هدر


هندوانه ابوجهل (هندوانه کوهی)

مهندس زهرا گیو: هندوانه ابوجهل میوه‌ای است تلخ مزه، و در فارسی با نام‌های خربزه روباه، کدوی تلخ، سیب تلخ و در عربی با نام‌های حنظل، مراره الصحاری و علقم نام برده شده است.

مهندس زهرا گیو: هندوانه ابوجهل میوه‌ای است تلخ مزه، و در فارسی با نام‌های خربزه روباه، کدوی تلخ، سیب تلخ و در عربی با نام‌های حنظل، مراره الصحاری و علقم نام برده شده است.

هندوانه ابوجهل از راسته کدویی‌ها (cucurbitales) از تیره کدو (cucurbitacae) از سرده سیترولوس (citrullus) بوده و نام علمی آن citrulus colocythis است. در این گیاه ماده تلخ به نام کولوسنتین وجود دارد که مصرف آن برای بیماران دیابتی توصیه شده است. هندوانه ابوجهل از گیاهان بومی منطقه جنوب ایران است و در مناطق مختلف سیستان‌و‌بلوچستان به وفور یافت می‌شوند.


گیاه شناسی آن:
گیاهی علفی و چندساله، ساقه خوابیده یا بالارونده و پوشیده از تار است. گل نر این گیاه دارای جامی به رنگ نارنجی و متصل از راه قاعده به کاسه گل است. گل‌های ماده شباهت کامل به گل‌های نر دارد و فقط به جای پرچم، مادگی با تخمک‌های متعدد در آن دیده می‌شود. میوه‌اش کروی به رنگ زرد، به بزرگی یک نارنج کوچک، پوشیده از یک پوست نازک ولی سخت و دارای میان بر سفیدرنگ و اسفنجی است. در داخل میوه نیز دانه‌هایی به رنگ سفید با ظاهری بیضوی ومسطح جای دارد.


خواص و فواید هندوانه ابوجهل
طبع آن گرم و خشک است. مسهل خیلی قوی است و برای کسانی که ورم روده دارند وخانم‌های حامله مناسب نیست. از ریشه این گیاه برای بهبود یرقان، آسیت، بیماری‌های ادراری و روماتیسم استفاده می‌شود. دانه آن که طعمی شبیه فندق دارد و غنی از چربی و پروتئین است به عنوان یک دانه روغنی مصرف می‌شود. دانه آن برای افزایش رشد مو، تسکین نیش مار و دردهای عصبی کاربرد دارد.
خواص گیاه:
این گیاه خاصیت مسهل قوی دارد. در موارد ضعف اعمال روده و بیماری‌های کبدی به کار می‌رود. از خواص مهم دیگر این گیاه، اثر ضدویروسی، میکروبی و ضد‌سرطان آن است. عصاره گیاه هندوانه ابوجهل برای مهار و رشد سلول‌های سرطان حنجره موثر است.
مصرف این گیاه همراه با اشعه رادیو اکتیو دارای اثرات متوقف‌کنندگی در رشد تومورهای سرطانی دارد. اخیرا نیز پودر گیاه هندوانه ابوجهل به عنوان ترکیب درمان‌کننده بیماری‌های قند و دیابت مصرف می‌شود.

پراکنش:
در مدیترانه، هند، سیلان و شمال آفریقا پرورش می‌یابد و در ایران نیز در لرستان، فارس، کرمان، بلوچستان، کویر لوت، یزد و خراسان به صورت وحشی می‌روید.
دامنه‌های البرز، آذربایجان غربی، اردبیل، مرند، خوی، تفرش، نهاوند، اراک، گلپایگان، کرمانشاه، شمال شرقی هرزویل، بلوچستان و شیراز از مناطق رویش این گیاه رونده در ایران است.
در مناطق کویری، خاک‌های قلیایی و شور به خوبی رشد کرده و مقاومت زیادی به تنش آب و شوری دارد. برای تهیه ترشی شپله باید تلخی آن گرفته شود و اگر زیاد جوشیده شود ترشی نرم می‌شود.
شپله گیاهی بوته‌ای است که در شهرهای غربی کشور از جمله کرمانشاه و همدان و ... می‌روید. این گیاه در روستای قره اغاج با نام «داغ قارپوزی» معروف است.
تمام قسمت‌های گیاه مانند میوه، ریشه، پوست، برگ، غنچه و ساقه گیاه قابل استفاده است. میوه و غنچه آن برای تهیه انواع چاشنی‌های غذایی مانند ترشی، شور و سس مورد استفاده قرار می‌گیرد که با توجه به مزه آن بسیار مورد توجه است، اما ریشه، برگ، ساقه و پوست گیاه مصارف دارویی دارد. محصول این گیاه از اواخر خرداد ماه به بار می‌نشیند.
مواد متشکله: محتوای روغنی دانه‌ها حدود 17 تا 19 درصد وزنی است که شامل 73-67 درصد لینولئیک اسید (امگا6)، 10 تا 16 درصد اولئیک است، 5 تا 8 درصد استئاریک اسید و 12-9 درصد پالمتیک اسید است. هر صدگرم دانه 1/5 گرم فیبر، 46 میلی گرم کلسیم و 580 میلی گرم فسفر یافت می‌شود.
از خواص مهم دیگر این گیاه، اثر ضد ویروسی، میکروبی و ضدسرطان است. نتایج تحقیقات حاکی از آن است که عصاره تام گیاه هندوانه ابوجهل ممکن است برای مهار رشد و از بین بردن برخی از سلول‌های سرطانی نظیر حنجره موثر باشد.
تحقیقات اخیر نشانگر آن است که مصرف گیاه هندوانه ابوجهل همراه با اشعه رادیواکتیو اثرات متوقف‌کنندگی در رشد تومورهای سرطانی است.
گفتنی است اخیرا نیز پودر گیاه هندوانه ابوجهل به عنوان ترکیب درمان‌کننده بیماری‌های قند و دیابت مصرف می‌شود.
در مدیترانه، هند، سیلان و شمال آفریقا پرورش می‌یابد و در ایران نیز در لرستان، فارس، کرمان، بلوچستان، مناطق بیابانی یزد، خراسان، اصفهان، سمنان و ... به صورت وحشی می‌روید.
هندوانه ابوجهل، ضد سرطان و بیماری قلبی است و روند پیری را به تاخیر می‌اندازد.
سیستم ایمنی را تقویت کرده و ضد نفخ است. کم چرب و کم کالری ومنبع خوبی برای آهن و فیبر است. برای عملکرد طبیعی کبد مفید است و به بازسازی سلول کمک می‌کند. افراد مبتلا به بیماری قلبی و فشارخون از مصرف زیاد آن بپرهیزید.

 خواص بی نظیر گیاهان دارویی
کاربرد گیاهان دارویی از دیرباز در ایران و دیگر کشورها بین مردم رایج بوده و در سال‌های اخیر رویکردی همه جانبه جهت استفاده از دارو‌های با منشاء طبیعی و به ویژه گیاهی در بین مردم بوجود آمده است، به‌طوریکه بخش عمد‌ای از دارو‌های عرضه شده در برخی از کشور‌های جهان را داروهای با منشاء گیاهی و طبیعی تشکیل می‌دهند. بویژه آنکه نیاز روزافزون کارخانه‌های داروسازی به مواد اولیه و همچنین لزوم فقط منابع طبیعی، اهیمت کشت وم فرآوری گیاهای دارویی را دوچندان کرده است.

کاپاریس(کبار) ایران در دنیا بی نظیر است
گیاه کوبر با نام علمی (capparis spinosa) از راسته میخک‌ها (caryophllales) تیره کبریان (capparaceae) سرده کوبرها (capparis) است.
این گیاه پوششی برای خاک محسوب می‌شود که علاوه بر افزایش ظرفیت خاک در نگهداری آب، از فرسایش خاک نیز جلوگیری می‌کند. پس از شناسایی این گیاه مهم و پی بردن به ارزش اقتصادی و اشتغالزایی آن، هم اکنون کشاورزان محلی درصدد کاشت این گیاه ارزشمند جهت صادرات هستند.
گیاهانی با ظاهر متفاوت علفی و یا به صورت بوته ای با اعضای چوبی ون به ندرت درختچه یا درخت مانند.

پراکندگی
گیاهی است بوته‌ای و زیبا، خوابیده و دارای شاخه‌های متعدد، پوشیده از کرک و به طول 1 تا 5/1 متراست.
برگ‌های آن ساده عاری از دندانه، به رنگ سبز روشن و دارای دو زائده خارمانند در محل اتصال دمبرگ به ساقه است. گل‌های درشت آن رنگ سفید مایل به گلی دارد و پس از شکفتن منظره ای، بسیار زیبا به گیاه می‌بخشد. منشاء اصلی آن بعضی نواحی مدیترانه و آسیا است.
غنچه نشکفته کبار دارای اثر نیرودهنده بوده و برگ کبار اقسام کرم معده و روده را از بین می‌برد. برداشت و فرآوری میوه‌ها هر 5 تا 7 روز یکبار درماه‌های مرداد و شهریور به صورت دستی توسط افراد محلی برداشت می‌شوند که هر کیلو 600 تومان از کارگران خریداری می‌شود.
میوه‌ها را در بشکه‌های پلاستیکی همراه با آب نمک نگهداری می‌کنند که هر 15-10 روز یکبار باید آب آن عوض شود. بسته‌بندی‌های صادراتی در بشکه‌های گالوانیزه است. صادرات کبار ایران از سال 1380 آغاز شد.
به دلیل برداشت غیر اصولی این محصول صادرات دچار نوسانات زیادی شده است.
ترکیه تا سال 1383 تنها وارد‌کننده این محصول از ایران بود که پس از تغییر بسته‌بندی آن را به چندین برابر قیمت خریداز ایران با نام محصول ترکیه به اسپانیا صادر می‌کرد.
اما با تلاش صادرکنندگان نوآور در اردبیل ودشت مغان و دعوت از متخصصان اسپانیایی برای شناسایی مراکز پراکنش این محصول در سال 83 برای اولین بار کبار تحت نام محصول ایران به اسپانیا صادر شد.
کبار در فرانسه، ایتالیا و یونان کاشته و تولید می‌شود. الجزایر، مصر، مراکش و تونس از دیگر تولیدکنندگان این محصول هستند. در کلمبیا گونه‌ای خاص از کاپاریس تولید می‌شود که مرغوبیت کمتری نسبت به گونه ایرانی دارد.
قیمت این محصول در بازار جهانی ده‌ها برابر قیمتی است که از ایران صادر و این گیاه پتانسیل‌های بالقوه برای ایران محسوب می‌شود.


بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه