاری تبلیغاتی می‌تواند انجام دهد تا تمامی هجمه‌هایی را که در صنعتش وارد شده را شفاف‌سازی کند. ما نمی‌توانیم انجام دهیم چون تعداد ما کم است اما در هر استانی بیش از 10 کارخانه محصول لبنی می‌توان پیدا کرد. اما در اینکه اثرات مخرب مصرف جوش شیرین به مراتب بیشتر از پالم است شکی نیست.
گیاهی: یکی از بحث‌هایی که چندین سال است مطرح شده و هیچ‌گاه به جایی نرسیده عدم زیرساخت‌های نانوایی‌های کشور است، اگر دولت همین امروز تصمیم بگیرد که جوش شیرین را حذف کند و به جای آن خمیرمایه مصرف کند حداقل 5 سال زمان و هزینه خواهد برد و هیچ نانوایی در کشور بر مبنای مصرف خمیرمایه ساخته نشده چون یک ظرف بزرگی را تهیه کرده‌اند تا در همانجا آب و آرد و جوش شیرین را مخلوط کند و همانجا هم از خمیر به عمل آمده استفاده کند اگر بخواهد خمیرمایه مصرف کند تجهیزات به‌خصوصی دارد که در هیچ نقطه تهران و کشور نانوایی با آن تجهیزات پیدا نخواهید کرد. بحث نان صنعتی هم که مطرح شد متاسفانه پیش‌زمینه یک بحث فرهنگی دارد که فرهنگ‌سازی برای مصرف نان صنعتی انجام نگرفت برای مثال در فریمان کارخانه مدرن با به‌روزترین ماشین‌آلات آلمان احداث شده اما تا به امروز از تولید یک قرص نان هم عاجز بوده است چون بازار مصرفی برای تولید خود ندارد. 
لونی: صنعت خمیرمایه برخلاف اسمش که خمیرمایه است یک تکنولوژی پیچیده و پیشرفته دارد. شاید به نظر من از داروسازی سخت‌تر باشد و دارای یک تکنولوژی پیشرفته‌ای است که اصولا افرادی که در این وادی حضور دارند دارای خصوصیات تکنیکی بالایی  هستند. نمی‌دانم بدعت‌گذار این رویه غلط در پروسه تولید نان کشور چه کسی بوده است که بیش از 60 سال است که گریبانگیر ایران شده و با هیچ ترفندی هم ریشه‌کن نمی‌شود. مصرف جوش شیرین یک بلای زمینی است که با دست و عقل خودمان وارد بدنمان می‌کنیم ما ظرفیت مصرف بیش از 50 هزار تن خمیرمایه در کشور را درایم اما در عمل 23 هزار تن بیشتر مصرف نداریم. اگر بخواهیم خودمان را با ترکیه مقایسه کنیم، می‌بینیم ترکیه نزدیک به 93 هزار تن خمیرمایه در سال مصرف می‌کند. تولید کشور 36 هزار تن در سال است که از این مقدار 13 تا 14 هزار تن آن صادر می‌شود. به نظر من این محصول مظلوم واقع شده است چون هم ارزآور و هم سودآور است. مصرف خمیرمایه یک ضریب مستقیم با آرد دارد. آرد کشور در سال بین 10 تا 11 میلیون تن مصرف می‌شود که سال گذشته با تغییراتی که در سیستم به وجود آمد به 5/8 میلیون تن کاهش یافت و اگر 5/8 میلیون تن آرد مصنوعی داریم قطعا باید بین 50 تا 55 هزار تن خمیرمایه مصرف کنیم، ولی متاسفانه 23 هزار تن مصرف می‌شود.
احتشامی: عمده موارد مطروحه در خصوص تولید خمیرمایه و چالش‌های این صنعت به عدم ثبات قیمت و کیفیت مواد اولیه کمکی بخش صنعت افزایش هزینه‌های تولید ناشی از افزایش مبالغ انرژی، آب، برق، گاز و در نتیجه افزایش قیمت تمام شده محصولات برمی‌گردد . همچنین محدودیت در بخش‌های  تجاری و اقتصادی کشور شامل شرایط ویژه ترانسفر ارز از طریق سیستم بانکی و عدم امکان گشایش LC  (اعتبارات اسنادی) و سوئیفت است که منجر به کاهش صادرات و عدم بقا و دوام فروش و مراوده با مشتریان خارجی می‌گردد.
افزایش هزینه‌های تامین قطعات یدکی این صنعت در اثر افزایش نرخ ارز و عدم تخصص اعتبارات بانکی و پدیده تحریم  که منجر به محدودیت تامین کالا و قطعات شده است.  عدم مصرف خمیرمایه توسط واحدهای تولیدی نان سنتی کشور و رقابت نابرابر با جوش شیرین که یک محصول صنعتی بشمار می‌رود، برای سلامت انسان مضر است. توضیح اینکه در اثر بی توجهی سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط در حوزه غذا، سلامت و بهداشت این مشکل همچنان صنعت نان کشور را با چالش جدی موجه کرده است. لزوم پشتیبانی دولت جهت جایگزینی خمیرمایه با جوش شیرین از راه‌های مختلف و تشکیل کار گروه‌های تخصصی در راستای حل این مشکل فراگیر ضروری است. تغییر زیر ساخت‌های تولید و فرآوری نان، از تولید آرد (نوع،کیفیت و درجه آرد تولیدی) تا مرحله پخت نان، شامل اصلاحات لازم در بخش‌های مختلف از جمله تجهیزات و فرآوری خمیر نان، ماشین‌آلات و فرآیند تخمیر و پخت، آموزش نانوایان و تربیت نیروی انسانی ماهر، لازم و ضروری است. بنابراین توجه، پیگیری، نظارت و حل مشکلات عدیده فنی و اقتصادی  واحدهای تولید نان توسط  اصناف و تشکل‌های  مختلف ضروری بوده و حمایت سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط را طلب می‌کند.
ضمن اینکه مصرف خمیرمایه در پخت نان‌های سنتی در شرایط مطلوبی نیست و به دلیل شرایط اقتصادی و تورم 2 سال اخیر مصرف جوش شیرین در نان به عنوان قوت اصلی مردم افزایش یافته است. در هر حال امکان تولید حدود 45 هزار تن خمیرمایه با کیفیت بسیار مناسب در کشور فراهم است و شرکت‌های تولید کننده با صرف هزینه و انرژی به طرق مختلف  نسبت به ترویج مصرف این محصول در داخل کشور اقدام می‌کنند که از موفقیت چندانی نیز بر خوردار نبوده است.
بدیهی است در حال حاضر کشورهای همسایه و منطقه از شرایط و محدودیت‌های تجاری کشور و افزایش تولید داخلی این محصول در مقابل کاهش مصرف آن در داخل کشور، مازاد مصرف و سایر عوامل دیگر    بهره برداری فراوان کرده و در نتیجه نیازهای معمول و عمده کشور خود را با قیمت‌های  نازل و مناسب از ایران تامین می‌کنند. امید است با عبور از شرایط رکود اقتصادی مصرف این محصول در داخل کشور نیز فراگیر شده و خدمت بزرگی به سلامت جامعه ایرانی شود و شرایط صادرات این محصول نیز به نفع تولید کننده ایرانی تعدیل شود.
ایلهامی: تمامی موارد را دوستان گفتند ولی در اصل مشکل جوش شیرین باید پایه‌ای حل شود و برای مقابله با جوش شیرین باید اولین قدم را دولت بردارد چون دولت دارای بازوهای اجرایی قوی است و ما به عنوان شرکت دستمان بسته است، دولت باید وارد عمل شود، باید از مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها شروع کند.
گیاهی: نکته حایز اهمیت این است که ما مصوبه دولتی مبنی بر ممنوعیت مصرف جوش شیرین داریم و تقریبا 8 و یا 9 سال پیش این مصوبه در هیات وزیران تصویب شده است و دولت باید زمینه اجرای آن را فراهم کند درصورتیکه بسیار واضح است یعنی برکسی پوشیده نیست که جوش شیرین به وفور در تمامی نانوایی‌ها در حال مصرف است و حال چرایی اجرا نشدن این مصوبه را باید از که پرسید من هم نمی‌دانم!
رضایی: صنعتگران ایران کوه‌های کشور را تبدیل به خاک و بعد تبدیل به سیمان می‌کنند و سیمان در مرز تنی 33 دلار به فروش می‌رسد، درصورتیکه بازار جهانی آن 100 دلار است و این تفاوت قیمت 33 به 100 دلار نصیب دلالان عراق می‌شود، چون دولت عراق تصویب کرده است که حتما باید یک شریک تجاری با یک ایرانی داشته باشد. حال پرسش من اینجاست که تولیدکنندگان خمیرمایه که محصولشان را با قیمت جهانی به فروش می‌رسانند باید حمایت شوند یا از صنعت سیمان؟! کارخانجات خمیرمایه ضایعات کاخانه‌های شکر و نیشکر را تبدیل به یک ماده‌ای می‌کنند که در بازار جهانی با قیمت جهانی فروخته می‌شود، حال قضاوت با خوانندگان نشریه و مردم است که از کدام صنعت باید حمایت شود.
 

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه