هدر

ادویه؛ کوچک مزه خوراکی

ازکنج آشپزخانه تا دنیای تجارت

نوشین جمشیدی / کارشناس تغذیه و رژیم درمانی : برای باز کردن پوشه خواص و تاریخچه ادویه در گوشه ذهنم پنجره‌های بسیار گشوده شد... ناخودآگاهم به کنکاش در تاریخ دور پرداخت و ذهن خودآگاهم رد پای این کوچک‌مزه‌های خوش‌طعم را در انواع غذاهای صنعتی و مدرن امروز جست‌وجو کرد. 
نوشین جمشیدی / کارشناس تغذیه و رژیم درمانی : برای باز کردن پوشه خواص و تاریخچه ادویه در گوشه ذهنم پنجره‌های بسیار گشوده شد... ناخودآگاهم به کنکاش در تاریخ دور پرداخت و ذهن خودآگاهم رد پای این کوچک‌مزه‌های خوش‌طعم را در انواع غذاهای صنعتی و مدرن امروز جست‌وجو کرد. 
شاید بخشی از خاطره‌های ماندگار همه ما بدون هیچ محدودیت سنی در قوطی‌های بودار آشپزخانه مادربزرگ و مادر و حتی خودمان جا مانده است. به‌کارگیری ادویه در کشور ما نیز آنچنان واگیر و بومی است که اصلا بخشی از غذای مصرفی ما را هم تشکیل داده است. متاسفانه امروزه غفلت و ناآگاهی از خواص شگفت‌انگیز این معجزات رنگین باعث شده تا تنها به چند نمونه از آنها نظیر زعفران بسنده کنیم و حتی حضور آنها را در آشپزخانه‌مان جاگیر بدانیم، حتی نمی‌دانیم که با به‌کارگیری مناسب ادویه‌جات می‌توانیم عوارض فشار خون یا دیابت ناشی از مصرف نمک یا شکر را تا حد درمان پایین بیاوریم.  گفتن این نکته به جا است که ادویه خاص عطاری و طب سنتی نیست بلکه تا بدانجا اهمیت داشته که طب سنتی در سراسر جهان به‌ویژه چین و هند و کشورهای آسیای میانه شهرت خود را مدیون آنها می‌داند.
 اگر بدانیم که حتی با وارد کردن چند ادویه به سفره غذایی به جای نمک یا دست کم در کنار نمک می‌توانیم باعث افزایش سوخت‌وساز در بدن هم بشویم، بدون شک بی‌درنگ این کار را خواهیم کرد. امروزه ناراحتی‌های گوارشی به‌ویژه در کشور ما به وفور افزایش یافته و هزینه‌ها و دردهای بسیاری را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند... شاید شما هم یکی از افرادی باشید که پیوسته از نفخ شکم بعد از صرف غذا گله می‌کنید... درحالی که نمی‌دانید و یا نمی‌خواهید بدانید که برای درمان این معضل ده‌ها ادویه در دسترس شما وجود دارد که تا درمان کامل شما را یاری می‌دهند...
ادویه‌ها حتی قادر به سم‌زدایی و پاکسازی کبد از آلاینده‌های غذایی‌اند و قرن‌ها کاربردهای زیباسازی پوست را نیز داشته‌اند، علاوه بر این در دنیای تجارت نیز سودهای هنگفتی را نصیب صادرکنندگان کرده‌اند.
گفتن این نکته که علم تغذیه هزار نکته است چیز جدیدی نیست، اما اینکه کارشناسان تغذیه هم باید در کنار رژیم‌درمانی مراجعان خود بخش جدیدی از دانسته‌های خود در مورد انواع ادویه‌جات را به‌کارگرفته و وارد فهرست‌های رژیمی بیماران کنند، توصیه‌ای جدید و پیشنهادی موثر خواهد بود. در این مقوله هرچند که معرفی تمام ادویه‌ها و خواص آنها در یک شماره نمی‌گنجد، اما سعی شده تا پنجره‌ای نو در گوشه‌ای از منظره تغذیه‌مان گشوده شود:
نمک موجب احتباس آب در بدن شده و وزن را بالا می‌برد. بالا بردن سرعت سوخت و ساز بدن، مبارزه با گرسنگی و افزایش طعم و مزه غذا، فقط چند مورد از معجزات ادویه‌هاست، این فواید در فصول سرد سال بیشتر هم می‌شود. ما به شما می‌گوییم که چرا باید در این فصل غذاهایتان را پر از ادویه کنید. ادویه‌دارکردن مواد غذایی، عطر و طعم طبیعی به آنها می‌بخشد، که باعث کاهش مقدار چربی و نمک می‌شود و شما نیاز دارید برای خوشمزه و دلچسب کردن غذا به آن بزنید. یکی از روش‌های کنترل وزن، کاهش نمک در رژیم غذایی است. نمک موجب احتباس آب در بدن شده و وزن را بالا می‌برد. با استفاده از ادویه به جای نمک، مصرف آن را کم کرده و علاوه بر کاهش وزن با کاهش فشار خون به سلامت قلبی خود نیز کمک می‌کنید. همچنین، یک مطالعه نشان داد که ادویه‌جات غنی از آنتی اکسیدان مانند دارچین، فلفل قرمز و... سوخت و ساز را بالا برده و می‌توانند منجر به سوزاندن چربی در بدن شده و مانع از تجمع چربی اضافی در بدن ‌شوند. 
ادویه‌جات با ایجاد احساس سیری میل شدید به غذا را کنترل و ظاهر و طعم غذا را بهتر می‌کنند.  غذاهای خوشمزه و با ظاهر خوب احساس رضایت خاطر بیشتری ایجاد می‌کنند. اگر غذا رضایت بخش نباشد، احتمال پرخوری در شما افزایش می‌یابد.عادت کنید به خوراکی‌ها و میان وعده‌هایی که قبلا درست می‌کردید  ادویه اضافه کنید. مثلا اگر می‌خواهید رنگ سبز بد سوپ عدس را تغییر دهید، به آن زردچوبه اضافه کنید تا زرد شود.اگر می‌خواهید مزه خوراک مرغ شیرین خود را تغییر دهید کمی فلفل به آن اضافه کنید و...
 
معجزه ماساژ این «ادویه‌ها» را بر صورتتان ببینید!
ماساژ یکی دیگر از راهكارهایی است که به شما کمک می‌کند «پوستی شاداب» و صاف داشته باشید با کمک برخی ادویه‌ها می‌توانید همواره به سلامت پوست خود کمک کنید. برخی از مواد غذایی در زیبا تر شدن پوست نقش مهمی دارند از این رو بهتر است مواد غذایی همچون روغن زیتون، خیار، چای، گوجه فرنگی، پرتغال، سیب زمینی، تخم مرغ، زردچوبه، زنجبیل، عسل و شیر را در برنامه غذایی خود قرار دهید. در صورت استفاده از زنجبیل برای ماساژ صورت بهتر است زنجبیل را خرد کنید و با لوسیون بدن ترکیب كرده و بر روی پوست خود بمالید. مخلوط 2 قاشق چای خوری پودر زردچوبه همراه با عسل و مقداری آب را بروی پوست خود قرار دهید. تمامی راه حل‌های گفته شده برای «زیباتر شدن پوست» و جوان‌تر شدن است.
 
زعفران ارزشمندترین ادویه جهان
زعفران یکی از ارزشمندترین سنتی‌های ایران است که با رنگ و رایحه‌ای دل انگیز و مزه‌ای دلپذیر جهانیان را مجذوب خود کرده است. زعفران از زمان‌های بسیار دور در ایران کشت می‌شده و ایران را خاستگاه این گیاه می‌دانند. در حال حاضر ایران بزرگترین تولید کننده زعفران در دنیا است. همچنین به دلیل شرایط خاص آب و هوایی موجود در کشور زعفران تولید شده در ایران از بالاترین کیفیت برخوردار است. کلاله‌های زعفران که قسمت تجارتی زعفران را تشکیل می‌دهد، نه تنها در صنایع غذایی، شیرینی‌پزی و نوشابه‌سازی مصرف می‌شود، بلکه خاصیت دارویی داشته و به‌عنوان اشتهاآور، هضم‌کننده غذا، آرام‌بخش و ضد درد نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. زعفران گیاهی چند ساله است و فقط در یک سال هزینه کشت دارد و در مقابل چندین سال متوالی قابل بهره‌برداری است. همچنین وزن کم، نیاز نداشتن به وسایل حمل و نقل مخصوص و سهولت نگهداری آن از دیگر مزایای کشت این گیاه است. زعفران گیاهی کم توقع است. ایران با سطح زیرکشتی در حدود 41 هزار و 325 هکتار و تولید سالیانه ۱۵۰ تا ۱۷۰ تن زعفران، با بیش از ۸۰درصد تولید جهانی، بزرگترین تولیدکننده زعفران از نظر کمیت و کیفیت در سطح جهان است. کشور یونان با تولید سالیانه ۷/۵ تن، مراکش ۳/۲ تن، کشمیر ۳/۲ تن، اسپانیا ۱ تن و یا کمتر، ایتالیا یک تن یا کمتر پس از ایران به ترتیب مقام‌های دوم تا ششم تولید زعفران جهان را در اختیار دارند. در دهه اخیر، تعداد کشورهای خریدار زعفران ایران افزایش یافته و در سال ۱۳۸۰ ایران زعفران را به ۴۳ کشور صادر کرده است.
خواص دارویی زعفران
زعفران به عنوان یک گیاه دارویی و ادویه‌ای از زمان‌های بسیار قدیم مورد استفاده بوده است. در یونان قدیم از زعفران به عنوان دارو و در علم طب به منظور معالجه بسیاری از بیماری‌ها مانند چشم درد و امراض زنانه استفاده می‌شده است. همچنین از زعفران به عنوان مسکن سرفه و برونشیت‌های مزمن و تسکین درد دندان و رفع حالات تشنجی و بی‌خوابی و دفع سنگ کلیه و صفرا و قاعده آور و تقویت‌کننده بینایی و درمان اسهال نام برده شده‌است. در طب عوام نقاط مختلف جهان، زعفران به عنوان آرام بخش، ضد اسپاسم، اشتهاآور و مقوی معده استفاده می‌شود. در کشور آلمان زعفران به عنوان آرام بخش، درمان درد معده و شکم و آسم مصرف می‌شود.
 
شفابخش‌ترین ادویه‌ها
دکتر بهارات آگاروال، استاد پزشکی مرکز سرطان اندرسون در دانشگاه تگزاس و نویسنده اثر «ادویه‌های شفابخش» معتقد است: در سال‌های اخیر متخصصان تلاش خود را آغاز کرده‌اند تا براساس شواهد پزشکی نشان دهند که چرا هزاران سال انسان از ادویه‌ها برای مصارف پزشکی و درمانی استفاده می‌کرده است. در این مقاله فهرست 6 مورد از مفیدترین و شفابخش ترین ادویه‌ها که در سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند، ارایه شده است. این 6 ادویه عبارتند از:
مریم گلی
 امروزه متخصصان گیاه شناسی و گیاهان دارویی، مصرف چای مریم گلی را برای بهبود مشکلات معده و گلودرد توصیه می‌کنند. یک مطالعه جدید نشان داده است که استفاده از افشانه حاوی محلول مریم گلی به داخل گلو در کاهش درد بسیار موثر است. همچنین بررسی‌ها نشان داده است که مریم گلی برخی از علایم اولیه آلزایمر را بهبود می‌بخشد و روی نوعی ماده شیمیایی تاثیر می‌گذارد که در حافظه و یادگیری نقش دارد. برای مثال گروهی از دانشجویان که از کپسول‌های حاوی این گیاه استفاده کرده بودند در تست‌های حافظه امتیازات بهتری را بدست آوردند.
رزماری
رزماری نیز در تقویت حافظه و سطح هوشیاری موثر است. اسید رزماری و سایر ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در این ادویه که معمولا روی گوشت قرمز و مرغ استفاده می‌شود، برای مقابله با باکتری‌ها موثر است و حتی به طبع سالم تر گوشت کمک می‌کند.
 زردچوبه
در هند از این ادویه برای تسریع بهبود و شفای زخم‌ها استفاده می‌شود. همچنین چای زردچوبه در بهبود سرماخوردگی و مشکلات تنفسی موثر است. پزشکی مدرن نیز بسیاری از خواص مفید زردچوبه شامل خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی را تایید کرده است.
زردچوبه حاوی ماده ای به نام کورکیومین است که می‌تواند دردهای ناشی از آرتریت، جراحات دندانی را کاهش دهد. هم چنین در برخی از مطالعات که خاصیت این ادویه در کنترل بیماری‌های قلبی، دیابت و آلزایمر مشاهده شده است. علاوه براین‌ها دکتر آگاروال در مطالعات خود به خاصیت این ادویه در درمان سرطان به ویژه سرطان‌های روده، پرستات و سینه پی برده است.
فلفل تند
برخی از متخصصان معتقدند که خوردن فلفل تند در هوای گرم می‌تواند سیستم خنک کننده بدن را به طور طبیعی مورد هدف قرار دهد و در نتیجه بدن را خنک کند. به‌علاوه، نوعی ترکیب موجود در فلفل تند موسوم به «کاپسایسین» سوخت و ساز بدن را تشدید می‌کند و سوختن چربی را تشدید می‌کند. به این ترتیب می‌تواند در طولانی مدت موجب کاهش وزن شود. این ماده در عین حال با تقویت توان سلول‌های معده خطر بروز زخم معده را کاهش می‌دهد و این عضو را در برابر عفونت‌ها و باکتری‌های تولید کننده زخم مقاوم می‌سازد. فلفل تند هم چنین با کاهش کلسترول بدن از قلب محافظت می‌کند.
زنجبیل
این ادویه به داروخانه گیاهی معروف است. زنجبیل از قدیم برای درمان سرماخوردگی و مشکلات معده استفاده و غنی از ترکیبات ضد التهابی است که هرکدام برای مقابله با سرطان‌های مختلف و کاهش دردهای آرتریتی مفید هستند. افرادی که روزانه کپسول زنجبیل مصرف می‌کنند 25 درصد کمتر دچار دردهای عضلانی می‌شوند. همچنین تزریق عصاره این ادویه در بهبود دردهای اوستئوآرتریت زانو موثر است. عصاره زنجبیل حالت تهوع را کاهش می‌دهد و به کاهش تهوع صبحگاهی ناشی از جراحی و شیمی درمانی کمک می‌کند.
دارچین
 این ادویه نیز به نوبه خود تاثیرات و خواص مفید بسیاری دارد. دارچین اشتها را افزایش داده و گوارش را تسهیل می‌کند. این ادویه برای کنترل قندخون در افراد مبتلا به دیابت نوع دوم بسیار موثر است. مصرف دارچین به مقدار محدود تاثیرات بسیار قابل توجهی روی بدن و حفظ سلامتی دارد.
 
9 ادویه کاهنده وزن  که عطر و طعم طبیعی را به غذای شما اضافه می‌کنند
 
جینسینگ
برخی از انواع جینسینگ می‌تواند سوخت و ساز بدن را زیاد کرده و انرژی را افزایش دهد. با توجه به تحقیق دانشگاه مریلند، جینسینگ Panax به طور خاص دارای خواص کاهش وزن است.
 
فلفل قرمز
فلفل قرمز با عنصر اصلی خود یعنی، کپسایسین، بدن را گرم کرده و به سوزاندن چربی کمک و اشتها را سرکوب می‌کند. همچنین با توجه به پژوهش‌های انجام شده در دانشگاه پاردو، با افزایش سوخت و ساز بدن، سبب می‌شود بدن کالری بیشتری بسوزاند.
 
دارچین
دارچین،  قند خون و کلسترول LDL (نوع بد) را کاهش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهند که این ماده می‌تواند سوخت و ساز بدن و سطح انسولین را افزایش دهد و این یعنی کاهش احتمال ابتلا به دیابت. برای ایجاد طعم شیرین از دارچین استفاده کنید.
 
خردل
خردل در واقع یک ماده عالی برای کاهش وزن است. محققان موسسه پلی تکنیک دانشگاه آکسفورد انگلستان می‌گویند که یک قاشق چایخوری می‌تواند سرعت متابولیسم را تقریبا 25 درصد افزایش دهد.
 
زنجبیل
مطالعات نشان می‌دهند که زنجبیل می‌تواند اشتها را سرکوب کرده و به هضم غذا کمک کند، سموم را از بدن خارج کرده و با بالا بردن درجه حرارت بدن به افزایش متابولیسم منجر شود. چه کسی می‌دانست که زنجبیل این همه قدرت دارد؟
 
زیره
زیره ضمن اینکه به مراحل هضم غذا و تولید انرژی کمک می‌کند، سیستم ایمنی بدن را نیز تقویت می‌کند. با توجه به برخی از پژوهش‌ها همچنین ممکن است برای کسانی که مبتلا به آسم، ورم مفاصل، بیماری‌های کلیه و سرطان روده بزرگ هستند نیز مفید باشد.
 
فلفل سیاه 
این ادویه محبوب خانواده‌ها می‌تواند سوخت و ساز بدن را از طریق ماده اصلی آن، یعنی پپرین افزایش دهد. فلفل سیاه نه تنها به بهبود هضم غذا کمک می‌کند بلکه موجب افزایش سرعت سوزاندن چربی نیز می‌شود. بر اساس تحقیق دانشگاه اوکلاهما، در واقع، فلفل سیاه می‌تواند به طور بالقوه به اندازه راه رفتن به مدت 20 دقیقه، کالری بسوزاند.
 
هل
هل موجب افزایش متابولیسم و کاهش چربی اشباع شده می‌شود. همچنین می‌تواند به هضم سالم غذا کمک کند.
 
زردچوبه
زردچوبه، این ادویه نارنجی روشن، به شکستن چربی و به تنظیم متابولیسم بدن کمک می‌کند. با توجه به تحقیقات دانشگاه کلمبیا زردچوبه همچنین در کاهش خطر ابتلا به دیابت موثر است.

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه