هدر

شاهرخ ظهیری، پدرصنعت غذا در گفت‌وگو با «اقتصاد سبز» تأکید کرد:

سه مانع بلند صنایع غذایی

«استخوان تن من نرم شد از گردش چرخ  تا در این کهنه‌سرا صاحب نام شده‌ام» آنچه خواندید متن قابی بود که نقش بند اتاق یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین مدیران صنعت غذا شده است. مدیری که در عنفوان جوانی سنگ بنای «مهرام» را به‌عنوان یادگار  جاودانه‌ صنعت غذای ایران گذاشت و امروز نیزدر کسوت یک پیشکسوت به‌دنبال رتق و فتق امور صنایع غذایی است.
«استخوان تن من نرم شد از گردش چرخ  تا در این کهنه‌سرا صاحب نام شده‌ام» آنچه خواندید متن قابی بود که نقش بند اتاق یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین مدیران صنعت غذا شده است. مدیری که در عنفوان جوانی سنگ بنای «مهرام» را به‌عنوان یادگار  جاودانه‌ صنعت غذای ایران گذاشت و امروز نیزدر کسوت یک پیشکسوت به‌دنبال رتق و فتق امور صنایع غذایی است.
 آنچه در پی می‌آید ماحصل گفت‌وگو با شاهرخ ظهیری، پدر صنعت غذا و عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی است که مثل همیشه حاوی نکات کلیدی و مهمی می‌باشد.
 
به‌عنوان فرد استخوان خردکرده‌ای که سال‌ها در کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران و ایران منشأ خدمات بسیاری بوده‌اید، برای دوره‌ جدید چه اموری را در اولویت پیگیری اعضای این کمیسیون‌ها می‌دانید؟
در این دوره اتاق، خوشبختانه صنایع غذایی از موفقیت بسیاری خوبی برخوردار شده است و به‌خصوص این‌که نیروی جوان و فعالی نظیر کاوه زرگران وارد اتاق شد که می‌تواند با انرژی و توان بیشتر مباحث را پیگیری کند. از آنجایی‌که با توجه به شرایط جدید بین‌المللی برای کشور امکان این‌که تا پایان سال‌جاری ایران به W.T.O بپیوندد بسیار زیاد است و اگر این اتفاق بیافتد بی‌شک صنایع غذایی در نوک پیکان صنعت ایران خواهد بود، از این‌رو اهمیت فعالیت کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق دوچندان می‌شود. 
اعتقاد دارم هم‌اکنون صنعت غذا دارای سه اولویت کاری است که همه تشکل‌ها باید درصدد رفع این سه معضل برآیند تا صنعت غذا بتواند به‌طور کامل از مزیت‌هایش بهره‌مند شود. یکی از مهمترین مسایل امروز صنایع غذایی قدیمی بودن قانون نظارت بر موادغذایی است که مربوط به سال 1346 می‌باشد. در واقع تاریخ مصرف این قانون به اتمام رسیده و صنایع غذایی با این قانون نمی‌تواند وارد تجارت جهانی شود. 
خوشبختانه از سه سال پیش در کمیسیون کشاورزی اتاق تهران با توافق وزیر وقت وزارت بهداشت قانون نظارت مورد بازنگری قرار گرفت و مطابق با قوانین FDA آمریکا و سایر کشورها تغییراتی در این قانون لحاظ کردیم. به‌عنوان نمونه در قانون گذشته غذای حلال وجود نداشت، یعنی هیچ قانونی در این خصوص نداشتیم.  در واقع کتاب قانون جدید نظارت بر موادغذایی تدوین شد و حتی وارد کمیسیون بهداشت مجلس هم شد، اما متأسفانه تاکنون به سرانجامی نرسیده است. البته امروز بسیار امیدوار هستم که کانون انجمن‌های صنفی صنایع غذایی و کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران در دوره هشتم این قانون را به صحن علنی مجلس برده و به تصویب برساند، چرا که با تصویب این قانون بسیاری از گرفتاری‌های امروز صنایع غذایی مرتفع خواهد شد. دومین معضل با توجه به این‌که صنایع غذایی، صنایع تبدیلی بخش کشاورزی به‌شمار می‌رود باید از شمول قیمت‌گذاری خارج شود. 
بارها درخواست کردیم که صنایع غذایی برای پویایی نیازمند داشتن بازاری رقابتی است و تنها در این شرایط است که تولید افزایش یافته و کیفیت نیز ارتقا می‌یابد، چرا که هم‌اکنون مکانیسم کنترل قیمت و قیمت‌گذاری دستوری باعث افت کیفیت و کمیت تولیدات صنایع غذایی کشور شده است و در نتیجه صادرات را با چالش مواجه کرده است. سومین نکته حایز اهمیت ضرورت تأمین سرمایه در گردش برای تولیدکنندگان صنایع غذایی است، چرا که قانونگذاران باید در نظر داشته باشند صنایع غذایی واجد ویژگی‌هایی است که با سایر صنایع کاملاً متفاوت است. 
به‌عنوان نمونه در صنایع فلزی یک تولیدکننده می‌تواند در طول سال ورق حلب، دینام و.... را تهیه کند و حتی مبالغ را به اقساط پرداخت نماید، ولی در صنایع غذایی و کشاورزی، کشاورز وقتی محصولش را به کارخانه تحویل می‌دهد، آخر هفته پولش را مطالبه می‌کند و این خرید نیز تنها در یک محدوده زمانی معینی صورت خواهد گرفت. به‌عنوان نمونه درخصوص تولید رب گوجه‌ فرنگی که در زمره بهترین اقلام صادراتی این بخش قرار دارد، تولیدکنندگان تنها در یک فرصت دوماهه می‌توانند گوجه‌ فرنگی خود را تأمین کنند، بنابراین تولیدکننده صنایع غذایی در عمل بدون تأمین سرمایه در گردش نمی‌تواند از مزیت‌های خود استفاده کند. در این خصوص با همکاری کانون درصدد تهیه طرحی هستیم تا تولید کارخانه به‌عنوان وثیقه بانک برای تأمین سرمایه در گردش محسوب شود، در غیر اینصورت با شرایط فعلی بانک‌ها برای تأمین سرمایه در گردش درخصوص تأمین وثیقه، تسویه بدهی گذشته و... تولید در این بخش به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید. در واقع صنعت غذا با رفع این سه معضل اصلی به جایگاه واقعی و رشد و توسعه مطلوب خواهد رسید. 
 
اشاره کردید که ممکن است تا پایان سال 94 ایران به «W.T.O» ملحق شود، حال پرسش این است که صنایع غذایی که بارها اعلام شده است که در خط مقدم ایران برای ورود به «W.T.O» قرار دارد، در شرایط فعلی که به‌دلیل نوسان قیمت محصولات کشاورزی و تولید با 50 درصد ظرفیت از قیمت تمام شده بالایی برخوردار است، در چه جایگاهی قرار خواهد گرفت؟
در زمانی‌که ایران به‌عنوان عضو ناظر W.T.O پذیرفته شد باید زیرساخت‌های لازم را فراهم می‌کردیم. امروز به‌طور متوسط معتقدم که کارخانه‌های صنایع غذایی با کمتر از نصف یعنی با 30 درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند، در واقع اگر معضلات دست‌وپاگیر فعلی از پیش‌روی تولیدکنندگان این بخش برداشته شود این صنعت در زمانی کوتاه‌تر از تصور می‌تواند بار دیگر صاحب مزیت‌های عمده خود شود. به‌عنوان نمونه تأمین سرمایه در گردش می‌تواند نقش به‌سزایی در نیل به این آرمان باشد. به‌واقع اگر بازار صنایع غذایی رقابتی شود قیمت تولیدات پایین خواهد آمد. البته ناگفته نماند در بخش کشاورزی نیز برنامه الگوی کشت مناسب و هماهنگ با صنایع تبدیلی وجود ندارد و این نقیصه نیز در شرایط فعلی صنایع غذایی مؤثر است. به عبارت دیگر صنایع غذایی بیشتر از آنکه نیازمند حمایت خاصی برای پیشرفت باشد، اگر تنها موانع پیش‌ رویش برداشته شود می‌تواند تحول بسیاری بزرگی را پدید آورد. 
 
سومین جشنواره تقدیر از برترین شرکت‌های صنایع غذایی به‌زودی برگزار خواهد شد، به‌عنوان فردی که از همان آغاز مشوق این طرح ابتکاری نشریه «اقتصاد سبز» بودید، چه نقاط ضعف و قوتی را برای این جشنواره متصور هستید؟
اعتقاد دارم جشنواره «اقتصاد سبز» سنگ بنای درستی داشت و در طول دو سال گذشته جواب لازم را گرفته است. در واقع جواب این جشنواره اعتمادی است که صنایع غذایی به‌واسطه رأی مردم به این جشنواره پیدا کرده‌اند. در واقع همین‌که این جشنواره می‌تواند تریبونی باشد تا جامعه بیشتر به اهمیت صنایع غذایی پی ببرد و به نوعی رابطه‌ای جدید میان مصرف کننده و تولیدکننده صنایع غذایی شکل می‌گیرد حایز اهمیت است ما باید از هر تریبونی برای نشان دادن اهمیت صنایع غذایی به مسؤولان استفاده کنیم و در نظر داشته باشیم که کشور شوروری سابق زمانی فرو پاشید که نیازمند تأمین گندم از کانادا و آمریکا شد و از این‌رو این صنعت جایگاه به‌سزایی در روابط حتی سیاسی دنیا ایفا می‌کند. چند سال پیش در یکی از اجلاس‌های فائو اعلام شد که یک میلیون 400 هزار گرسنه در دنیا وجود دارد و اعلام کردند که خطر این افراد از بمب اتم هم بیشتر است، بنابراین غذا در هر کشوری باید مورد توجه قرار گیرد.
 
(شماره 49 مجله اقتصاد سیز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه