هدر

دبیر انجمن سیلوداران کشور در گفت‌وگو با «اقتصاد سبز» اعلام کرد:

حرکت اسکادران سیلوسازان ایران به سوی خودکفایی

تامین قوت لایموت مردم ایران‌زمین از دیرباز در اولویت برنامه‌های اقتصادی دولت‌ها قرار داشته و حتی در گذشتگان دور یکی از ملاک‌های کامیابی اقتصادی یک دولت تلقی شده است.
تامین قوت لایموت مردم ایران‌زمین از دیرباز در اولویت برنامه‌های اقتصادی دولت‌ها قرار داشته و حتی در گذشتگان دور یکی از ملاک‌های کامیابی اقتصادی یک دولت تلقی شده است.
اگر تولید گندم را تابعی از شرایط محیطی و اقلیمی بدانیم و خودکفایی آن را هم در کشور خشک و نیمه‌خشکی نظیر ایران با 40 درصد اراضی دیم زیر کشت گندم باز هم تصادفی بنامیم، نمی‌توان از کنار تلاش‌های یک دهه گذشته سیلوسازان و سیلوداران بخش خصوصی بی‌تفاوت عبور کرد، چراکه در طول سال‌های گذشته و پس از آن که سوت خصوصی‌سازی این بخش کشیده شد، فعالان بخش خصوصی به سرعت وارد عمل شدند و در اواخر دهه 80 سیلوهای آنها به بهره‌برداری رسید و بر یکی از معضلات ادوار گذشته این بخش فائق آمدیم. جهت اطلاع از آخرین وضعیت این بخش بی‌مناسبت ندیدیم تا پای صحبت‌های مهندس نصرت‌ا... فتحعلیان، دبیر انجمن سیلوداران کشور که در زمره خوشنامان این بخش قرار دارد بنشینیم که ماحصل آن را با هم می‌خوانیم:
 
لطفا به عنوان نخستین پرسش بفرمایید که چرا و چگونه بخش خصوصی وارد عرصه سیلوسازی و سیلوداری شد؟
از سال 1384 دولت برای افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی استاندارد در کشور فراخوانی را براساس تصمیمات اتخاذ شده در هیات‌ دولت اعلام داشت و مقرر شد که بخش خصوصی با حمایت‌های دولت وارد عرصه سیلوسازی شود، چراکه قبل از آن فقط در اختیار دولت بود. با فراخوان دولت بخش خصوصی اقدام به اخذ مجوز احداث سیلو کرد و با حمایت‌های دولت و از طریق جانمایی که در کدام استان‌ها نیاز به احداث سیلو است و هم اینکه بخشی از بهره تسهیلات دریافتی سیلوسازان را دولت پرداخت کند در نقاط مختلف کشور استارت سیلوسازی زده شد. سیلوها تقریبا از سال 89-88 آماده بهره‌برداری و اغلب قریب به اتفاق سیلوهای ساخته شده سیلوهای فلزی هستند.
چرا؟
سیلوهای فلزی به دلیل اینکه هزینه کمتری نسبت به سیلوهای بتنی دارند و همچنین زمان ساخت کمی که دارند و خیلی زود مونتاژ شده و آماه بهره‌برداری قرار می‌گیرد. در حال حاضر بیش از 110 سیلوی بخش خصوصی در نقاط مختلف با ظرفیت‌های مختلف احداث شده است و ظرفیت‌ها از 15 هزار تن تا 200 هزار تن متغیر است. ظرفیت مجموعه سیلوهای بخش خصوصی عضو انجمن بالای 3 میلیون تن ظرفیت تا به امروز است و هنوز هم تعدادی در حال ساخت هستند که در آینده نزدیک به بهره‌برداری خواهند رسید.
نیاز کشور به سیلوها چه میزان است؟
نیاز کشور در مجموع و با استناد به آمار شرکت بازرگانی دولتی نزدیک به 9 تا 10 میلیون تن در سال مصرف گندم است، که در هر صورت در حال حاضر همین مقدار یا شاید بیشتر از آن سیلوی استاندارد در سطح کشور داریم. در بخش خصوصی سیلوهایی وجود دارد که مربوط به کارخانجات آرد است و در جوار کارخانجات آرد سیلوهایی تعبیه شده، چراکه موظف هستند مقداری از نیاز سالانه خود را به صورت انبار شده در اختیار داشته باشند. در مجموع در بخش خصوصی 6 میلیون و 800 هزار تن ظرفیت سیلو داریم که از این تعداد سیلوداران بخش خصوصی که کارشان صرفا نگهداری غلات و عمدتا گندم است 74 واحد عضو انجمن هستند که از این 74 واحد بیش از 3 میلیون و 200 هزار تن ظرفیت سیلو داریم، البته برخی از همکاران ما طرح توسعه را در دستور کار خود دارند اما به دلیل خشکسالی و مشکلات دیگر در پرداخت اقساط تسهیلات ناتوان بوده‌اند و نتوانسته‌اند آنگونه که باید بازپرداخت اقساط داشته باشند و در بخش توسعه‌ای دچار مشکلات شده‌اند. امتیاز سیلوهای بخش خصوصی این است که در کنار مزارع گندم احداث شده است، درصورتیکه در حدود 3 میلیون سیلوی بخش دولتی که از حدود 70 تا 80 سال قبل در حاشیه شهرها ساخته شده با پیشرفت شهرنشینی و ساخت و سازها در حال حاضر در مرکز شهر قرار گرفته‌اند و استفاده از این سیلوها بسیار مشکل است. وقتی سیلوها در مرکز شهرها قرار بگیرند پلیس اجازه تردد کامیون‌ها و تریلرها در ترافیک روزانه را صادر نمی‌کند ضمن اینکه ظرفیت تخلیه و بارگیری آنها با توجه به تکنولوژی قدیمی که دارند کمتر از یک دهم ظرفیت سیلوهای مدرن و جدید است و این 2 عامل سبب شده تا از ظرفیت سیلوهای دولتی نتوان استفاده بهینه کرد و عملا آنها نمی‌توانند در زمان‌های اوج خرید به داد کشاورزان برای نگهداری گندم برسند. 
اشاره داشتید که تقریبا تمامی مواد اولیه ساخت سیلوها وارداتی است با توجه به مشکلات و نوسان نرخ ارز و تحریم‌های بین‌المللی بیشتر واردات از چه کشورهایی صورت می‌گیرد و با چه مشکلاتی همراه است؟
عمدتا از کشورهای ترکیه، کانادا، برزیل و چین وارد می‌شوند. در رابطه با اینکه اشاره به قیمت ارز داشتید، بله مسلما قیمت ارز تاثیر به‌سزایی در این امر داشته است، چراکه برخی از سیلوها صرفا ارزی تسهیلات دریافت کرده‌اند و این در قیمت تمام‌شده نیز تاثیر به‌سزایی دارد.
دولت در این زمینه چه حمایت‌هایی را داشته است؟
دولت متاسفانه هیچ حمایتی از ما نکرده است. در سال‌های 91-90 جلسات و مکاتباتی را با مجلس، معاونت راهبردی ریاست جمهوری، بانک مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و ... داشته‌ایم و همه قول همکاری داده‌اند و نیازمند این است که در بودجه هم گنجانده شود. معاونت راهبردی با این امر مخالفت می‌کند و وقتی در بودجه سنواتی دیده نشود هیچ حمایتی امکان‌پذیر نیست. در سال‌های 92-91 با خشکسالی مواجه بودیم و در گذشته خرید گندم در انحصار دولت بود. از سال 91 دولت اعلام کرد که خرید گندم آزاد است و هر صنفی مجاز به واردات و خرید داخلی گندم است و این سبب شد تا دلال‌ها در این بازار ورود پیدا کنند و بخشی از گندم را از کشور خارج کنند و یا به خوراک دام و طیور برسانند چراکه گندم ارزان‌تر از واردات نهاده‌ها و خوراک دام بود، همچنین خشکسالی هم باعث شد تا خرید گندم ما هم تنزل پیدا کند و بخشی را هم از خارج وارد کردند و طبیعتا گندم‌های وارداتی در سیلوهای خود شرکت بازرگانی دولتی نگهداری خواهد شد و به هیمن دلیل سیلوها خالی مانده، اقساطشان معوق شده، دچار جریمه دیرکرد پرداخت اقساط شده‌اند و حتی به مرحله مصادره اموال و اجرای وصیقه رسیده‌اند. متاسفانه سیلوداران چون صرفا کارشان نگهداری گندم است اگر گندمی وجود نداشته باشد کاری نمی‌توانند از پیش ببرند و حتی هزینه‌های جاری را هم نمی‌توانند پرداخت کنند. 
یکی از محسنات دولت یازدهم در امر کشاورزی اعلام به موقع خرید تضمینی گندم بوده است، این امر چه تاثیری در روند کاری سیلوداران داشته است؟
تاثیر بسیار مطلوبی داشت، کشاورز برای اینکه بخواهد تصمیم بگیرد، برای کاشت گندم نیاز به برنامه‌ریزی دارد و این حق یک کشاورز است که بداند زمان و قیمت خرید تضمینی برای محصول گندم برای او با صرفه هست یا نه در غیر این صورت به فکر کشت جایگزین باشد. امسال خوشبختانه قیمت به موقع اعلام شد و کشاورزان از این امر استقبال کردند، ضمن اینکه قیمت گندم اگر به موقع پرداخت شود و دولت به موقع پول کشاورزان را پرداخت کند هم تاثیر به‌سزایی خواهد داشت. قیمت گندم در حال حاضر با افت 2 یا 4 همراه است و یکهزار و 50 تومان است. اگر گندم افت کمتری داشته باشد قیمتش بالاتر خواهد رفت که میانگین آن یکهزار و 80 تومان خواهد بود. دولت در حال حاضر گندم را به کارخانجات آرد 465 تومان می‌دهد، یعنی دولت یارانه بالایی را دراین مرحله پرداخت می‌کند. وقتی دولت وارد عمل نشود و گندم را از سیلودار خریداری نکند، گندم روی دست آنها خواهد ماند، در یک مثال ساده‌تر باید عنوان کنم که اگر سیلودار گندم را کیلویی یکهزار و 80 تومان از کشاورز خریداری  و 6 ماه نگهداری کند و با کلیه هزینه‌های نگهدری بخواهد آن را به کارخانجات آرد به قیمت روز بفروشد. قطعا شکست خواهد خورد، چراکه کارخانجات آرد گندم را کیلویی 465 تومان از دولت خریداری می‌کنند و عقلانی نیست که به قیمت بالای یکهزار و 100 تومان از سیلودار خریداری کنند. 
هزینه ساخت یک سیلو به صورت تقریبی چه مقدار است؟
تقریبا برای هر تن یکصد هزار تومان که البته ظرفیت‌ها متفاوت است. سیلوها به صورت میانگین با 3، 4 میلیارد تومان تا 12 میلیارد تومان هزینه احداث شده‌ است.
چه تفاوتی در شرایط نگهداری سیلوهای بتنی با فلزی است؟
سیلوهای بتنی بهتر است، چراکه در مقابل سرما و گرما شرایط مقاوم‌تری دارد و کمتر تبادل حرارت را به گندم منتقل می‌کند، ولی هزینه ساخت به مراتب سنگین‌تری از سیلوهای فلزی دارد. کسی هم داوطلب ساخت سیلوی بتنی در بخش خصوصی نیست.
آیا ظرفیت سیلوهای خصوصی برای نگهداری گندم و صادرات آن کافی است؟
9 تا 10 میلیون تن برای مصارف سالیانه گندم لازم است و 2 تا 3 میلیون تن هم برای بذر مورد نیاز است و برای مصرف دام و طیور هم میزان قابل توجهی گندم لازم است. کشور باید به تولید 14 تا 15 میلیون تن گندم در سال برسد تا بتوان صادرات داشت و این امر به این آسانی میسر نخواهد بود، چراکه برداشت ایران در واحد سطح نسبت به اروپا و کشورهای غربی بسیار کمتر است و درصد قابل توجهی از گندم‌های ایران در مناطق غربی کشور به صورت دیم کشت می‌شود، که کاشت دیم در واحد سطح بسیار کم است اما بخش خصوصی و انجمن سیلوداران از سرمایه‌گذارانی که بخواهند هزینه نگهداری گندم را تقبل کنند تا در زمان مقرر آن را صادر کنند استقبال خواهد کرد، ولی در حال حاضر صادرات گندم از کشور ممنوع است.
سیلوهای فعال در سطح کشور از استانداردهای لازم برخوردار هستند و آیا این استانداردها با استانداردهای اروپا همخوانی دارد؟
اداره استاندارد برای سیلوها یک تعریف دارد که هم‌اکنون در حال بازنگری است، با توجه به اینکه در حال حاضر سیلوهای استاندارد به حد کافی در کشور وجود دارد دیگر نیازی به ساخت انبار نیست. در حال حاضر در سیلوهای مدرن دوران و هوادهی به بهترین شکل ممکن انجام می‌شود، چراکه گندم یک موجود زنده است و اگر در معرض رطوبت و حرارت قرار بگیرد تولید حشره خواهد شد که این حشره مغز گندم را خواهد خورد و سبب بیماری در محصول خواهد شد. در سیلوهای مدرن مشکلی از این لحاظ وجود ندارد و حوادث طبیعی نیز بر آنها بی‌تاثیر خواهد بود.
پراکندگی سیلوهای کشور به چه شکل است؟
ببینید در 2 منطقه نیاز به سیلو وجود دارد. نخست در مراکز تولیدی که در لحظه باید گندم از کشاورز خریداری و به سیلو انتقال داده شود، دوم در مراکز مصرف است، برای مثال در استان گیلان آنگونه که باید ما تولید گندم نداریم، ولی استان گیلان نیاز به گندم و مصرف آن دارد و قطعا باید در هر استانی سیلوسازی شود و برای مصرف استان غلات نگهداری شوند. همچنین در مواقع واردات گندم هم در کنار بنادر نیز نیاز است که سیلو ساخته شود مثل بندر امیرآباد، چابهار، بوشهر و ...
بحث بیمه سیلوهای گندم به کجا رسید؟
این مساله را شرکت بازرگانی دولتی به سیلودار تحمیل کرده است و سیلودار هم موظف است برحسب ظرفیتی که دارد بیمه‌نامه را تهیه و آن را به بازرگانی دولتی ارایه کند و براساس آن بیمه‌نامه بازرگانی دولتی با او قرارداد می‌بندد.
هزینه نگهداری هر تن گندم برای سیلودار چقدر است؟
در سال 92 برای هر تن 3 هزار تومان در سیلوهای فلزی بوده است، اما برای سیلوهای بتنی 3 هزار و 100 تومان است و برای سال 93 هنوز نرخی اعلام نشده است.
در رابطه با طرح انتزاع چه نظری دارید؟
تا آخرین روزهای سال 92 هم قرار بود سازمان جهاد کشاورزی مجری خرید گندم باشد و سازمان تعاون روستایی هم متولی این امر بود و قراردادها و توافق‌نامه‌هایی را هم انجمن با آنها منعقد کرده بود، ولی در آخرین روزهای سال ورق برگشت و بازرگانی دولتی متولی امر خرید تضمینی گندم شد و سازمان تعاون روستایی هم به عنوان مباشر فعالیت می‌کند. البته یکی از مشکلاتی که در حال حاضر انجمن با آن مواجه است و اشاره به آن خالی از لطف نیست، این است که انجمن سیلوداران و تعاون روستایی به عنوان دو بازوی شرکت بازرگانی دولتی و نهایتا دولت در امر خرید گندم به آنها کمک می‌کنیم. بازگانی دولتی گندم را بر مبنای آمار اعلام شده از سوی انجمن و استعلام از سوی بانک عامل که «سپه» است پول را به کشاورز پرداخت می‌کنند و در سیلوها نیز 2 نماینده از شرکت دولتی حضور دارند و عاملیت خرید و کیفیت گندم را بر عهده دارند. برای این امر وقتی گندم به صورت مستقیم از کشاورز خریداری شود سازمان تعاون روستایی حق مباشری یا همان مدیریت خریداری برای خود قائل است و برای هر تن 16 هزار تومان اخذ می‌شد، اما این حق برای سیلوداران وجود نداشت. امسال با توجه به جلسات و نشست‌هایی که انجمن برگزار کرد بازرگانی دولتی متقاعد شد که حق مباشری را برای سیلودار هم قائل شود و 6 هزار تومان برای سیلودار تعیین کردند، در صورتیکه در سال جدید در برخی مناطق مثل خوزستان حق مباشری برای تعاون روستایی 19 هزار تومان بود و این در شرایطی است که تعاون روستایی گندم‌ها را در انبارهای قدیمی و یا روی زمین نگهداری می‌کند و در زمان تحویل هم با توجه به اینکه با خاک و شن مخلوط می‌شود هزینه بوجاری را به بازرگانی دولتی تحمیل می‌کند، اما ذخیره و نگهداری گندم در سیلوهای فلزی در بهترین شکل ممکن انجام می‌شود. این تبعیض زیاد خوشایند اعضا انجمن نیست و برخلاف جلسات متعددی که با بازرگانی دولتی و کمیسیون کشاورزی مجلس داشتیم هنوز این مشکل مرتفع نشده است و البته این رقم 6 هزار تومان فقط بر روی کاغذ عنوان شده و هنوز مبلغی پرداخت نشده است.

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه