هدر


کلید گشودن قفل اقتصاد کشاورزی به دست کدام وزیر سپرده می شود؟

گزارش تحلیلی" اقتصادسبز" از گمانه زنی ها پیرامون وزیر احتمالی جهادکشاورزی در دولت دکتر روحانی
گزارش تحلیلی" اقتصادسبز" از گمانه زنی ها پیرامون وزیر احتمالی جهادکشاورزی در دولت دکتر روحانی
علیرضا صفاخو: دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران در حالی با حماسه انتخاب رییس جمهوری اعتدال گرا، به پایان رسید که میلیون ها کشاورز و خانواده آن ها نیز در این انتخاب سهم پررنگی داشتند. جالب آن که برخلاف تصورناشی از اقبال تفکر حامیان احمدی نژاد درجامعه روستایی، آرای دکتر حسن روحانی نشان داد،کشاورزان بزرگ وکوچک ایرانی به درک درستی از انتخاب رییس جمهوری رسیده اند و صرف فریاد شعارهای مهیج و جذاب پوپولیستی، در پیشبرد منافع ملی - که بخشی از آن حقوق بخش کشاورزی است- راهگشا نخواهد شد. کما اینکه رنج شدت زخم ناشی از سوء مدیریت های 8 سال اخیر، به ویژه پس از طرح لغو یارانه های تولید، آشکار کرد که دست کم وزیران جهادکشاورزی دو دولت نهم و دهم از سوی رییس جمهوری، نتوانسته اند به حقوق سربازان امنیت غذایی کشور، مهرورزانه بنگرند!
 
 
نگاه نامزدهای ریاست جمهوری به انتخابات یازدهم
شاید امسال برای نخستین بار بود که نامزدهای ریاست جمهوری به صراحت در مورد ریاست جمهوری اظهار نظرهایی پیرامون نقد وضعیت اسفناک مدیریت حاکم بر آن می کردند. اگرچه جز محسن رضایی که احتمالا با گرفتن مشاوره از معتمدانش، طرح "یارانه سبز" را به عنوان برنامه ارائه داد یا حسن روحانی که معتقد است: بايد نفت را صادر و از درآمد آن براي سرمايه‌گذاري در بخش کشاورزي و توسعه منابع آبي و اصلاح خاک استفاده کرد، سایرین به ارائه نظرات کلی در این ارتباط پرداختند. البته این اظهارنظر نیز از روحانی موجود است که پيش‌ از برگزاري انتخابات رياست جمهوري، براي تبليغات و سخن با مردم تنکابن در جمع آن‌ها اظهار داشت: "دولت نبايد رقيب مردم باشد بلکه بايد کار به دست مردم سپرده شود و من در هيچ کاري بدون مشورت با کاربلدهاي آن حوزه تصميم نمي‌گيرم؛ در کشاورزي با کشاورزان و در شيلات با صيادان مشورت مي‌کنم."
 
گزینه های وزارت جهادکشاورزی از کلانتری و بخشنده گرفته تا محسن رضایی!
به طور قطع، امروز تمام فکر و ذهن دکتر روحانی مشغول گزینش تیم کاری خود در هیات دولتی است که قرار است با کمترین اشتباه و حتی انجام تدابیری امیدبخش، ناجی اقتصاد کشور باشند. اقتصادی که متاثر از بی اعتماد شدن بسیاری از تولید کنندگان و مصرف کنندگان داخلی و همچنین روابط نابسامان بین المللی، دوران رکود تورمی را طی می کند و هر روز که از ادامه تصمیم های غیر کارشناسی می گذرد، به آمار بدهی های درشت دولت به بانک های کشور افزوده می شود. 
اما در این میان، گزینه امین روحانی برای سپردن کلید بخش کشاورزی به دست او کیست!؟ امروز در محافل رسمی و غیر رسمی نام های مختلفی عنوان می شود؛ اما کیست که نداند، وزیر جهادکشاورزی قرار نیست تا فقط یک بعدی باشد! در واقع او  باید بتواند ضمن امکان جلب اعتماد نمایندگان اصولگرای مجلس نهم، کاریزمای رفع نقایص بخش پر مشکل کشاورزی و توقعات کوتاه مدت بهره برداران را نیز داشته باشد. بهره بردارانی که ظرفیت و حوصله زیاد ندارند و سرمایه های  آن ها در تلاطم توفان بی برنامگی، می سوزد و به باد می رود!
یکی از گزینه های جدی در این گمانه زنی ها ( با توجه به حمایت هاشمی رفسنجانی از روحانی)، عیسی کلانتری است که  سابقه 13 سال وزارت ( از ۱۳۶۸تا ۱۳۷۶خورشیدی ) را در رزومه کاری دارد و گفته می شود به عنوان دبیرکل "خانه کشاورز" از نفوذ معنوی زیاد میان جامعه سنتی کشاورزان ( به رغم دانش گرا بودن کلانتری) برخوردار است. اگرچه در این میان، فارغ از نیت درونی شخص رییس جمهوری، موانعی نیز برای معرفی این گزینه سرشناس وجود دارد. به طور نمونه؛ دکتر کلانتری به رغم برخورداری از اطلاعات علمی کشاورزی بالا و داشتن مدیران متخصص نظیر دکتر شریعتمدار یا دکتر قره یاضی در کنار خودش، با احتمال واکنش های اعتراضی برخی اصولگرایان تندرو در روز اخذ رای اعتماد مجلس مواجه خواهد بود. به ویژه که به نظر نمی رسد خود کلانتری یا روحانی، تمایلی به شکل گیری تصور خروج دولت تدبیر و امید از فضای اعتدالی نیز داشته باشند. این را حتی می توان از گفته اخیر کلانتری در جریان نشستی در نیشابور، متوجه شد که مطرح شدن خود را به‌ عنوان وزیر کشاورزی در دولت روحانی رد کرد. اما آنچه هویداست، تلاش کلانتری برای ایفای نقش پدرخوانده بخش کشاورزی در برگزیده شدن وزیری کاملا همسو با سیاست های تشکیلات سیاسی –کشاورزی "خانه کشاورز" است. نقشی که می تواند کلانتری را از یک مدیر اجرایی صرف، به مدیری در سایه بدل کند. هرچند برخی اطرافیان دبیرکل"خانه کشاورز" که او را بسیار دوست دارند، بر این باورند که با بازگشت وی به وزارت، امکان بازسازی و جبران بخشی از کاستی ها که خود کلانتری هم در مصاحبه های متعدد طی 12 سال اخیر به آن اعتراف کرده، فراهم می شود. در واقع این عده معتقدند، کلانتری وزیری استخوان ترکانده در بخش کشاورزی شده است و محبوبیت او میان کشاورزان عضو خانه کشاورز، می تواند امید و تدبیر را به جامعه کشاورزان تزریق کند. حال باید دید، آیا همانطور که کلانتری چندی پیش در گفت وگویی با خبرگزاری "فارس"، مشكل کشاورزی ما را اين دانسته بود كه "براي بخش كشاورزي ما كساني نسخه مي‌نويسند كه از بخش سر در نمي‌آورند"، آیا سرانجام این بار نسخه نویسی دوباره کشاورزی به او و همفکرانش سپرده می شود یا کلانتری بازهم درموضع یک مصاحبه کننده فعال به نقد وزیر جهادکشاورزی دولت روحانی خواهد پرداخت! فرد کارکشته ای که به رغم حملات لفظی زیاد به حجتی- بابت طرح خودکفایی گندم و روش ادغام- در واپسین روزهای صدارت حجتی، از او تجلیل و دلجویی کرد.
دکتر بهزاد قره یاضی نیز که به واسطه پیشنهاد کلانتری به خاتمی، سمت معاون سازمان تحقیقات وزارت جهادکشاورزی دوران حجتی( از 79 تا 82) به او سپرده شده بود، با تجربه 8 سال مدیریت گروه پژوهشی فناوری های نو در مرکز تحقیقات استراتژیک، می تواند به عنوان یکی از گزینه های وزارت جهادکشاورزی مطرح باشد. مدیری که تولید برنج تراریخته را درکارنامه جنجالی خود دارد و این روزها مشغول تاسیس بزرگ ترین اتحادیه انجمن های علوم کشاورزی با حدود 50 انجمن است. اگرچه در مورد این مدیر پژوهشگر کشاورزی، باتوجه به ذهنیت رویارویی های بی پرده وی با احمدی نژاد و اسکندری در اذهان نکته سنج اصولگرایان مجلس( که بعضا بیشتر طرح های استیضاح اسکندری توسط او تدوین می شد)، احتمال رای آوردن او تا حدودی کم می شود. کما اینکه شاید هم به قول برخی، قرار گرفتن نام دکتر قره یاضی در قد و قامت وزارت، اندکی برای او و بخش پرمشکل کشاورزی زود باشد! تا آنجاکه به گفته یک منبع آگاه، حتی خود قره یاضی نیز در کمیته های مشورتی مرکز تحقیقات استراتژیک، به جای  خودش، سنگ وزیر شدن دکتر کلانتری را به سینه می زند که نسبت به حمایت های او، در دوران پرفشار و تنگنای شکایت کشی های اسکندری و...احساس دین می کند.
محمود حجتی، وزیر جهادکشاورزی دولت دوم خاتمی که مسوولیت ادغام وزارتخانه های جهادسازندگی وکشاورزی را با کمترین تنش انجام داد و به رغم نداشتن دانش کشاورزی از مدیران نخبه کشاورزی خوانده مثل بخشنده و ...در بدنه وزارتخانه استفاده می کرد و ضریب هوشی بالای او مورد توجه بود، گزینه دیگری است که احتمال واگذاری مجدد اداره وزارت جهادکشاورزی به او می رود. اگرچه برخی به دلیل نداشتن تخصص حجتی و دوری او از بخش کشاورزی - جز چند مصاحبه اعتراضی با روزنامه "شرق" - و بازدید بی سروصدا از آیین افتتاحیه مجموعه تولید کمپوست قارچ "آریا" در اواسط صدارت اسکندری، او را در اولویت نمی دانند. کما اینکه حجتی عضو فعال و البته غیر سیاسی حزب منحل شده مشارکت نیز بوده است. گزینه ای که به طور قطع، در صورت معرفی از سوی رییس جمهوری منتخب، بازهم با واکنش مجلس اصولگرا مواجه خواهد شد. احتمالی که با توجه به روحیه کاری و حاشیه گریز مهندس حجتی، بعید است خودش هم به این فهرست ورود کند. کما اینکه حجتی به دلیل پایبندی به اصول اخلاقی حرفه ای و یا پیش بینی هوشمندانه سرنوشت وزارت در کابینه احمدی نژاد، پیشنهاد وزیری را از سوی رییس دولتی که به تمام اعضای کابینه خاتمی نگاه منفی داشت، نپذیرفت. البته در این میان، شانس دکترغلامرضا صحراییان( قائم مقام حجتی) و دکتر عبدالمهدی بخشنده( معاون برنامه ریزی اقتصادی حجتی) نیز، دور از ذهن و انتظار نیست. به ویژه اینکه دکتر بخشنده، به عنوان "مغز متفکر وزارت جهادکشاورزی دردوره حجتی"، بابت اینکه چهار سال نبض برنامه ریزی اقتصادی بخش را دردست داشت و فی الواقع دست راست حجتی بود، از شانس زیادی برخورداراست. البته در این میان، اسامی گزینه های دیگری مثل دکتر صفدرحسینی که ضمن تحصیلات آکادمیک اقتصادکشاورزی- برخلاف دکتر خلیلیان -کاراجرایی موفق نیز درکارنامه دارند، یا دکتر محمدحسین عمادی، معاون وقت ترویج حجتی که او هم فردی خوشفکر است، می تواند گزینه های داخل پوشه سبز دکتر روحانی باشد. البته در این میان نام گزینه ای به نام صیفی کاران ( معاون اموردام اسبق) نیز به گوش می رسدکه با توجه به نسبت باجناقی او با دکتر روحانی، نگرانی هایی را در جامعه مدیران نخبه گرای بخش کشاورزی برانگیخته است، هرچند باتوجه به وعده های دولت تدبیروامید، بعید است کلید این بخش به دست یک فامیل هرچند سببی با رییس جمهوری منتخب سپرده شود!
 
وزیری در قامت رییس جمهوری!
اما با توجه به غیرمنتظره بودن برخی انتخابات ریاست جمهوری، از دوم خرداد 86 گرفته تا 88 و حتی همین دوره که روحانی نیز شگفتی آفرید؛ هیچ بعید نیست اتفاق مشابهی نیز در بخش کشاورزی روی دهد و آن هم پذیرش وزارت جهادکشاورزی از سوی یکی از نامزدهای رییس جمهوری امسال باشد! به ویژه آن ها که مدعی بودند برای بخش کشاورزی برنامه دارند و حال که دکتر روحانی در اقدامی فراجناحی، قصد استفاده از تمام پتانسیل ها را دارد و همانطور که گفته می شود، دکتر ولایتی یکی از گزینه های جدی دبیری شورای امنیت ملی است، به نظر می رسد که سایر نامزدهای نگران بخش کشاورزی نیز برای همکاری با دولت "تدبیر و امید" پاپیش گذارند!  در این میان دکتر محمد رضا عارف، معاون اول خاتمی در دولت اصلاحات و نامزدی که کناره گیری او در واپسین روزها به نفع جریان اصلاح طلبان، موجب پیروزی قطعی روحانی اعتدال گرا (با هفت دهم درصد اختلاف برای نکشیدن انتخابات به دور دوم) شد، یکی از گزینه ها ( البته با احتمال بسیار ضعیف) است. عارف به رغم اینکه تنها نامزدی بود که پارسال از نمایشگاه بخش کشاورزی ( دام و طیور تهران) بازدید کرد و حتی به عنوان تنها نامزد ریاست جمهوری با یک نشریه تخصصی بخش کشاورزی و صنایع غذایی ( ماهنامه "اقتصاد سبز" شماره18) حاضر به مصاحبه اختصاصی شد؛ به دلیل اینکه گفته می شود، نامزد جدی سناریوی کسب  کرسی ریاست مجلس آینده است و در خوشبینانه ترین حالت همکاری، همچون دوره خاتمی، در سمت اجرایی معاون اول دکتر روحانی خواهد شد، بعید است این اتفاق به نام او ثبت شود. اما دکتر محسن رضایی، به عنوان نامزدی که بحث "یارانه سبز" را برای بخش کشاورزی  مطرح کرد و از نظر شخصیتی ضمن داشتن گرایش های جهادی، دارای روحیه تخصصی اقتصادی هم هست، می تواند ازنظر ارزیابان تیم اقتصادی کابینه، به مانند نقل و انتقالات پر سروصدای فوتبالی، بمب خبری کابینه دکتر روحانی اعلام شود! به این ترتیب، ضمن اینکه رضایی در اقدامی عملگرایانه، ضمن فراهم شدن بستری برای اثبات توانایی اش در اجرای یکی از ایده های اقتصادی خود، این شانس را می یابد تا در دوره بعد یا حتی 8 سال آینده، سرانجام طلسم رییس جمهورنشدن خود را بشکند؛ در واقع با این انتخاب،( البته اگر از سوی رضایی و روحانی مورد پذیرش و توافق قرار بگیرد)، برای نخستین بار، مدیری در قد و قامت یک رییس جمهور، وزیر جهادکشاورزی ایران خواهدشد. وزیری که به باور هوادارانش شاید بتواند به واسطه نقطه ضعف اصلی و دراز مدت بخش کشاورزی، این حق را از بودجه ملی اعاده کند. جالب آن که این اتفاق در ظاهر شوخ طبعانه، اما ممکن، می تواند آرای محسن رضایی را نیز به حامیان دکتر روحانی در 4 سال آینده افزوده و کانال های ارتباطی وی را با جامعه روستایی وکشاورزی دوچندان و کاربردی سازد.

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه