هدر

«اقتصاد سبز» گزارش می‌دهد:

طعم تلخ بازار قند و شکر

مریم حق‌بیان: نیشکر یک نی شیرین و از گیاهان مهم قندی است که کشت و کار آن سابقه طولانی دارد و از ازمنه قدیم مورد توجه همه انسان‌ها از راهب تا پادشاه بوده است. سابقه کشت این گیاه حدود 600 سال قبل از میلاد در گینه، اندونزی و هند گزارش شده است.
مریم حق‌بیان: نیشکر یک نی شیرین و از گیاهان مهم قندی است که کشت و کار آن سابقه طولانی دارد و از ازمنه قدیم مورد توجه همه انسان‌ها از راهب تا پادشاه بوده است. سابقه کشت این گیاه حدود 600 سال قبل از میلاد در گینه، اندونزی و هند گزارش شده است.
اسکندر در بازگشت از هندوستان آن را به اروپا برد گفته می‌شود که قبل از اسلام نیشکر در عربستان، ایران و مصر کشت می‌شد. حکومت‌های اسلامی در نیشکرکاری و شکرگیری از نیشکر در ممالک تحت تصرف خود سهم به‌سزایی داشته‌اند، به هر حال در اکثر کتاب‌های تاریخی، ایرانیان را نخستین مردمی می‌دانند که از نیشکر، شکر استخراج کرده‌اند. 
کشت نیشکر در خوزستان 700 تا 800 سال قبل از میلاد رواج داشته و کلمه خوزستان به معنی شکرستان است. کشت نیشکر در خوزستان آنقدر زیاد بوده که خلفای عباسی روزانه یکهزار دینار به عنوان مالیات از نیشکرکاران دریافت می‌کردند. صنعت قند ایران نیز از سال 1274 با احداث کارخانه‌ای توسط یک شرکت بلژیکی در محل کهریزک تهران آغاز به کار کرد و هم‌اکنون بالغ بر 119 سال از عمر این صنعت در ایران سپری شده است. در 2 دهه 40 و 50 تعداد 26 کارخانه و طی دهه‌های 60 و 70 تعداد 3 کارخانه و در دهه 80 تعداد 5 کارخانه جدید تولید شکر در کشور راه‌اندازی شده است و هم‌اکنون نیز تعداد کارخانجات تولید شکر کشور به 42 کارخانه رسیده است. محصول شکر در دنیا از 2 محصول مهم کشاورزی چغندر و نیشکر حاصل می‌شود. با توجه به وضعیت آب و هوایی ایران و اقلیم آن عمده تولید شکر در کشور به صورت شکر چغندری ا:.8)ت، به طوری که طی سال‌های 1370 تا 1392 به طور متوسط حدود 70 درصد شکر تولیدی از چغندر بوده است. 
در اوایل سال 85 به علت افزایش قیمت جهانی شکر دولت اقدام به کاهش تعرفه واردات شکر کرد، اما این اقدام منجر به سیل شدید واردات شکر شد که زیان‌های جبران‌ناپذیری بر تولید داخلی وارد کرد، به علاوه حذف عوارض گمرکی و برداشتن سقف واردات شکر قرار بود تنها 2 ماه باشد که بیش از یک سال طول کشید. به گفته فعالان بازار شکر و تولیدکنندگان تقریبا می‌توان گفت صنعت شکر کشور در سال‌های اخیر به لب مرز ورشکستگی کامل رسیده است. 
در حال حاضر يک ميليون و 200 هزار تن شکر در دست توليد است و واردات بي‌رويه شکر خسارت بزرگي به صنعت قند و شکر وارد و توليد داخلي را با چالش جدي روبه‌رو کرده است. براي جلوگيري از تکرار اتفاق‌هاي ناگوار چند سال اخیر که به علت بي‌تدبيري در واردات بي‌رويه شکر به وجود آمده، ضرورت دارد اين صنعت مورد حمايت قرار گيرد.
بهمن دانایی، دبیر انجمن صنفی کارخانه‌های قند و شکر در این رابطه می‌گوید: سازمان حمايت از حقوق مصرف‌کنندگان از سال 85 ضوابطي براي قيمت گذاري کالاها و محصولات اعلام کرده که نرخ‌گذاري شکر بايد براساس اين ضوابط انجام شود و با توجه به افزايش نرخ چغندر قند از سوي شوراي اقتصاد که 65درصد قيمت تمام شده شکر چغندري را به خود اختصاص مي دهد با 30درصد افزايش نرخ شکر تا 24 هزار و 500 و 24 هزار و 700ريال پيشنهاد مي‌شود. 
وي افزود: يکي از برگ‌هاي برنده دست ما براي افزايش قيمت، تسويه حساب به موقع با کشاورزان است، 40 روز است که از چغندر کاران شکر خام مي‌گيريم و اگر پول نداشته باشيم به آن ها بدهيم ديگر کار نخواهند کرد. 
دانايي گفت: تداوم اين روند مانند سال 85 صنعت قند و شکر کشور را در آستانه شکست قرار خواهد داد که در طول يک سال 2 ميليون و 500 هزار تن شکر وارد کشور شد. 
دبير انجمن صنفي کارخانه‌هاي قند و شکر افزود: به همين علت مجموع توليد چغندر قند از 6 ميليون و 600 هزار تن به يک ميليون و 700هزار تن در سال 87 رسيد. 
وي افزود: صنعت قند و شکر اشتغال بسيار وسيع به همراه دارد و از زماني که کشت چغندر قند از چرخه توليد خوزستان حذف شد ميزان توليد گندم هم افت کرد، زيرا در همان اراضي زير کشت چغندر براي تناوب زراعت گندم کشت مي‌شد. در حال حاضر دولت قيمت خريد هر کيلوگرم چغندر قند را از يکهزار و 650 ريال به 2 هزار و 400 ريال افزايش داد که رشدي 45 درصدي را شامل مي‌شود.
صنعت قند و شکر ایران صنعتی استراتژیک است و در حال حاضر نیاز کشور به واردات در سال 93، 830 هزار تن است و براساس گمانه‌زنی‌ها میزان تولید داخلی یک میلیون و 534 هزار تن خواهد بود و با توجه به نیاز داخلی مصرف 2 میلیون و 364 هزار تن کسری تولید به مصرف کل کمتر از 900 هزار تن برآورد خواهد شد.
در حال حاضر مشکلات عمده صنعت قند و شکر ایران نوسان قیمت جهانی شکر، افزایش قیمت خرید تضمینی چغندر قند و حقوق دستمزد که همواره افزایش قیمتی را به شکر تحمیل می‌کند، ورود بی‌رویه شکر به دلیل نبود مدیریت تعرفه‌ای مناسب، فرسودگی کارخانه‌های قند و شکر چغندر و نیشکری به دلیل قدمت آنها و فقدان بازسازی در این سال‌ها به دلیل مشکلات نقدینگی و ضعف سودآوری مناسب در این صنعت، افزایش هزینه‌های تولید به دلیل نیروی انسانی مازاد بر نیاز، فقدان سرمایه‌گذاری لازم در صنایع جانبی و پایین دستی صنعت قند، نبود بانک اطلاعاتی جامع در زمینه تحقیقات انجام شده در مورد صنعت قند و شکر و سایر شیرین‌کننده‌ها و دریافت نکردن تسهیلات سرمایه در گردش به دلیل بدهی معوقه بانکی می‌توان برشمرد.
دستور تصویب حقوق ورودی مناسب برای واردات شکر متناسب با قیمت تمام شده شکر تولید داخل، تسریع در بررسی و اعلام قیمت شکر که مبنای تعیین حقوق ورودی خواهد بود، استمهال بدهی واحدها برای دریافت تسهیلات سرمایه در گردش، کنترل واردات به میزان نیاز و توزیع قند و شکر در سیستم یارانه‌ای به صورت بسته‌بندی جهت ارزش افزوده بیشتر از جمله راهکارهای پیشنهادی برای حل بخشی از مشکلات صنعت قند و شکر به شمار می‌روند.
برداشت چغندر از شهريور ماه سال جاري شروع و مهر ماه پايان یافته و تولید از سطح زير کشت اين محصول به 4 ميليون و 500 هزار تن رسیده است. همچنين برداشت نيشکر از اواسط مهر آغاز و در حال حاضر به پایان رسیده است.
يک ميليون و 100 هزار تن محصول حاصل از چغندر و نيشکر در سال جاري بوده و توليد چغندر در سال جاري تا اواسط بهمن و نيشکر تا فروردين ادامه مي‌يابد.
قيمت شکر تا سال گذشته بر مبناي گروه 2 يعني قيمت تمام‌شده 17درصد طبق فرمول سازمان حمايت تعيين مي‌شد اما در اين مدت دولت قيمت‌گذاري را خود بر عهده گرفته براي نمونه قيمت هر کيلو شکر درب کارخانه یکهزار و 900 تومان اعلام شده بود که به دليل واردات بيش از نياز اين ماده به کشور قيمت شکر واردشده از توليد داخل ارزان‌تر شده بود و اين باعث شد توليد داخل خريدار نداشته باشد.
طبیعی است طبق سنوات گذشته محصول جديدي که از شهريور به دست مي‌آيد بايد با افزايش قيمت مواجه باشد زيرا هزينه مواد اوليه و دستمزد بر اساس تعرفه‌هاي سال 93 تغيير کرده است و در صورت عدم افزايش توليد متوقف خواهد شد؛ بنابراين محصول سال 93 با نرخ تاثيرپذيري از شاخص هزينه‌اي افزايش مي‌يابد. با توجه به افزايش 27 تا 29 درصدي دستمزد و افزايش 45 درصدي در ساير هزينه‌ها حدود 30 درصد افزايش قيمت براي محصول سال جاري پيش‌بيني می‌شود.
با توجه به نبود آمار دقيق و باز بودن مرزها و ورود و خروج غيرقانوني به کشور آمار دقيقي از مصرف سرانه مردم در دست نیست اما تجربه‌ها حاکي از مصرف سرانه 28 تا 29 کيلوگرم دارد؛ يعني 2 ميليون و 100 هزار تن از فرآورده‌هاي شکر از قبيل نوشابه، شيريني و شکلات مصرف دارد. اين در حاليست که آمار کشورهاي صنعتي و بزرگ‌تر تا 43 کيلو هم مي‌رسد و برخي کشورهايي که از نظر اقتصادي ضعيف هستند آمار پاييني در حد 17 يا 18 کيلوگرم در مصرف قند و شکر دارند، اما ميانگين متوسط جهاني نيز از مصرف 29 کيلوگرم حکايت دارد.

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه