هدر

آب، قیمتی‌ترین کالای موردنیاز، از اول زندگی بشر مفت بود ولی مهم بود

زندگی در مسیر رودخانه ها جاریست، نمیرانیمش

گروه گزارش «اقتصاد سبز»/ یحیی امیری: به روال همیشگی، همان که از 50 سال پیش عادت شده، اول جاده چالوس (ورودی از شهرستان کرج) جلوی مغازه خواربارفروشی آشنا، پارک کردم و چند باکس آب خریدم، مرد میانسالی که کنار من جلوی دخل مغازه ایستاده بود به طنز یا حیرت یا چرت گفت: «مردم چه راحت برای آب خوردن پول می‌دهند»
گروه گزارش «اقتصاد سبز»/ یحیی امیری: به روال همیشگی، همان که از 50 سال پیش عادت شده، اول جاده چالوس (ورودی از شهرستان کرج) جلوی مغازه خواربارفروشی آشنا، پارک کردم و چند باکس آب خریدم، مرد میانسالی که کنار من جلوی دخل مغازه ایستاده بود به طنز یا حیرت یا چرت گفت: «مردم چه راحت برای آب خوردن پول می‌دهند»
 این حرف در گوشم بود، و وقتی پشت فرمان نشستم با خود فکر کردم آن سال‌های دور، از همین مغازه نوشابه می‌خریدم و پول سنگین‌تری می‌دادم اما هرگز چنین حرفی نشنیدم، ما برای آب، همیشه پول می‌دادیم گرچه ناچیز ولی به هر صورت پولی پرداخت می‌کردیم بی‌آنکه متوجه هزینه کردن‌ها باشیم، آن پول دادن‌ها برای خرید فله‌ای آب به‌خاطر نمی‌آمد اما حالا آب بسته‌بندی و بهداشتی شده و پرداخت نه از جیب جلیقه، بلکه با کارت بانکی (عابربانک) انجام می‌گیرد برای خود ردیف هزینه پیدا کرده و می‌شود درباره آن مثلا متلکی گفت. 
از کنار سد کرج که می‌گذشتم یادم آمد پدربزرگم درباره پرداخت به‌موقع مزد میرآب محله دقت ویژه‌ای داشت و مادربزرگم وقتی گاری آب شاهی (همان آب چاه) به محله ما می‌آمد پول درو سطل آب مصرفی روزانه را از قبل آماده کرده بود و پولی جداگانه برای مش رجب آبی از گوشه چارقدش بیرون می‌آورد تا کوزه او را جدا از سطل، زیر شیر منبع آب گاری پُر کند. او فقط از این کوزه آب می‌خورد و اصرار داشت این کوزه قاطی سطل آب نشود. 
روزهایی که با پدرم به بازار می‌رفتیم تا مشک آب آویخته به گردن سقای جلوی بازار سبزه میدان را می‌دیدم تشنه‌ام می‌شد و یک کاسه فیروزه رنگ آب می‌خوردم و پدرم اوایل یک ده شاهی و بعدها یک یک قرانی به سقا می‌داد. 
در مبارک‌آباد آبعلی که من و برادرم روزی چند بار به کاریز (سرچشمه) می‌رفتیم و کوزه‌ها را پر آب می‌کردیم دستمزد می‌گرفتیم، کسی که چند سطل آب می‌آورداو هم هفتگی پول می‌گرفت.  در سال‌های 30 و 31 که خیابان‌های تهران را می‌کندند و لوله‌کشی آب انجام می‌دادند کم نبود افرادی که شعار می‌دادند «مردم، دارند لوله‌کشی می‌کنند تا آب را به من و تو بفروشند» ژست اقتصادی - اجتماعی هم داشتند که گویی دولت با این کارها می‌خواهد خرج روی دست مردم بگذارد. البته برداشت آب از رودخانه کرج که در خیابان بولوار کشاورز امروز جریان داشت پولی نبود، همین‌طور برداشت آب از چشمه‌ها و رودخانه‌های فراوانی که در شهرها و مسیر جاده‌ها دیده می‌شد اگر خود ما انجام می‌دادیم کسی پول طلب نمی‌کرد. 
شنا در رودخانه جاجرود پولی نبود اما در استخر امجدیه برای یک دو ساعت شنا یک اسکناس دوتومانی می‌دادیم و بلیت می‌خریدیم. روزگاری که شهرها کوچک و جمعیت کم بود آب به فراوانی در دسترس و مجانی بود اما در همان روزگاران هم، برای جابه‌جایی آب هزینه‌ای تعلق می‌گرفت که چون ناچیز بود به‌نظر نمی‌آمد. در واقع مردم کشور ما از گذشته‌های دور به آب، به‌عنوان کالایی مجانی و یا بسیار ارزان و کم هزینه نگاه می‌کردند و تمرکز روی ارقام آن نداشتند. و در این سال‌هاست که افزایش جمعیت و گسترده شدن شهرها و روستاها و سفرهای روزانه داخل شهری و بیرون شهری اهمیت آن را دوچندان کرده، به‌خصوص در شرایط جوّی بدی که قرار گرفتیم، بارش‌های کم و نیاز مصرفی بالای صنعتی مساله‌ای به‌نام آب را پیش روی همه ما گذاشته و چه بخواهیم و چه نخواهیم درگیر آن شده‌ایم. گزارش این شماره اقتصاد سبز را به آب اختصاص داده‌ایم و از حواشی‌های آن می‌نویسیم. #
 
« زمین گوی» بزرگی از حفره‌های خشک بود 
دکتر محمدرضا غفوری استاد رشته آب شناسی دانشکده داروسازی در پیشگفتار کتاب «شناخت آب معدنی و چشمه‌های معدنی ایران» به نقل از کتاب آب ، قرآن و طبیعت نوشته است: «در آغاز سطح زمین همچون گوی بزرگی از صخره‌های خشک و عریان بود و در هیچ‌جا از حیات نشانی دیده نمی‌شد، ولی در دل زمین گنجی از توده‌های بخارآب و دیگر گازها نهفته بود، این توده‌ها از آتش‌فشان‌ها فوران کردند و در پیرامون زمین گسترده شدند بخار ابر سرد شد و ابرهای فراوان پدید آمدند و باران‌های نخستین فرو باریدند، میلیون ها سال همچنان باران بارید و گودی‌های زمین پرآب گردیدند. با پیدایش آب بر روی سطح زمین به‌تدریج محیط مساعدی برای پیدایش حیات و موجودات زنده فراهم گردید و نباتات و حیوانات گوناگون و سپس انسان به برکت آب پا به عرصه حیات گذاشتند.» هزاران کارخانه تولید صنایع غذایی بدون آب چه می‌توانند بکنند، میلیون‌ها هکتار زمین کشاورزی بدون آب چگونه سبز می‌شوند، و میلیاردها انسان بدون نوشیدن آب چندین بار در روز، چه حالی پیدا می‌کنند؟
 
چشمه‌های مهمی که به رودخانه می‌روند 
پروفسور ادوارد مازرلف می‌گوید: « ارزش حقیقی هر پدیده‌ای در غیبت آن مشخص می‌شود، چرا وقتی عزیزی را از دست می‌دهیم برای فقدان او غمگین شده و گریه می‌کنیم؟» آب دم دست‌ترین مثال برای اثبات این نظریه است. تا روزی که طبیعت با سخاوت این نیاز روزانه ما را به فراوانی در دسترس گذاشته اهمیتی به آن نمی‌دهیم. اما به محض بروز خسّت طبیعت،‌ به ارزش‌های آن پی می‌بریم. دست به جیب می‌بریم و هزینه می‌پردازیم بحران آب در کشورهایی مثل ایران از بی‌توجهی‌های جدی ما بروز کرده، هیچ راهی جز مدیریت ندارد. در این سال‌ها که بحث بسته‌بندی آب مطرح شده یک برداشت عوامانه (یعنی غیرعلمی) می‌گوید بسته‌بندی و تجارت آب در ایران موجب بحران شده، اما به‌نظر دکتر محمدرضا غفوری «بررسی‌های انجام گرفته نشان می‌دهد در ایران مجوعه‌ای از انواع آب‌های معدنی معروف را می‌توان یافت. امروز غالب چشمه‌های مطالعه شده بدون استفاده واقعی به رودخانه‌ها ریخته می‌شود، عدم وجود کاپتاژ Captage صحیح باعث آن شده که برخی از آنها بتوانند منشاء انتشار پاره‌ای از بیماری‌ها نیز بشوند» علی‌رغم برندهای فعال آب معدنی، بازهم هزاران چشمه آب معدنی در گوشه و کنار این سرزمین، بدون استفاده مانده است. 
 
شهرسازی در کنار رودخانه‌ها
«رود» که در زبان پهلوی هم رود گفته می‌شود، آبی است که از به‌هم پیوستن آب چند چشمه در دره‌های کوهستانی به‌وجود آمده و جریان می‌یابد تا به دشت‌ها، دریاچه‌ها و یا دریاها و اقیانوس‌ها بریزد.  در ویکی‌پدیا آمده است: «رودخانه به بستر و مسیر حرکت «رود» گفته می‌شود که معمولاً عبارت «رودخانه» با «رود» اشتباده می‌شود و جای آن استفاده می‌شود. رودخانه‌ها معمولاً در اولین مرحله در پای کوه‌ها، تشکیل مخروط‌افکنه‌ها را داده و پس از طی مسیری با انباشت مواد آبرفتی خود به توسعه دشت‌ها کمک می‌کند.» بشر از قدیمی‌ترین ایام تاریخ این نکته را در نظر داشت که برای ادامه زندگی و عمران و آبادانی نیاز به آب دارد و برای همین، عموماً در کنار رودخانه‌های پُرآب اطراق کرده و با محاسبه زمین‌های آماده کشت و قابلیت ساخت‌وساز به برکت نزدیکی با رودخانه زندگی بهتری ساخته‌اند، می‌شود گفت تمامی شهرهای شمال ایران در کنار رود ساخته شده مثل رودخانه شترودگلرووبار لاهیجان، یا هراز آمل و تجن بابل و... ایران به داشتن رودهای بزرگ و طولانی هم شهرت دارد، کارون، سفیدرود و زاینده‌رود از آن جمله است.
 
به رودخانه‌ فصلی اعتماد نکنید
بشر از ابتدا می‌دانست کسب و کار و ادامه زندگی و رشد و شکوفایی بدون در دسترس بودن آب، امکان ندارد. بنابراین به رودهای دائمی دلبستگی بیشتری داشته و کوشید با وسایل ابتدایی اولیه ، اول رودهای دائمی را بیابد و پس از اطمینان از وفور آب دست به ساخت و ساز و کشاورزی بزند. «رودخانه‌ها را از نظر تغییر مقدار آب در طول سال به دو دسته «دائمی» و «فصلی» تقسیم می‌کنند. در اقلیم‌های مرطوب مقدار بارندگی زیاد و تبخیر کم است رودخانه‌ها از نوع دائمی هستند. آب این رودخانه‌ها در زمانی‌که بارندگی نیست از ذوب برف و یخ نواحی مرتفع و یا از ورود آب‌های زیرزمینی به داخل آنها تأمین می‌شود. در مقابل در مناطق خشک که مقدار بارندگی کم و تبخیر زیاد است رودخانه‌ها بیشتر موقتی و فصلی‌اند.»
در کنار رودهای فصلی به‌ندرت کسب‌وکاری انجام می‌گیرد مگر با اهداف گذری و فصلی. یا با اطمینان خاطر از آب‌های زیرزمینی. پروفسور آدولف ریشتر اقتصاددان تأکید دارد:‌ »همه‌ی صنایع به آب نیاز دارند، اما صنایع غذایی بدون آب مثل گلی هستند که نشکفته پژمرده یا پَرپَر می‌شود. بنابراین در کنار رودخانه‌ دائمی کارخانه بزنید، بدون آب نه کشاورزی امکان دارد و نه فرآوری محصولات کشاورزی. به رودخانه فصلی هم اعتماد نکنید مگر این‌که تولید فصلی داشته باشید. 
 
طلا در مسیر رودخانه ریخته شده 
پروفسور «کرک روژین» پژوهشگر اقتصادی و مشاور 5 برند غذاسازی در گزارشی که از جلسات هیأت مدیره نستله بیرون آمده گفته است: «من به این ضرب‌المثل سرخ‌پوست‌ها خیلی اعتقاد دارم که می‌گوید طلا در مسیر رودخانه ریخته شده نه کف رودخانه» و چنین استدلال می‌کند که در اواخر قرن نوزدهم که تب طلا به جان مهاجرین غرب آمریکا افتاده بود، گروهی با ولع سیری ناپذیر به کف رودخانه‌هایی که شایع شده بود طلا دارد تن زدند تا ثروتمند شوند، در همان گروه‌ها، عده‌ای حاضر نشدند ریسک مرگ‌زای را بپذیرند، آنها در مسیر رودخانه «می‌سی‌سی‌پی» کشاورزی می‌کردند، به زودی وارد صنایع غذایی شدند و کارخانه‌هایی تأسیس کردند که هنوز هم حالت پدری بر صنایع غذایی آمریکا دارد. اهمیت انتخاب مسیر رودخانه در این بود که کشت‌های انبوه به‌خاطر آب کافی که لازم بود به وفور در اختیار داشتند، به‌زودی، به‌جای صادرات فله‌ای محصولات کشاورزی به بازارهای مصرف، فرآوری و بسته‌بندی شده آن را عرضه کردند. سود روی سود آمد، ضایعات به حداقل رسید و آنچه اززمین به دست آوردند متکی به زمان محدود نبود، افزودن قدرت ماندگاری محصولات کشاورزی، سودآوری بیشتری داشت اگرچه اقتصاددان نبودند ولی در ریزفاکتورهای هزینه، صاحب تجربه بودند، ثابت کردند در مسیر رودخانه طلا ریخته شده با آرامش جمع کردند. 
 
«آب البرز» آغازگر تجارت آب
تجارت آب در ایران از اواخر قرن نوزدهم شکل گرفت، گرچه ایرانی‌ها از قدیمی‌ترین ایام تاریخ از وجود رودخانه‌های پرآب بهره می‌بردند و غالباً در کشاورزی از آن استفاده می‌کردند (به‌عنوان مثال باغداری در حوالی رودخانه جاجرود) اما به زودی با هنر بهره‌وری از آب‌های چشمه‌هایی که بستر خود، به رودخانه می‌ریخت آموختند که به‌طور مستقیم هم می‌شود از فروش آب سود برد. در حوالی دهه 30 در تمامی رستوران‌ها و فروشگاه‌های تهران آب و دوغ و شربت آبعلی یافت می‌شد. بیشترین مشتریان این محصولات نخست، سربازان متفقین بودند و مردم عادی تهران به مرور با ارزش و لذت نوش آن آشنا شدند. 
«چشمه آب البرز واقع در دهکده آبعلی در فاصله 60 کیلومتری شمال شرق تهران در کنار جاده تهران به لاریجان قرار دارد. آب البرز از دسته آب‌های بیکربناته و سولفاته کلسیک و نیز آهن‌دار و گازداری عاری از میکرب می‌باشد، این آب‌ها از نظر درمانی مدر و دفع کننده مواد زائد بوده و بر روی کبد و مجاری صفراوی تأثیر دارد و باعث ترشح صفرا می‌شود. همچنین به سبب وجود آهن در ترکیب آنها باعث ازدیاد گلبول‌های قرمز و مقدار هموگلوبین خون و در نتیجه برای کم‌خوبی‌ها مفید می‌باشد.»صنایع بسته‌بندی آب چشمه آبعلی را می‌توان آغازگر این راه دانست تا سال‌های سال بی‌رقیب بود. 
 
ثروت رودخانه‌ها کجا رفته؟
سرزمین پهناور ایران گرچه به‌عنوان سرزمین خشک، کم‌باران و کم آب شهرت دارد اما در گذشته‌های نه چندان دور رودخانه‌های پرآب داشته و به‌نظر کارشناسان، غفلت از بهره‌برداری مهندسی شده به وضعیت امروزی ‌رسید که چندان مطلوب نیست. دکتر محمدرضا جنیدی گفته است: «اگر در آغاز عصر صنعتی‌ شدن به حفاظت از رودخانه‌های کشور دل می‌بستیم و سرمایه و انرژی کافی در این راه صرف می‌کردیم هرگز وارد بحث کم‌آبی و بی‌آبی نمی‌شدیم.» واقعیت این است که ما خیلی دیر وارد عصر صنعت شدیم. خیلی دیر به ارزش آب و ارزش رودخانه‌ها پی بردیم، نادانسته دست به جنایت مرگ رودخانه‌ها زدیم، بیهوده ثروت‌های طبیعی کشورمان را دور ریختیم. از بابت چشمه‌های درمانگر غنی بوده‌ایم، در طب سنتی، درباره آب و اهمیت درمانی آن گزارش‌های مهمی دیده شده ولی آن را جدی نگرفتیم. کشورهایی چون ایتالیا، فرانسه، آلمان و حتی ژاپن که در استفاده از منابع آب‌های معدنی خود دارای سابقه طولانی می‌باشند همه‌ ساله تعداد کثیری جهانگرد به خود جذب کرده واز صنعت توریسم سودآور، ثروتمند شدند. در اسلواکی سالانه 6 میلیون نفر ازآب‌های معدنی بهره می‌گیرند اما سوگمندانه باید یادآور شویم همان 170 هزار نفری که در آن سال‌ها برای آب معدنی رامسر به این شهر سفر می‌کردند از دست دادیم. 
 
چشمه‌ها و رودهای سرگردان 
در روزهای تهیه این گزارش، در گفت‌وگو با طبقات مختلف در پاسخ این سؤوال که با چند چشمه آب معدنی و آب‌های درمانگر ایران آشنا هستید، یکی دو چشمه را نام بردند مثلاً چشمه‌های آب معدنی پلور و سرعین را می‌شناختند اما درباره چشمه آب‌ معدنی نورآباد ممسنی کازرون و «گنو» بندرعباس حتی یکی از دست‌اندرکاران و فروشندگان آب‌های معدنی تهران دچار حیرت شد. هیچ آماری دقیق از رودها و چشمه‌های آب معدنی ایران نیافتم، دکتر بهروز تاجور بیرجندی می‌گوید: «عدم شناخت از اهمیت آب و مدیریت در بهره‌برداری این ارزشی‌ترین ماده حیات در ایران سابقه طولانی دارد، تا همین چند سال پیش باور همگان بر این بوده که آب دم‌دست ترین کالای مورد نیاز ما، کالایی است رایگان، در کارنامه زندگی اجتماعی ما ارزش‌گذاری نشده و حداکثر اطلاعات عمومی ما این است که بدون آب کشاورزی رونق نمی‌گیرد. دکتر محمدرضا غفوری در کتاب «شناخت آب معدنی ایران» نوشته است: چشمه معدنی «گنو» در فاصله 23 کیلومتری شمال شرق بندرعباس در کنار راه سیرجان واقع شده، آب چشمه گنو از دسته آب‌های کلر و سولفاته خیلی گرم می‌باشد. خواص درمانی این آب به سبب دارا بودن مقدار فراوان کلرور سدیم باعث ازدیاد ترشحات بزاق، عصیر معده و همچنین حرکات معده می‌شوند و...»
 
شناخت صفویه و قاجاریه اثر آب‌های درمانگر 
دکتر مریم هوشیاری می‌گوید: «واقعیت این است که درباره آب‌های فراوان و سرگردان رودخانه‌ها و چشمه‌های سرزمین خودمان چیزی نمی‌دانیم در سفرنامه سیاحان و تاریخ اجتماعی ایران مطالب بسیاری آمده، ما این کتاب‌ها را نخوانده‌ایم یا اگر خوانده‌ایم به‌خاطر نسپردیم، جدی نگرفتیم. در یکی دو دهه اخیر با رونق گرفتن صنایع غذایی، مقوله آب اهمیت پیدا کرده اما بازهم مدیریت مهندسی شده‌ای لازم است تا با شناخت دقیق و علمی تمامی این منابع خدادادی از هدر رفت آن جلوگیری کنیم.»
واقعیت دیگر این است که نه تنها در طب سنتی بلکه در تاریخ اجتماعی هم به اسنادی درباره شناخت و ارزش آب کشاورزی (رودخانه‌ها) و مخصوصاً آب‌های معدنی بر می‌خوریم: «برخی از سلاطین قدیم ایران علاقه مفرطی به استفاده درمانی از آب‌های معدنی داشته‌ان که آثاری از آنها خصوصاً در دوره صفویه و قاجاریه در کنار چشمه‌هایی برجامانده است از سال 1306 خورشیدی بررسی آب‌های معدنی ایران به‌طور علمی شروع شد و 130 چشمه آب معدنی در شمال شرق تهران مورداستفاده قرار گرفت و در سال‌های قبل از جنگ جهانی دوم در نقاط مختلف ایران مانند رامسر و لاریجان ایستگاه‌های آب معدنی شناخته شد برخی مانند سخت‌سر (رامسر) شکل گرفت و برخی مانند لاریجان به‌طور ناتمام باقی ماند. مخروبه ایستگاه آبگرم لاریجان همین امروز هم قابلیت تماشا و افسوس دارد. 
 
از آب می‌شود کره گرفت؟
در زبان فارسی ضرب‌المثلی داریم به‌نام «از آب می‌شود کره گرفت» حاج منصور دیلمقانی دست‌اندرکار آب بسته‌بندی می‌گوید: «نگاهی به شکوفایی اقصاد در دو منطقه سرعین اردبیل و لاریجان به ما می‌گوید بله، از آب می‌شود کره که هیچ، سکه طلا هم گرفت، تجارت آب در ایران روزگاری هیچ بوده و حداکثر کارمزد کارگری داشت اما امروزه تجارت در این صنعت با وجود همه‌ی مشکلات دست‌و پاگیر فرهنگی (اداری سازماندهی نشده) رونق گرفته و روزبه‌روز بر تعداد ورود کنندگان این صنعت به‌خاطر افزایش سرمایه (سوددهی) بیشتر می‌شود. تا همین یکی دو دهه پیش، کسی باورش نمی‌شد که با استفاده از آب‌های سرگردان چشمه‌ها می‌شود هم خدمت کرد، هم سود به‌دست آورد. «سال‌ها مشکل گوارشی داشتم، اطبای محترم، «جراحی» تجویز کردند چون دستمزد بالایی دارد، کمی با انصاف‌ترها دارو نوشتند، خود من به‌طور تصادفی با آب معدنی «واتا» آشنا شدم نتیجه شرب این آب شگفت‌انگیز بود. مشکل کلیه من حل شد، تجربه ثابت کرده هرکسی می‌تواند با نوشیدن آب‌های مختلف، آن آبی که روی دستگاه گوارشی بدنش تأثیر مثبت دارد پیدا کنند، حکایت من، حکایت نانوای سنگک‌پزی است که بربری دوست دارد، باید تجربه کرد و آگاه شد تأثیر آب بر سلامتی انسان شگفت‌انگیز است، باید کمی جستجو کرد و یافت. پدر من از آب معدنی آبعلی نتیجه گرفته بود و همیشه یک جعبه آب معدنی گازدار آبعلی در خانه‌مان داشتیم، حالا من یک یا دو باکس آب معدنی واتا دارم، به‌همه توصیه می‌کنم آب درمانی را جدی بگیرند، واقعا جدی است.» 
 
هلیل‌رود در جغرافیای ششم دبستان 
دکتر کامبیز مافی در پیش‌درآمد گزارشی با عنوان «آب‌های معدنی آذربایجان» تأکید دارد: «در شناخت و بهره‌برداری از آب رودخانه‌ها و چشمه‌ها کم‌کاری و خطا بسیار داشته‌ایم. فراموش نکنیم خطا در سدسازی می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری به‌بار آورد (می‌خواهیم ابرو برداریم چشم را کور می‌کنیم) افزایش جمعیت کار کشاورزی را اهمیت داده، ضروری‌ترین نیاز انسان غذا است، غذای ما را کشاورزان تأمین می‌کنند، کشاورزی به آب نیاز دارد، بی‌اعتنایی‌‌های فراوان به آب داشته‌ایم. این باور که آب مفت است پس مال مفت ارزش ندارد ما را از حراست رودخانه‌ها بازداشت «تشنگی و گشنگی» «اوژن سو» نویسنده فرانسوی کابوس شومی است که به‌خاطر خطا در بهره‌برداری و حفظ رودخانه‌ها در مقابل ما قرار گرفته، از این کابوس نترسیم ولی همت کنیم و خطاهای گذشته را اصلاح و خرابی‌هارا ترمیم کنیم. در کتاب جغرافیای ششم دبستان درباره رودخانه‌های ایران «هلیل‌رود» از کجا سرچشمه گرفته و به کجا می‌ریزد مطالبی خوانده‌ایم که آن روزها در حد نمره گرفتن و قبول شدن و کارنامه ششم ابتدایی به‌دست آوردن هدف بود، اما امروز باید بدانیم هلیل‌رود از کجا سرچشمه گرفته و به کجاها می‌ریزد اهمیت حیاتی دارد، برویم هلیل رود و رودهای دوست‌داشتنی کشورمان را از نزدیک ببنیم، به حال رودخانه‌های مرده گریه نکنیم، بکوشیم رودخانه‌های زنده نمیرند، اگر جوان بودم وانرژی آن سال‌های ششم دبستان را داشتم جغرافیای ایران را شهر به شهر و روستا به روستا از نزدیک می‌دیدم و گنج آب را به دست می‌آوردم.» 
 
رودهایی که تاریخ بشر را ساخته‌اند
مهرداد فتحی پیرانوند مدیرکل محیط‌زیست خوزستان روز شنبه بیستم تیرماه 1394 در تأیید این نظریه که رودهای ایران مدیریت نمی‌شوند اعلام کرد: «آب رودخانه لرستان در بخش‌هایی از شهرستان کوهدشت تا شهرستان پلدختر در منطقه «چم مهر» و «هلوش» خشک شده و حیات آبزیان از بین رفته و در طول تاریخ برای نخستین‌بار رودخانه کشکان خروجی ندارد و این اتفاق به معنای این است که حیاط محیط‌زیست لرستان در حال نابودی است. او با بیان این‌که در حوزه پلدختر (1270) پمپاژ غیرمجاز نصب است. بخشی از صنعت مدیریت آب را افشا کرده است.  در خبری دیگر آمده است: آمازون، می‌سی‌سی‌پی، نیل، یانگتره، گنگ، مکونگ، دانوب، کلمبیا، راین، ارونکو، ولگاورود تمیز 12 رودخانه مشهور جهان، تاریخ بشر را  ساخته‌اند.  در طول قرن‌ها، این آبراهه‌ها منبع کشت‌های بزرگ، کشاورزی، سرمایه‌گذاری و حتی امپراطوری های بزرگ بوده‌اند، بدون شک شما که این گزارش را تا بدینجا خوانده‌اید نام این رودها را حداقل چندبار شنیده‌اید و اگر سفر کرده باشید و از نزدیک دیده باشید که چه بهتر ولی حتی اگر در کتاب‌های درسی هم بااین نام‌ها آشنا شده باشید می‌دانید که این رودها علاوه بر خلق بیزنس‌های جدید، پولسازی، کارسازی و رونق اقتصادی نقش مهمی در پدیدآمدن بسیاری از داستان‌ها، آهنگ‌ها و باورهای بشری داشته‌اند. رمان معروف مارک تواین از رود می‌سی‌سی‌پی پدیده آمده و صدها فیلم و داستان درباره رود کنگ، نیل و آمازون ساخته شده، رودخانه‌ها تاریخ بشر را ساخته‌اند.
(شماره 49 مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه