هدر

تحلیل

داستان پالم تدبیر یا بوروکراسی؟!

مهندس ابوالحسن خلیلی*: ریاست محترم سازمان غذا و دارو در خصوص چگونگی واردات روغن پالم در سال 1395، بر اعمال حقوق ورودی 26 درصدی (برای سال 95) تأکید فرمودند، اگر به فرازو نشیب‌های 2 سال اخیر در واردات، ترخیص و مصرف پالم نگاهی کارشناسانه داشته باشیم این اظهار‌نظر می‌تواند به‌عنوان برون رفت از چالش‌های به‌وجود آمده مورد توجه قرار گیرد.
مهندس ابوالحسن خلیلی*: ریاست محترم سازمان غذا و دارو در خصوص چگونگی واردات روغن پالم در سال 1395، بر اعمال حقوق ورودی 26 درصدی (برای سال 95) تأکید فرمودند، اگر به فرازو نشیب‌های 2 سال اخیر در واردات، ترخیص و مصرف پالم نگاهی کارشناسانه داشته باشیم این اظهار‌نظر می‌تواند به‌عنوان برون رفت از چالش‌های به‌وجود آمده مورد توجه قرار گیرد.
به‌دنبال مصاحبه وزیر محترم بهداشت مبنی بر تخلف صنایع لبنی در جایگزینی چربی گیاهی در محصولات تولیدی، وزارت بهداشت موضوع واردات پالم و چگونگی مصرف آن را تحت بررسی ویژه قرارداد و پس از چند ماه، کش‌و‌قوس مطبوعاتی لاجرم سقف واردات پالم را در سال 93 محدود و واردکنندگان را ملزم به رعایت پروسه اخذ مجوز واردات، تعهدنامه واردات و مجوز ترخیص کرد تا شاید این روش‌ها مرهمی باشد بر همه مسائل بهداشتی و سلامتی مرتبط با مصرف پالم در کشور. سال 1393، تجربه تلخی شد در واگذاری رعایت سقف سهمیه واردات و ترخیص روغن پالم، چرا که سال به پایان نرسیده، روغن پالم به پایان رسید و صنایع روغن نباتی و در پی آن دیگر صنایع مصرف کننده پالم، با مشکل کمبود روغن پالم مواجه شدند.با شروع سال 94، وزارت بهداشت و کمیته فنی آن، دست به تدبیر جدیدی زدند و با اعلام سقف 420 هزارتن واردات پالم در سال 94، نسبت به تعیین سهم مصرف هریک از صنایع (روغن نباتی، لبنیات، چیپس و اسنک، کره‌گیاهی، مینارین) اقدام و بارها و بارها اعلام کردند که امسال از سقف اعلام شده عدول نمی‌شود.کار به اینجا نیز ختم نشد و 420 هزار تن سهیمه سال 94، به‌صورت فصلی اجازه ترخیص یافت و هر 3 ماه معادل 105 هزار تن روغن توسط وزارت بهداشت با اعلام به گمرک کشور اجازه ترخیص یافت.
سال 94 به میانه نرسیده بود که اعتراضات انجمن چیپس و اسنک و کره‌گیاهی و لبنیات با هماهنگی دبیرخانه کانون انجمن‌های صنایع غذایی ایران سبب شد تا اختیار تصمیم و تخصیص بخشی از ماده اولیه صنعت روغن نباتی از این صنعت منتزع و به دبیر خانه کانون انجمن‌های صنایع غذایی و انجمن‌های مربوطه محول شود.این اقدام تامل برانگیز سازمان غذا و دارو، اعتراضات انجمن صنایع روغن نباتی را در پی داشت، اما کمیته فنی سازمان غذا دارو تصمیم خود را گرفت و قصد عقب‌نشینی هم نداشت، این چنین شد که از مجموع 105 هزار تن سهیمه ترخیص 3 ماه سوم، صرفاً 15 هزار تن نصیب صنایع روغن نباتی شد و مابقی توسط دبیر‌خانه کانون انجمن‌های صنایع غذایی، تقسیم و مجوز آزاد‌سازی از گمرک را یافت.کشمکش فی‌مابین انجمن‌های صنایع غذایی برای در اختیار گرفتن طرح تقسیم پالم به حدی بالا گرفت که کانون انجمن‌های صنایع غذایی با حمایت از انجمن چیپس و اسنک، مارگارین، مینارین و لبنیات در مقابل انجمن صنایع روغن نباتی موضع گرفت و موضوع رسانه‌ای هم شد.
وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزی در پاییز 94 با ارایه طرحی به شورای اقتصاد وضع عوارض 3500 ریالی برای واردات روغن پالم را درخواست کردند تا ضمن حذف مزیت قیمتی آن کنترل‌های به‌وجود آمده نیز ملغی اعلام گردد.
اما به‌رغم همه پشتیبانی‌های صورت گرفته، به‌دلیل رایزنی برخی از افراد که سود خود را در حفظ شرایط فعلی و نظام سهمیه‌بندی می‌دیدند، فشارها برای خارج شدن این طرح از دستور شورای اقتصاد، کارگر شد و این طرح هم از دستور خارج گردید.اختلافات انجمن‌ها و ذینفعان استفاده از پالم که بالا گرفت، ورود دستگاه‌های نظارتی هم به موضوع پالم نیز آغاز شد.
قیمت جهانی انواع روغن از جمله روغن پالم یکی دیگر از موضوعاتی بود که دستمایه سهمیه‌بندی‌های وزارت بهداشت قرار گرفت و با استدلال ارزان‌تر بودن این روغن نسبت به سایر روغن‌ها موضوع کنترل و اتفاقات گفته شده در بالا را برای وزارت بهداشت توجیه‌پذیر نمود.روغن خام در بازارهای جهانی از طریق بورس‌های معتبر عرضه می‌گردد و قیمت آن روزانه تغییر می‌کند، قابلیتی که هر وارد کننده روغن را مجبور به پذیرش ریسک شرایط خرید  می کند، با این همه در طول یکسال گذشته واردکنندگان و تولید‌کنندگان روغن نباتی پس از طی مراحل مختلف اخذ مجوز واردات و سپردن تعهد‌نامه‌های محضری و غیره برای دریافت ارز مبادله‌ای، در مواردی با ماندگاری چند ماهه روغن خام وارداتی (بیش از 6 ماه) در مخازن ورودی کشور برای اخذ ترخیص مواجه گشتند که در شرایط 20 سال گذشته بی‌سابقه بوده است. شرایطی که به ظن برخی از قدیمی‌ترها، در زمان جنگ هم شاهد آن نبوده‌‌‌ایم.روغن پالمی که در سال 93 با تبلیغات سنگین رسانه‌ای از هر ماده غذایی و غیرغذایی دیگری بدتر تشخیص داده شد، این بار با نظارت سازمان بهداشت 420 هزار تن وارد کشور گردید و ظاهراً دغدغه همه مسؤولین حل شد، غافل از این‌که هرگونه کنترل بهداشتی می‌بایست برروی محصول نهایی صورت پذیرد و کنترل واردات مقداری، دغدغه‌های بهداشتی و سلامتی مسؤولین را حل نخواهد کرد. مراجعه به آمارهای واردات سالانه نشان می‌دهد که میزان نیاز به روغن پالم در کشور در حدود 500 هزار تن سالانه می‌باشد که سهمیه‌بندی و یا عدم سهمیه‌بندی، تفاوتی در میزان مصرف ندارد. (واردات 750 هزار تن در سال 92، در شرایط خاص زمان تحریم بوده که متأسفانه هیچگاه به‌صورت کارشناسی مورد تحلیل درست قرار نگرفت‌).اعمال چنین کنترل‌هایی فقط بهانه لازم را به مجریان ضوابط ورود برای بروز ایرادهای غیر‌فنی و طولانی کردن شرایط واردات را داده است.کارشناسان و متخصصان سازمان غذا و دارو تمام وقت خود را در‌گیر رعایت سقف کنترل آمار و ارقام نمودند، غافل از این‌که این وقت گران بها می‌بایست صرف آخرین یافته‌های علمی در‌خصوص چربی‌ها و روغن ها، می‌گردید. کارشناسان و مدیران کارخانجات روغن نباتی نیز، به‌دنبال کسب آخرین اخبار تقسیم و تخصیص پالم بودند تا به‌دنبال افزایش بهروری در بنگاه و افزایش کنترل‌های لازم برای ارتقای کیفیت محصولات خود. انجمن‌های ذینفع نیز به‌دنبال بهانه‌گیری و بهانه تراشی از هم رفتند تا ایجاد فضای بهبود مستمر کسب و کار ؟؟!!! و این همه آن چیزی بود که با یک مصاحبه آغاز و امتداد پیدا کرد.
* دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران
 
(شماره 56 مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه