هدر

تحلیل

بازار در دوره انتظار باقی‌مانده است

مهندس محمدرضا مرتضوی / دبیر‌کل خانه صنعت، معدن و تجارت: برای خروج از رکود و توفیق سیاست‌های اقتصای دولت چند مؤلفه باید تأمین شود و چند اتفاق بیفتد. اولین اتفاق برداشته شدن تحریم‌ها بود که با وجود تلاش دستگاه دیپلماسی، هنوز دستآوردهای مذاکرات و توافق شکل اجرایی پیدا نکرده و آثارش را در اقتصاد نشان نداده است.
مهندس محمدرضا مرتضوی / دبیر‌کل خانه صنعت، معدن و تجارت: برای خروج از رکود و توفیق سیاست‌های اقتصای دولت چند مؤلفه باید تأمین شود و چند اتفاق بیفتد. اولین اتفاق برداشته شدن تحریم‌ها بود که با وجود تلاش دستگاه دیپلماسی، هنوز دستآوردهای مذاکرات و توافق شکل اجرایی پیدا نکرده و آثارش را در اقتصاد نشان نداده است.
 ما در شرایط تحریم نه دسترسی به منابع مالی داریم و نه امکان استفاده از اعتبارات اسنادی بین‌المللی تا بتوانیم مواد اولیه و ماشین‌آلات مورد‌نیاز بخش تولید را تأمین کنیم. غیر از این، محدودیت‌های بین‌المللی در داد و ستد بازرگانی ایران در اندازه‌های بزرگ هم به‌صورت کامل برداشته نشده است. اتفاق بعدی ادامه و فعالیت پروژه‌های عمرانی است. توقف پروژه‌های عمرانی به‌دلیل مشکلات بودجه‌ای از عوامل مهم در عدم خروج از رکود بود. دولت بر اساس برنامه‌ریزی و ادامه حالت فوق‌العاده، برنامه‌ای را به مجلس داد و در این برنامه حداقل بودجه را برای پروژه‌های عمرانی در نظر گرفت. این درحالی است که پروژه‌های عمرانی موتور محرک اقتصاد است و چرخ کارخانه‌ها را به چرخش در می‌آورد. شاید تأمین منابع مالی جدید بتواند به رونق پروژه‌های عمرانی کمک کند و شاید این امکان در 3 ماه آخر امسال فراهم شود اما من بعید می‌دانم که دولت موفق به بردن متممی به مجلس در ارتباط با بودجه شود.
اتفاق دیگری که می‌توانست در خروج از رکود موثر باشد و رخ نداد، گشایش در کار بانک‌ها و باز شدن قفل آنهاست. نیازهای مالی مؤسسات تولیدی در 3 ماه اخیر محقق نشده است. تأمین مالی جهت تحریک تقاضا و تأمین نیازهای مردم در دسترسی به پول با مقدار کم برای خرید کالا هم محقق نشده است. صحبت از این بود که بانک‌ها وارد لیزینگ خودرو و لوازم منزل بشوند و از این طریق تأمین منابع کنند که آن اتفاق هم نیفتاد.
نکته دیگر این‌که شرایط به‌گونه‌ای پیش رفته که‌ همه در حالت انتظارند. همه منتظر یک اتفاق بزرگ هستند ‌و کارها و پروژه‌ها و تصمیم‌هایشان را منوط  به آن اتفاق کردند. حتی مردم در تصمیم گیری‌های کوچک مثل عوض کردن ماشین هم مرددند و منتظرند ببینند داستان تحریم‌ها به کجا کشیده می‌شود که هنوز این هم مشخص نشده است. همه این حالت خوف و رجا را در اقتصاد دارند و کسی تصمیم نگرفته که وارد مارکت بشود یا نه.
شرکت‌های بزرگ خارجی هم که آماده سرمایه‌گذاری در زمینه‌های نفت و گاز و پتروشیمی و پروژه‌های زیرساختی هستند، منتظرند تحریم‌ها برداشته شود. جو سیاسی داخل کشور هم جو مناسبی برای گرفتن تصمیمات استراتژیک و اثر‌گذار نبود. نوع برخورد نمایندگان مجلس شورای اسلامی با برجام و توافق هسته‌ای، جامعه را نسبت به جاری و ساری بودن عقل‌گرایی و تدبیر نگران کرد. هرچند که این نگرانی‌ها بی‌مورد بود  و دیدیم که با نظرات مقام رهبری و تمهیدی که اندیشیده شد و در نهایت در مورد برجام تصمیم سنجیده‌ای گرفتند. این عوامل هر‌کدام به سهم خودشان در عدم خروج از رکود اقتصادی مؤثر بودند و مانع شدند تا جنب‌و‌جوشی که برای گرفتن تصمیمات استراتژیک و میان مدت در اقتصاد لازم است، به‌وجود بیاید. من حتی فکر می‌کنم این عوامل، تصمیمات کوتاه مدت را هم تحت تأثیر قرار داده  و مردم در تقاضای محصولات مصرفی هم در حالت انتظار بودند و این‌که ببینند در نهایت چه خواهد شد. من پیش بینی می‌کنم که در ماه‌های آخر امسال یا اوایل سال آینده اتفاق‌هایی که منجر به بهبود نسبی اوضاع شود، رخ دهد. احتمالا این اتفاق‌ها از اسفند‌ماه امسال رخ خواهد داد و اثرات آن را در اردیبهشت‌ماه خواهیم دید. اما بسته اقتصادی جدید دولت باید همه‌گیر و همه جانبه باشد یعنی رفتن سراغ یک بخش و یک عامل و یک موضوع فایده ندارد. دامنه اقدامات دولت باید وسیع‌تر از چیزی باشد که در حال حاضر هست.
همچنین بسته جدید دولت برای خروج از رکود مشروط به لغو تحریم‌ها به‌عنوان یک عامل دور از دسترس نخواهد بود. در واقع یک بسته خروج از رکود با در نظر گرفتن لغو تحریم‌ها، فراگیر‌تر است و بدون برداشتن تحریم‌ها کار دولت سخت‌تر خواهد بود. من احتمال می‌دهم که اواخر آبان و اوایل آذرماه سال‌جاری، امکان استفاده از سوئیفت برای ایرانیان فراهم شود و به‌طور قطع، با وقوع چنین اتفاقی انجام مبادلات راحت‌تر خواهد شد و دسترسی کارخانه‌های ایرانی به مواد اولیه و استفاده از اعتبارات بانکی به رونق تولید کمک خواهد کرد. اسناد میان مدت 6 ماهه و 12 ماهه در اقتصاد جاری خواهد شد و این کمک بسیار بزرگی به اقتصاد ما برای خروج از رکود است. از طرف دیگر منابع بلوکه شده ایران در خارج از کشور آزاد خواهد شد و این منابع به بهبود و تقویت سیستم بانکی کمک می‌کند و از این مسیر، تحریک تقاضا از طرف دولت کلید خواهد خورد و ترس از افزایش تورم جای خودش را به فضای مثبت تحریک تقاضا خواهد داد. هرچند من فکر نمی‌کنم که دولت مجوز برداشت از این منابع را به‌صورت نامحدود داشته باشد. مجموع این عوامل یعنی باز شدن سوئیفت و آزاد شدن منابع مالی بلوکه شده و تحریک تقاضا می‌تواند فشار روی واحدهای تولیدی را کم کند و این به ذات خودش بر بهبود وضعیت اثرگذار است.از طرف دیگر، دلیل عدم موفقیت بسته گذشته دولت در خروج از رکود این است که در جبر ورود به این مشکل بزرگ و حل آن، دولت امکانات محدودی داشته و به‌دلیل همین امکانات محدود نتوانسته به بحران‌هایش پایان دهد. دولت روی پرداخت بدهی‌هایش به پیمانکاران کار می‌کند اما تا امروز منابع مالی مؤثری برای انجام این کار نداشته است. شاید دسترسی به درآمدها و منابع مالی جدید به دولت کمک کند که زودتر، بحران بدهی‌هایش را حل و فصل کند و آن را بپردازد. به‌نظر من پرداخت بدهی‌های دولت به پیمانکاران باید از اولویت‌های دولت باشد. البته شما وقتی از زوایا و جهات مختلف به وضعیت اقتصاد کشور نگاه کنید به این حرف خواهید رسید که نمی‌توان از یک جناح به ویروس رکود نزدیک شد و باید از جناح‌های مختلف برای نزدیک شدن به آن برنامه ریخت. 

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه