هدر

در میزگرد «اقتصاد سبز» با اعضای هیأت مدیره انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات اعلام شد؛

«صادرات» زیر سایه سنگین «احتیاط»

صنعت شیرینی و شکلات با وجود آنکه صنعتی لوکس و فانتزی تلقی می‌شود، اما از ظرفیت‌های بالایی در زمینه اشتغالزایی و صادرات برخوردار است.
صنعت شیرینی و شکلات با وجود آنکه صنعتی لوکس و فانتزی تلقی می‌شود، اما از ظرفیت‌های بالایی در زمینه اشتغالزایی و صادرات برخوردار است.
 ورود آخرین فناوری تولید شیرینی و شکلات، مطابق با پیشرفته‌ترین کشورهای اروپایی و سرمایه‌گذاری بالای بخش خصوصی در این صنعت باعث شده که به‌رغم آنکه لبنیات از این بخش در سبد صادرات غیرنفتی پیشی گرفته، اما بازهم صادرات این بخش با وجود همه چالش‌ها روند صعودی داشته باشد. در آستانه نمایشگاه شیرینی و شکلات برای اطلاع از آخرین وضعیت این صنعت پای صحبت‌های اعضای هیأت مدیره انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات نشستیم.  میزگردی که با حضور علی نجاتی، بنیانگذار آناتا، پرویز بیوک، بنیانگذار شرکت صنعتی داداش برادر (شونیز)، حیدر توکلی شانجانی  رییس هیأت مدیره شرکت «آی‌سودا»، طاهره سخت باز مدیرعامل شرکت صنعتی «پارس مینو»، داود بایرامی‌آذر رییس هیأت مدیره شرکت رضوان شکلات (باراکا)، وحید هوشنگ‌نژاد ، عضو هیأت مدیره نان قدس رضوی و جمشید مغازه‌ای دبیر انجمن صنفی صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات ایران  برگزارشد که ماحصل آن را در ادامه می‌خوانید:
 
یکی از مهمترین معضلاتی که صنعت شیرینی و شکلات در دو دهه گذشته با آن دست به گریبان بوده تأمین مواد اولیه بوده است. در واقع کیفیت و نوسان قیمت مواد اولیه در داخل و معضلات گاه و بی‌گاه درخصوص واردات همواره صنعتگران این بخش را دچار مشکل کرده است، به‌عنوان نخستین موضوع بحث در میزگرد لطفاً آخرین وضعیت تأمین مواد اولیه در صنعت شیرینی و شکلات را تشریح کنید. 
سخت باز: در سال 94 تاکنون تمام مسایل و معضلات سال گذشته پابرجاست و تحریم کماکان فشارها را بر روی تولید متمرکز کرده است و یکی از مهمترین معضلات تولیدکنندگان شیرینی و شکلات برای واردات مواد اولیه که عموماً از اروپا می‌باشد، بلوکه شدن چند ماهه پول تولیدکنندگان برای واردات است.  وضعیت به‌گونه‌ای است که ما در طول دو تا سه ماه گذشته به‌طور کامل برای گرفتن ارز مبادله‌ای واردات از اروپا منصرف شده‌ایم.  در چنین شرایطی تولیدکنندگان عمدتاً به‌دنبال استفاده از ارز آزاد برای واردات هستند. البته برای واردات از ترکیه شرایط خیلی بهتر از سایر کشورهاست. 
 
مهمترین مواد وارداتی موردنیاز از اروپا برای صنعت شیرینی و شکلات چه موادی است؟ 
سخت باز: مواد اولیه آدامس، شکلات، پودر کاکائو، توده کاکائو، بیس آدامس، انواع طعم دهنده‌های خوراکی، انواع افزودنی‌ها و ... از جمله موادی است که عموماً از اروپا تأمین می‌شود و از ترکیه هم بیشتر مواد اولیه بسته‌بندی نظیر آلومینیوم و لفاف‌های بسته‌بندی شکلات وارد کشور می‌شود.  البته برای تأمین قطعات یدکی ماشین‌آلات نیز نیازمند واردات از اروپا هستیم. 
 
نجاتی: به اعتقاد من یکی از مهمترین معضلات امروز ما خواب بیش از اندازه پول برای واردات است، به این ترتیب که هرگاه پول تأمین ارز فراهم و ارز مورد نیاز تخصیص یافت، 5/4 تا 5 ماه باید در نوبت قرار بگیریم.  در این شرایط با 5/6 تا 5/8 درصد هزینه حواله ارز به اروپا مواجه هستیم.  در عمل به این نتیجه رسیدیم که استفاده از ارز آزاد با توجه به این همه خواب پول به نفع تولیدکنندگان تمام خواهد شد و متأسفانه قرار گرفتن در این مسیر باعث افزایش قیمت تمام شده تأمین مواد اولیه شده و در نهایت معضلات بسیاری را برای صادرات صنعت پرمزیت شیرینی و شکلات ایجاد می‌کند.  در این شرایط بسیار امیدوار هستیم که با لغو تحریم‌ها کشور بیش از پیش از ظرفیت‌های صادراتی صنعت شیرینی و شکلات بهره‌مند شود. 
 
هوشنگ‌نژاد: اعتقاد دارم در این شرایط دولت باید در همه زمینه‌ها شفاف‌تر عمل کند.  مشکل امروز ما این است که پول موردنیاز به بانک واریز می‌شود، اما ارزی برای تخصیص وجود ندارد. در واقع اعتقاد داریم اگر بانک‌ها شفاف اعلام کنند که قادر به تأمین ارز وارداتی برای تولیدکنندگان شیرینی و شکلات نیستند، حداقل تولیدکنندگان تکلیف خود را بهتر می‌دانند و به‌جای سرگردانی از بازار آزاد ارز مورد نیازشان را تأمین می‌کنند.  امروز تفاوت ارز مبادله‌ای با ارز آزاد کمتر از 4 درصد شده، یعنی تقریباً فاصله 5/8 تا 10 درصدی قیمت ارز مبادله‌ای با آزاد امروز به نصف و حتی کمتر کاهش یافته است و در این شرایط به نفع تولیدکنندگان خواهد بود که به‌جای 4 ماه انتظار برای دریافت ارز مبادله‌ای از بازار آزاد نیاز ارزی خود را مرتفع کنند.  به اعتقاد من جدای از این معضل یکی از مسایلی که امروز با آن دست به گریبان هستیم صدور گواهی «عدم ساخت» ماشین‌آلات است که باید در این خصوص با اداره‌های صنایع مذاکرات لازم صورت پذیرد. 
در گذشته ماشین‌آلات مدرنی که در داخل امکان ساخت نمونه‌های مشابه آن وجود نداشت به‌راحتی وارد می‌کردیم و به سهولت گواهی «عدم ساخت» صادر و به سرعت ماشین‌آلات وارداتی ترخیص می‌شد، اما هم‌اکنون در برخی موارد چهار ماه انتظار کشیدیم تا ماشین‌آلات بسته‌بندی شکلات را بتوانیم از گمرک خارج کنیم. 
این در حالی است که این نوع ماشین در کشور ساخته نمی‌شود.  اعتقاد دارم اگر بخش‌های دولتی با شفافیت بیشتری در زمینه اطلاع‌رسانی از قوانین عمل کنند و اندکی هم باید متصدیان امور مساعدت‌های بیشتری با تولیدکنندگان به‌خصوص در شرایط فعلی کشور داشته باشند. 
 
توکلی: امیدوارم با بهبود شرایط بین‌المللی هرچه سریع‌تر تولیدکنندگان صنعت شیرینی و شکلات از بلاتکلیفی چندسال گذشته رهایی یابند.  از یکسو قدرت خرید مردم پایین آمده و بازار داخلی به‌دلیل شرایط انتظار مردم دچار مشکلات بسیاری شده است.  از طرف دیگر در طول چند ماه گذشته با مشکلات بسیاری در زمینه اختصاص ارز مبادله‌ای مواجه بودیم.  در واقع اگر قوانین شفاف باشد و بانک‌ها هم به صراحت اعلام کنند که نمی‌توانند در اسرع‌وقت ارز مبادله‌ای مورد‌نیاز تولیدکنندگان را اختصاص دهند، حداقل تولیدکنندگان بدون فوت زمان قادر به برنامه‌ریزی برای تولید خود خواهند بود و هیچ‌گاه در چنین شرایطی دیگر شاهد توقف تولید و از بین‌ رفتن بازارهای صادراتی نخواهیم بود.  نکته مهم دیگر این‌که به‌رغم آنکه در دولت کارگروه رفع موانع تولید تشکیل شده، اما متأسفانه جز برگزاری چند جلسه هیچ اقدام عملی قابل لمسی را مشاهده نکرده‌ایم.  در استانداری و اداره صنایع جلساتی تاکنون تشکیل شده و حتی نفراتی را هم مشخص کرده‌اند، اما تاکنون هیچ‌گونه حرکت قابل لمسی مشاهده نشده است. 
در واقع نتایج تمام این اتفاقات فرصت‌سوزی برای تولیدکنندگان صاحب‌نام است، چرا که آنها درگذشته با روشی که داشتند، مشکلات خود را به نوعی مرتفع می‌کردند، اما هم‌اکنون در انتظار گشایش LC بانک‌ها هستیم.  هم‌اکنون به جز در کشورهایی نظیر چین، کره جنوبی و هند هیچ‌گونه گشایشی حاصل نشده است و در این شرایط بازارهای صادراتی که با هزاران مشقت به‌دست آورده بودیم را یکی پس از دیگری از دست می‌دهیم.
نکته مهم دیگر این‌که در شرایطی که بازار داخلی را به‌دلیل کاهش قدرت خرید مردم و بازار بین‌المللی را به‌دلیل تحریم و مشکلات انتقال ارز از دست داده‌ایم، از سوی دیگر متأسفانه شاهد افزایش 25 درصدی حجم قاچاق هم هستیم و در این وانفسا عملاً تولید به شرایط سختی رسیده است. 
در این وضعیت از مسؤولان می‌خواهیم که با اطلاع‌رسانی تکلیف تولیدکنندگان را روشن کنند، یعنی اگر نمی‌توانند کاری برای آنها انجام بدهند، لااقل تولیدکنندگان را برای حل معضلاتشان دچار تردید نکنند. همین تردید و بلاتکلیفی باعث شده که هم‌‌اکنون حدود 70 درصد کل صنعت ایران با کمتر از 40 درصد ظرفیت خود فعال باشند و نتوانند با افزایش ظرفیت تولید حرکت اقتصادی و اشتغالزایی داشته باشند. 
 
اعضای هیأت مدیره بیشتر در زمینه معضلات واردات مواد اولیه صحبت کردند، با توجه به این‌که صنعت شیرینی و شکلات با معضلات دیگری برای تأمین 3 ماده اولیه اصلی خود، یعنی آزادسازی آرد، نوسان قیمت و کیفیت آرد و شکر و همچنین تخصصی نبودن روغن‌های مصرفی مواجه بوده است آخرین وضعیت تأمین این سه ماده اولیه اصلی که بخشی از آن هم از تولیدات داخلی تهیه می‌شود، را تشریح کنید.
  اعتقاد دارم معضلات تامین ماده اولیه برای این صنعت را باید به دو بخش تقسیم کرد، یکی مواد اولیه نسبتاً حیاتی نظیر شکر، آرد، روغن، شیرخشک و... که از بازار داخل تهیه می‌شود و بخشی از مواد جانبی که نیازمند واردات هستیم.  در بازار داخل کماکان مشکلات یک دهه گذشته به قوت خود باقی است.  امسال تولیدکنندگان شیرینی و شکلات واقعاً برای تأمین شکر موردنیازشان دچار مشکلات عدیده‌ای بوده‌اند.  در زمینه آرد با نوسانات قیمتی بسیاری مواجه هستیم و برای تأمین روغن علاوه بر مباحث کلی دچار مشکلات کیفیتی و تخصصی نبودن هستیم.  برای تأمین مواد اولیه از خارج هم با مسدود بودن LC‌های بانکی و مشکل بودن نقل و انتقال پول مواجه هستیم.  از سوی دیگر کیفیت مواد اولیه که از جنوب شرق آسیا وارد می‌شود مشابه نمونه‌های اروپایی نیست و همین مسأله منجر به آن شده که در بازارهای صادراتی نیز با مشکلاتی مواجه شویم. 
 
صنعت شیرینی و شکلات با توجه به کیفیت منحصر به فرد و قابل رقابت با تولیدکنندگان اروپایی سال‌ها صدرنشین صادرات در زیربخش‌های صنعت غذا بود، اما یکی دو سالی می‌شود که لبنیات گوی سبقت را ربوده است، لطفاً دلایل این اتفاق را تشریح کنید. 
بیوک: اعتقاد دارم به‌دلیل ناآرامی کشورهای منطقه، ظهور داعش و جنگ داخلی در این کشورها کشاورزی کشورهایی نظیر سوریه و قسمتی از عراق تعطیل شده است، در نتیجه ارزان‌ترین پروتئینی که می‌شود برای آوارگان این فضای خاص تهیه کرد لبنیات است. در این شرایط بی‌شک ایران تنها منبع منطقه است که می‌تواند این نیاز را مرتفع کند. 
در واقع شرایط خاص منطقه باعث افزایش حجم صادرات لبنیات شد، اما باید در نظر داشت که کیفیت محصولات شیرینی و شکلات ایران مطابق با برترین‌های این صنعت در دنیا است و از این‌رو بی‌جهت نیست که دامنه صادرات این محصولات حتی تا اروپا هم ادامه یافته است.  مغازه‌ای: اعتقاد دارم قیاس صادرات شیرینی و شکلات با لبنیات با توجه به این‌که کاملاً دو مقوله جدا از هم می‌باشد، چندان معقول نباشد.  در واقع لبنیات در سبد کالای مصرفی قرار می‌گیرد، اما شیرینی و شکلات همواره به‌عنوان کالایی لوکس مطرح بوده است.  ضمن این‌که فعالان شیرینی و شکلات سال‌هاست که تلاش می‌کنند از بازارهای آشفته منطقه نظیر عراق و سوریه و افغانستان دور شوند، چون این بازارها، بازارهای قابل اتکایی نیستند.  تولیدکنندگان صنعت شیرینی و شکلات ایران هم‌اکنون به 60 کشور دنیا صادرات دارند و امروزه تمرکز تولیدکنندگان بر روی صادرات محصول به اروپا و کشورهای جنوب شرقی آسیا و استرالیا متمرکز شده است و حتی موفق هم بوده‌اند.  ببینید صنعت شیرینی و شکلات ایران به‌قدری در تصاحب بازارهای صادراتی موفق بوده که هم‌اکنون حتی به کشور آمریکا هم صادرات داریم. در واقع وقتی محصول ما به بازار آمریکا که تحت نظارت شدید «FDA» قرار دارد راه می‌یابد نشان می‌دهد که صنعتگران شیرینی و شکلات ما به استانداردهای لازم برای بازارهای درجه یک دنیا نظیر اروپا و آمریکا هم دست یافته‌اند.  هم‌اکنون حتی روی صادرات شیرینی و شکلات به کشور لبنان به‌عنوان گلوگاه صادرات به کشورهای آفریقایی هم تلاش می‌کنیم.  در واقع نباید افق دید صادراتی ما تنها به کشورهای منطقه و مقایسه با صادرات لبنیات باشد.  در واقع آمار صادرات سال گذشته ما 70 تا 80 هزار دلار کمتر از لبنیات بوده که بیشتر به کشورهای منطقه صادرات داشته‌اند.  به‌طور کلی سیاست صادراتی تولیدکنندگان شیرینی و شکلات تغییر یافته، چرا که امروز ما به‌دنبال بازارهای صادراتی هستیم که متعلق به خودمان باشد. 
 
ممکن است میزان تولید و صادرات شیرینی و شکلات در سال‌جاری را با سال گذشته مقایسه کنید. 
مغازه‌ای: از کل صادرات 6/1 میلیارد دلاری صنایع غذایی حدود 600 میلیون دلار معادل 240 هزار تن محصول مربوط به شیرینی شکلات بوده است.  امروز حدود 500 هزار تن کمتر از ظرفیت‌های ایجاد شده در این صنعت تولید می‌کنیم که شاید یکی از مهمترین دلایل این اتفاق مشکلات تأمین مواد اولیه و کمبود سرمایه در گردش در این صنعت باشد.  در 5 ماهه امسال هم با توجه به این‌که نیمه نخست سال هیچ‌گاه پیک تولید و صادرات این صنعت نبوده است، اما نسبت به مشابه سال گذشته 20 تا 25 درصد افزایش صادرات داشته‌ایم.  در واقع در این مدت میزان صادرات نزدیک 200 میلیون دلار بوده که نسبت به مدت مشابه گذشته ما افزایش صادرات داشته‌ایم. 
 
پیش‌بینی صادرات امسال شیرینی و شکلات چگونه است؟
مغازه‌ای: اگر شرایط مساعد باشد تنها در بازارهای منطقه که زیاد هم مدنظر ما نیست ما یک بازار یک تا 5/1 میلیارد دلاری داریم.  در همین شرایط هم اعتقاد داریم امسال میزان صادرات شیرینی و شکلات بسیار بیش‌تر از 600 میلیون دلار سال گذشته باشد.  امیدواریم با رفع تحریم‌ها نگرانی‌ها از برگشت پول محصولات صادر شده کاسته شود تا با تمام قدرت بتوانیم ظرفیت‌های بالای صادرات شیرینی و شکلات را در سبد صادرات غیرنفتی به رخ بکشیم.  
 
نجاتی: یکی از مشکلاتی که امروز به‌طور جدی صادرات ما را تهدید می‌کند همین تحریم‌های بین‌المللی است، چرا که ما هم‌اکنون مشتریانی داریم که خودشان برای پرداخت وجه محصولات صادراتی ما دچار مشکل هستند و در مواردی به‌رغم دارا بودن مشتریان خوب بین‌المللی تولیدکنندگان ما به‌دلیل معضلات بازگشت پول محصولاتشان ریسک صادرت را انجام نمی‌دهند. 
 
بایرامی‌آذر: هم‌اکنون ترکیه بازار ایران را قرق کرده و حتی مانع صادرات محصولات ایران به روسیه نیز می‌شود، چرا که جدای از مسایلی نظیر قیمت تمام شده، ترکیه‌ای‌ها فضا را برای صادرات محصولات شیرینی و شکلات ایران به روسیه تنگ کرده‌اند. 
از سوی دیگر امنیت صادرات به روسیه و بازگشت پول به نوبه خود از موانع صادرات به این کشور محسوب می‌شود که به‌رغم وجود بازار مناسب در این منطقه مواهب کمتری به صادرکنندگان شیرینی و شکلات رسیده است. 
 
هوشنگ‌نژاد: اعتقاد دارم علاوه بر شرایط خاص کشورهای منطقه، بحران آبی و خشکسالی در کشور ما هم مانع از استفاده تمام ظرفیت‌های این صنعت شده است.  از سوی دیگر به‌علت گرم شدن عمومی کره‌زمین و افزایش ماه‌های گرم سال در عمل پیک تولید و مصرف شیرینی و شکلات در تمام دنیا کاهش یافته است.  در زمینه بازار روسیه هم امنیت ترانسفر پول وجود ندارد.  اکثر بانک‌های روسیه هم‌اکنون تحریم شده و اخیراً هم بانک‌های روسیه به‌دنبال این هستند که با بانک‌های ایرانی قرارداد همکاری منعقد کنند. در موضوع بازارروسیه اتاق بازرگانی و سایرتشکل‌ها باید تمهیداتی بیاندیشند که با حمایت آنها اطمینان از بازگشت پول برای صادرکنندگان ایجاد شود، بازار روسیه بازار بسیار مطلوبی برای صادرکنندگان شیرینی و شکلات ایران خواهد بود. 
 
سخت‌باز: در واقع شرایط صادراتی صنعت شیرینی شکلات در فضایی کاملاً احتیاطی قرار دارد.  یعنی در شرایطی که کیفیت محصولات شیرینی و شکلات به نسبت گذشته کاملاً ارتقا یافته، اما در شرایط رعایت جوانب احتیاطی در عمل دست و پای صادرکنندگان بسته است. هم‌اکنون مشتریانی از عراق داریم که تا زمانی‌که پول 5 تا 10 کانتینر محصول صادراتی را واریز نکنند محصول‌ها را صادر نمی‌کنیم. در واقع این رویه با استانداردهای صادراتی دنیا خیلی فاصله دارد، اما مجبور هستیم که خیلی از جوانب را رعایت کنیم و در بسیاری از مواقع خود را سانسور می‌کنیم. از سوی دیگر در تمام دنیا صادرکنندگان مورد حمایت قرار می‌گیرند، به‌عنوان نمونه دولت‌هابا اختصاص جوایز صادراتی و حمایت‌هایی نظیر بازگرداندن هزینه‌های حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی دست صادرکنندگانشان را می‌گیرند، شاید به‌همین دلیل باشد که بسیاری از رقبای ما در نمایشگاه‌های معتبر دنیا بسیار بیشتر از تولیدکنندگان ما می‌درخشند. 
متأسفانه در کشور ما حتی دیگر خبری از 4 درصد جوایز صادراتی نیست و در عمل صادرکنندگان ما با دست‌خالی وارد بازارهای جهانی می‌شوند و هر سهمی که تاکنون به‌دست آورده‌اند تنها ناشی از همت خودشان بوده و بدیهی است کمترین میزان ممکن محسوب می‌شود. 
 
 
توکلی: اعتقاد دارم ترکیه یکی از موانع اصلی صادرات صنعت شیرینی و شکلات به‌شمار می‌رود، چرا که دولت این کشور از 10 تا 30 درصد جوایز صادراتی به تولیدکنندگانش می‌پردازد و این شرایط در حالی رقم می‌خورد که نه تنها تولیدکنندگان ما بدون جوایز صادراتی وارد کارزای بازار صادراتی می‌شوند، بلکه از اواخر سال 1392 متأسفانه برای صادرات عوارض هم در کشور ما تعیین شده است که در عمل دست و پای صادرکنندگان را بسته است.  یک مانع دیگر صادرات به اعتقاد بنده برخی قوانین نظارتی بر روی تولید شیرینی و شکلات است.  به‌عنوان مثال در کشور ما در مورد روغن CBS و یا کره کاکائو اعلام می‌شود که نباید دارای نقاط ذوب از 35 به بالا باشد، این در حالی است که ترکیه‌ای‌ها با نقطه ذوب بالاتر تولید می‌کنند و به‌همین خاطر شکلا‌ت‌‌های ترکیه‌ای در دمای گرم منطقه کیفیت خود را حفظ می‌کند، اما شکلات‌های صادراتی ما آب می‌شود و این مسأله تعبیر به بی‌کیفیتی می‌شود، در واقع قوانین دست و پا گیر داخلی ما برخلاف کشور همسایه و رقیب صنعت شیرینی و شکلات در این زمینه مانع دیگری تلقی می‌شود تا مانع رقابت تولیدکنندگان ما شود. 
ما جوایز صادراتی نمی‌خواهیم همین که قوانین مطابق با عرف بازارهای بین‌المللی تصویب شود و بازگشت پول محصولات صادراتی تضمین شود گره‌های صادراتی ما گشوده خواهد شد.  بیوک: دولتمردان باید از سخنان هیجانی پرهیز کنند. هم‌اکنون سخنان هیجانی بسیاری مطرح می‌شود، به‌عنوان نمونه یک موضوع خاص هم‌اکنون در «FDA» آمریکا مطرح است، اما در ایران می‌خواهند آن را اجرایی کنند. 
همانطور که بر سر روغن پالم به‌صورت هیجانی موضوعی مطرح شد و بعد از چند ماه متوجه شدند هیجانی عمل کرده‌اند و در تمام دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد، از این‌رو صنعت را متوجه لطمات بسیار کردند.  اگر حتی بخواهیم قبول کنیم که بهتر است در ماست از روغن پالم استفاده شود، اما در کشورهای پیشرفته هم در پروسه تولید شیرینی و شکلات از روغن پالم استفاده می‌کنند روی آن هم نمی‌نویسند. 
نکته مهم دیگر این است که ما دو نوع صادرات داریم، یکی صادرات فرصتی است که به‌صورت ناگهانی به‌دلیل شرایط خاص یک منطقه ایجاد می‌شود و غالباً این بازارها موقتی است.  نوع دیگر صادرات، بازارهای صادراتی برنامه‌ریزی شده است که این نوع بازارها پس از سال‌ها برنامه‌ریزی به‌دست می‌آید. در بازارهای فرصتی بایک لحظه غفلت فرصت از بین می‌رود. در روسیه هم به این دلیل موفق نبودیم که اولاً امنیت لازم برای بازگشت پول از این کشور فراهم نبود، از سوی دیگر روس‌ها محصولاتی که روی آنها حتی یک کلمه عربی نوشته شده باشد را خریداری نمی‌کنند. در چنین شرایطی باید تولیدکنندگان سریعاً خود را با شرایط ایجاد شده هماهنگ کنند که در چنین فضایی قوانین دست‌وپاگیر داخلی و زمان‌بر برای تغییر از موانع عمده صادرات به‌شمار می‌رود. 
از مسؤولان اداره استاندارد و وزارت بهداشت درخواست دارم به تولیدکنندگان اجازه بدهند بتوانند درداخل کارخانه برای بازارهای هدف اختیاراتی داشته باشند، نه این‌که به یکباره پس از بازرسی از کارخانه‌ها محصولی با نقطه ذوب بالا پیدا کنند و با چماق نظارت تک بعدی به بازارهای صادراتی لطمه وارد کنند. در واقع دستگاه‌های نظارتی به‌جای نظارت بر خطوط تولید کارخانه‌ها از محصولات بازار نمونه‌برداری کنند و اگر تخلفی مشاهده کردند، بعد با ما برخورد کنند. اگر امروز ترکیه در بازار افغانستان موفق است، به‌دلیل این است قیمت و کیفیت موردنظر افغانی‌ها را فراهم کرده است و نکته جالب این‌که آب نشدن شکلات برای افغانی‌ها نوعی فاکتور کیفیت حساب می‌شود. ترکیه‌ای‌ها برای تصاحب بیشتر بازار صادراتی دنیا محصولات خود را با دو نام «شکلات» و «شوکولین» عرصه می‌کنند. در واقع شکلات‌هایی که روی آن «شوکولین» نوشته شده دیگر «شکلات» تلقی نمی‌شود و از قوانین استاندارد تولید «شکلات» خارج می‌شود. اعتقاد دارم اگر ما بتوانیم مسؤولان را مجاب کنیم که حداقل دست تولیدکنندگان را برای تصاحب بازارهای فرصتی باز بگذارند، شرایط بهتری رقم خواهد خورد. 
 
مغازه‌ای: در چنین فضایی باید اعتراف کنم که تولیدکنندگان ما از هیچ به جایگاه فعلی دست یافته‌اند. اگر صادرات سال گذشته را با صادرات سال 1380 که حدود 40 میلیون دلار بوده مقایسه کنیم متوجه می‌شویم که تنها با تلاش شبانه‌روزی تولیدکنندگان میزان صادرات شیرینی شکلات 15 برابر شده است و متأسفانه هیچ‌گونه حمایت معناداری هم متوجه تولیدکنندگان نشده، اما هم‌اکنون محصولاتی تولید می‌شود که از نظر کیفیت، ماندگاری و بسته‌بندی قادر هستیم با بزرگ‌ترین تولیدکنندگان دنیا رقابت کنیم. صحبت از جایزه صادراتی شد، من به صراحت اعلام می‌کنم که ما جایزه صادراتی نمی‌خواهیم، مالیات‌هایی که از سال 1387 برای صادرات پرداخته‌ایم را به ما عودت نداده‌اند، این در حالی است که طبق قانون باید 15 روز بعد این مبالغ برگشت داده شود. یا سال‌هاست در زمینه شکری که به‌صورت ورود موقت و صرفاً برای صادرات شیرینی و شکلات وارد می‌شد، جلویش گرفته شده است و طبیعی در چنین شرایطی که تولیدکنندگان و صادرکنندگان این صنعت در منگنه هستند، نمی‌توان انتظار استفاده از همه ظرفیت‌ها را داشت. هم‌اکنون بزرگترین معضل تولیدکنندگان شیرینی و شکلات دخالت‌های آنچنانی سازمان غذا و دارو است. پرسش این است که فشاری که سازمان غذا و دارو بر روی تولیدکنندگان شناسنامه‌دار می‌آورد، آیا این نظارت بر روی تولیدکنندگان سنتی هم انجام می‌شود. در زمینه قوانینی نظیر برچسب‌گذاری هم به هیچ‌وجه امکان ندارد، تولیدکننده‌ای که با هزاران مشقت اقدام به تولید می‌کند، روی محصولش چراغ قرمز بگذارد و به مصرف‌کنندگان اعلام کند که این محصول را مصرف نکنند. در واقع تولیدکنندگان هیچ‌گونه حمایت نمی‌خواهند، اگر دستگاه‌های دولتی تنها مانع تراشی نکنند صادرات شیرینی و شکلات به‌راحتی به 3 میلیارد دلار هم خواهد رسید. 
 
بیوک: صادرات نیاز به بازاریابی دارد و خوشبختانه نسل جوانی که از دانشگاه‌ها خارج شده و تحصیلات عالیه دارند، با یک ذره تجربه به سرعت وارد بازار شده و به‌صورت علمی حرکت می‌کنند.  اعتقاد دارم 3 میلیارد دلار اصلا رقم بالایی نیست و اگر شرایط همواره شود این میزان صادرات دست‌یافتنی است. 
 
هوشنگ‌نژاد: وقتی یک قهرمان ورزشی در خارج از کشور مدال می‌گیرد و پرچم ایران بالا می‌رود هموطنان در داخل کشور به میزان بالایی خوشحال می‌شوند، اعتقاد دارم صادرات هم‌چنین حالتی دارد و باعث بیداری غرور ملی می‌شود.  در ترکیه بخشودگی مالیات تا 30 درصد وجود دارد. از سوی دیگر در زمینه برچسب‌گذاری هم تا اعتراض می‌کنیم اعلام می‌شود که ما روی صادرات شرکت‌ها کاری نداریم، ولی مگر می‌شود تولیدکنندگان یک لفاف بر روی محصول داخلی بزنند و یک لفاف دیگر برای محصول صادراتی تهیه کنند. آیا همه مشکلات بهداشتی کشور نظیر آلودگی هوا و بیماری‌های عمومی کشور حل شده که حالا می‌خواهیم روی کیفیت موادغذایی که واقعاً مشکلی ندارد متمرکز شویم، چرا که پروانه بهداشتی موادغذایی به‌طور کلی از سوی وزارت بهداشت صادر می‌شود و از سوی استاندارد هم مورد تائید قرار می‌گیرد. 
 
 
توکلی: 6 درصد صادرات غیرنفتی ما در سال 1354 تنها از طریق «مینو» صادر شده است، شرکت «اولکر» سال 54 آرزو می‌کرد روزی مانند «مینو» شود. همین شرکت سال گذشته حدود 18 میلیارد دلار صادرات داشته است. ترکیه در همسایگی ما با تنقلات خود نقش پررنگی در اقتصاد ایفا می‌کند، حالا چرا در کشور ما از ظرفیت‌های ایجاد شده توسط بخش خصوصی استفاده نمی‌شود و مانع تراشی می‌کنند پرسشی است که ما پاسخی برای آن نیافته‌ایم. 
 
نجاتی: در تمام دنیا ورود کالاها به‌صورت واردات موقت امری بدیهی است، اما اگر ما بخواهیم مواد اولیه‌ای را به‌صورت واردات موقت مورد استفاده قرار دهیم باید 3 ماه دوندگی داشته باشیم تا بتوانیم مجوزهای لازم را از وزارت صنایع، بهداشت و ... اخذ کنیم، این در حالی است مواد اولیه وارداتی به‌صورت موقت از گمرک به کارخانه وارد شده، پس از تولید مجدداً از طریق گمرک صادر می‌شود و نیازی به این همه سخت‌گیری و اتلاف وقت ندارد. 
 
لطفاً پیرامون مختصات نمایشگاه امسال توضیح دهید. 
مغازه‌ای: امسال در نمایشگاه شیرینی و شکلات حدود 28هزار و 743 مترمربع فضای مسقف در 11 سالن نمایشگاهی داریم. 2 هزار و 170 مترمربع فضای باز داریم و در مجموع نمایشگاه در فضایی حدود 32 هزار مترمربع بنا شده است. سال گذشته فضای نمایشگاهی ما حدود 26 هزار مترمربع بود که امسال 6 هزار مترمربع افزایش یافته
 است. در این نمایشگاه 365 شرکت داخلی و 52 شرکت خارجی از 17 کشور حاضر شده‌اند که شرکت‌های خارجی بیشتر در بخش‌های مواد اولیه و ماشین‌آلات حاضر شده‌اند که حدود 70 شرکت بیشتر از سال گذشته در نمایشگاه حضور دارند. 
(شماره 50 مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه