هدر

مهدی معصومی ، مدیرعامل شرکت تلاونگ در گفت‌وگو با «اقتصاد سبز» :

تفکر تولید صادرات محور نداریم

در خرداد 1342 در تهران و در خانواده‌ای بازرگان به‌دنیا آمد و از مؤسسه فرهنگی نیکان فارغ‌التحصیل شد. بلافاصله بعد از اتمام تحصیلات و با توجه به ذات اقتصادی وارد صنعت طیور شد. او کار خود را به همراه شرکاء در سال 1361 با راه‌اندازی واحد 200 هزار قطعه‌ای مرغ تخم‌گذار در منطقه چهاردانگه تهران آغاز و سپس شرکت مرغ گوشتی به ظرفیت 170 هزار قطعه در سال 1367 در منطقه کردان را تأسیس کرد. راه‌اندازی کارخانه تولید مکمل‌های غذایی طیور «ویتامین و موادمعدنی» در سال 1372، با تحول در فرمولاسیون و تنوع نژادهای مختلف را می‌توان نقطه تحول او و همچنین صنعت طیور کشور نامید.
در خرداد 1342 در تهران و در خانواده‌ای بازرگان به‌دنیا آمد و از مؤسسه فرهنگی نیکان فارغ‌التحصیل شد. بلافاصله بعد از اتمام تحصیلات و با توجه به ذات اقتصادی وارد صنعت طیور شد. او کار خود را به همراه شرکاء در سال 1361 با راه‌اندازی واحد 200 هزار قطعه‌ای مرغ تخم‌گذار در منطقه چهاردانگه تهران آغاز و سپس شرکت مرغ گوشتی به ظرفیت 170 هزار قطعه در سال 1367 در منطقه کردان را تأسیس کرد. راه‌اندازی کارخانه تولید مکمل‌های غذایی طیور «ویتامین و موادمعدنی» در سال 1372، با تحول در فرمولاسیون و تنوع نژادهای مختلف را می‌توان نقطه تحول او و همچنین صنعت طیور کشور نامید.
 در طول خدمات کاری از صدها طرح تحقیقاتی در مراکز خصوصی و دولتی حمایت مالی و فنی کرده است که حاصل آن تولید تخم‌مرغ غنی شده و تولید انبوه آن در بازار است. او همچنین مؤسس دانشگاه علمی – کاربردی تلاونگ می‌باشد. از دیگر فعالیت‌های آموزشی وی راه‌اندازی اولین پایگاه جامع اطلاع‌رسانی در صنعت مرغداری است او هم‌اکنون رییس هیأت مدیره و مدیرعامل چندین شرکت وابسته به صنعت طیور از جمله هلدینگ اقتصادی تلاونگ و عضو هیأت نمایندگان دوره هشتم اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران نیز است با هم گفت‌وگو با مهندس مهدی معصومی را می‌خوانیم: 
 
با توجه به این‌که سال 94  با تمام فراز و فرودهایش  رو به اتمام است چه ارزیابی از صنعت طیور در این سال دارید؟ 
در صنعت غذای ایران توان تولید بیش از نیاز کشور است. چه در تولید دام، طیور و... که در حال حاضر بالای 20 درصد بیشتر از نیاز کشور تولید می‌شود حتی در بحث صنایع غذایی اکثر با ظرفیت پایین فعالیت می‌کنند.  صنعت طیور از ابتدای انقلاب تاکنون به‌طور کامل تحت نظارت کامل دولت قرار داشته است اما برای شکوفایی این صنعت و حضور در بازارهای صادراتی لازم است که بخش خصوصی نقش تصمیم‌سازی در این بخش پیدا کند.  در حال حاضر در صنعت طیور مزیت نسبی داریم اما تاکنون سیاستی برای صادرات نداشته‌ایم و اگر فضا برای تصمیم‌سازی بخش خصوصی باز شود، این امکان فراهم خواهد شد.  از آنجا که مرغ و تخم‌مرغ جزو کالاهای اساسی کشور به حساب می‌آید دولت سیاست‌گذاری در این بخش را انجام می‌دهد اما امیدواریم با سیاست‌های دولت یازدهم و توجهی که در اتاق بازرگانی به بخش کشاورزی شده است، فضایی ایجاد شود تا صنعت طیور از سیستم تفکر دولتی و تصمیمات صددرصد دولتی به سمت تصمیمات بخش خصوصی و واگذاری این صنعت به اتحادیه‌ها یا سندیکاهای تخصصی  حرکت کند. با این‌کار قیمت تمام شده تولید کاهش پیدا می‌کند  کیفیت تولید بهبود می‌یابد، واردات محصولات بی‌کیفیت محدود  و امکان صادرات فراهم می‌شود.  واگذاری تصمیم‌سازی‌ها به بخش خصوصی مهمترین کاری است که در این موقعیت باید انجام شود. سال‌ها است که این صنعت تحت نظارت دولت قرار داشته است و مسؤولان دولتی از این بخش شناخت دارند اما وقتی بخش خصوصی تصمیم‌سازی کند، برای رسیدن به منافع بیشتر، کیفیت بهتری را ایجاد می‌کند. در این شرایط است که می‌توان به تنوع محصول، بهره‌گیری از صنایع تبدیلی و فراهم کردن امکان صادرات امیدوار بود. بسیاری از کشورهای بزرگ اروپایی و پرمصرف در بخش مرغ و تخم‌مرغ نظیر آلمان، واردکننده این محصولات هستند و می‌توان با استراتژی مشخص در تولید راه را برای صادرات باز کرد اما در ایران با شرایطی که داریم و مرغ و تخم‌مرغ به‌عنوان کالای اساسی شناخته می‌شود، امکانات صادرات کم است.  تخم‌مرغ جز کالاهای اساسی محسوب می‌شود. کالاهای اساسی، کالاهایی هستند که در کشور تولید می‌شود برای مصرف داخلی استفاده می‌شوند. چون گرانتر از کالاهای وارداتی در می‌آیند. مرغ و تخم‌مرغ هم بدین صورت است یعنی برای استفاده در داخل تولید می‌شوند و صادرات ندارند یک وقت‌هایی در یک مقاطع کوتاه برای حمایت از تولید داخلی و تنظیم بازار اجازه واردات و یا صادرات داده می‌شود نه به این‌که تخم‌مرغ تولید شود برای صادرات، چون منطقی و شدنی نیست و گرانتر از قیمت‌های جهانی در می‌آید. چون ما 95 درصد وارد کننده غلات و غذای طیور هستیم. 
 
اشاره به صنعت صادرات داشتید چرا صنعت طیور بهره کافی از فضای مساعد را برای صادرات نمی‌برد؟ 
نوع و تنوع تولیدات کشور عمدتاً برای مصرف داخل طراحی می‌شده به این جهت امکان صادرات آن کم است برای مثال استاندارد وزن مرغ برای کشورهای مختلف که توانایی صادرات به آنجا در کشور هست در حدود یک کیلو 200 تا یک کیلو 400 است اما در ایران استاندارد وزن مرغ 3 کیلو تا 3 کیلو  400 است صد البته امکان صادرات این مرغ مقدور نیست کما این‌که افزایش وزن هم داشته باشد. حتی در بخش شناسنامه‌دار شدن محصولات که کد رهگیری و مبدا تولید باید مشخص باشد اقدامی نشده است اینها همه نشان دهنده این است که تولیدات کشور صادرات محور نیست اگر شرایط و ضوابط برای صادرات فراهم باشد قطعاً تولید هم صادرات محور خواهد بود و براساس استاندارد و ضوابط پیش خواهد رفت. البته به روند فعلی هم نمی‌توان خرده گرفت چرا که سالیان سال درب‌های اقتصادی و صادراتی کشور بسته بوده و روابط بین‌المللی آنگونه که باید نبود استانداردها را خیلی‌ها نمی‌شناسیم اما بحمدالله اتفاقات خوبی در عرصه صادرات صنایع غذایی در حال رخ دادن است که امیدوارم دنباله‌دار باشد و صنعت غذا بیشترین بهره را از فضای موجود ببرد. 
 
با توجه به اجرای برجام و شرایط پساتحریم چه ارزیابی از صنعت غذا در این دوران دارید؟ 
ببینید وقتی گفته می‌شود دهکده جهانی معنای آن این است که هر کشور و منطقه‌ای باید محصولی را تولید کند که در آن منطقه توجیه اقتصادی داشته باشد. در بخش صنایع غذایی محصولات تولیدی صرفه اقتصادی بالایی برای کشورهای همجوار دارد برای مثال بزرگترین مصرف کننده و واردکننده‌های مرغ دنیا کشورهای اطراف ایران هستند درصورتی‌که بزرگترین تولیدکننده کشور برزیل است یعنی برزیل مسافت بین قاره‌ای با صرف هزینه‌های بسیار را طی می‌کند تا بازار منطقه را از دست ندهد در صورتی‌که ایران توانایی صادرات مرغ گرم را به منطقه دارد و احتیاجی به انجماد مرغ نیست. در هر صورت با توجه به مشکلاتی که این صنعت داشته در یک مقطع کوتاه فقط برای حمایت بازار داخل و جبران مازاد تولید صادراتی صورت گرفته چون اساس تولید صادرات محور نیست. مطمئناً در پسابرجام ارتباط بسیار خوبی برای صادرات محصولات اقتصادی مهیا می‌شود. یکی از این محصولات آب است. با توجه به این‌که آب در سراسر دنیا از قیمت بالایی برخوردار است می‌توان در شرایط مساعد صادر شود. از اقصی‌نقاط دنیا آب به کشورهای عربی وارد می‌شود اما از ایران بسیار سخت این‌کار صورت می‌گیرد همچنین در رابطه با صادرات میوه مثل، پرتقال و سیب هم شرایط به‌همین شکل است. و ایران سهمی از صادرات به کشورهای عربی ندارد. باید ضوابط و شرایط اصولی تعریف شود چرا انگور شیلی با طی مسافت زیاد وقتی وارد بازار ایران می‌شود کیفیت خود را حفظ کرده اما انگور ایران از باغ‌های شهریار تا به بازار تهران نرسیده له و خراب می‌شود. اینها همه نشان‌دهنده این است که کارگری هم که در فصل برداشت در مزارع و باغات کار می‌کند تفکرات بازاریابی و بازارپسندی ندارند و تمامی این موارد دست به‌دست هم می‌دهد تا صادرات ایران چه در عرصه صنایع غذایی و چه در عرصه مرکبات و میوه از خیلی از کشورهای همجوار عقب‌تر بماند. 
 
آخرین نوآوری «تلاونگ» در زمینه مرغ و تخم‌مرغ چه بوده است؟
تلاونگ نخستین مجموعه صنایع تبدیلی مرغ و تخم‌مرغ است. چرا تا قبل از این و یا در حال حاضر هم تولیدکنندگان بسیاری هستند که مرغ و تخم‌مرغ تولید می‌کنند اما بخش بازرگانی برای این حجم از تولید وجود ندارد که این محصولات را به‌دست مصرف کننده برساند یا صادرات فراهم شود. 
باید مجموعه‌هایی ایجاد شود که از تولیدکننده‌های مرغ و تخم‌مرغ به سفارش جنس را تهیه کنند و براساس نیاز موجود چه مصرف داخل و چه صادرات برنامه‌ریزی صورت بگیرد. مجموعه تلاونگ هم در همین راستا اقدام به خدمات‌دهی به فعالان این صنعت می‌کند. اما قدر مسلم یک مجموعه برای این حجم تولید کم بوده چرا که مشکلات بیشتر از این است. 
در حال حاضر تمرکز شرکت تلاونگ بر روی صنایع تبدیلی است برای مثال تولید تخم‌مرغ پاستوریزه در اولویت است چرا که تا قبل از این حجم بسیاری از تخم‌مرغ‌های درجه یک و دو و سه و شکسته وارد صنایع قنادی‌ها می‌شد اما در حال حاضر با ورود تخم‌مرغ‌های پاستوریزه به صنعت تمامی مشکلات برطرف شده زرده و سفیده کاملاً از هم جداست تا هر صنفی براساس نیاز خریداری کند برای مثال درگذشته صنف گزسازی کشور با مشکلات بسیاری برای فروش زرده تخم‌مرغ مواجه بود و تولیدکننده‌های سس هم با سفیده تخم‌مرغ مشکل داشتند و هیچ تعاملی هم بین این دو صنف برقرار نبود و اگر هم بود با توجه به پاستوریزه نبودن هیچ‌کدام از این دو صنف ریسک خرید با درصد آلودگی بالا را قبول نمی‌کردند. برنامه بعدی تلاونگ آشتی دادن مردم با تخم‌مرغ است. 
صرفنظر از اطلاعات رسانی و فرهنگ‌سازی مصرف تخم‌مرغ که صورت می‌گیرد این نوید را به مردم می‌دهیم که مصرف روزانه یک تخم‌مرغ در روز هیچ مشکلی برای سلامتی بدن به‌وجود نمی‌آورد. 
اما یکی از نقاط ضعفی که در بررسی‌های انجام شده شرکت تلاونگ با آن مواجه بودیم عدم دسترسی آسان آحاد جامعه به تخم‌مرغ بوده است. برای مثال در مدارس به‌وفور سوسیس و کالباس در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد. از همین رو شرکت تلاونگ اقدام به تولید ساندویچ تخم‌مرغ با کیفیت بسیار بالا کرده است تا ارزش تغذیه‌ای هم برای دانش‌آموزان دارد. 
و صد البته این اطمینان را به همه مصرف‌کنندگان این محصول می‌دهم که تیم کارشناسان بسیار قوی بر روی طعم و مزه این ساندویچ‌ها کارکرده تا جوان پسند شود. و بحمداله استقبال هم بسیار خوب و چشمگیر بوده است. 
 
اعلام کردید که مصرف روزانه یک تخم‌مرغ هیچ مشکلی ندارد؟ 
بله و این بحث روز انستیتو تغذیه آمریکا است. 
 
لطفاً کمی در رابطه با شرکت تلاونگ و فعالیت‌های آن توضیح دهید؟ 
مجموعه تلاونگ از سال 1356 آغاز به‌کار کرده است، در ابتدا در زمینه تولید مرغ گوشتی، مرغ تخم‌گذار، جوجه یک‌روزه، خوراک دام و طیور فعال بود. از سال 1361 در تولید تخم‌مرغ فعالیت کرد و از سال 1380 با تولید تخم‌مرغ بسته‌بندی شده انقلابی در این صنعت ایجاد کرد، بدین‌صورت که با ایجاد فرمول خاص در نوع بسته‌بندی، درج تاریخ تولید و انقضاء، استفاده از رنگدانه برای اولین‌بار، توجه به طعم و بو، احترام به حقوق مصرف کننده باعث شد تفاوتی بین تلاونگ و سایر تولیدکنندگان تخم‌مرغ ایجاد شود برای همین در اذهان مردم با اسم تخم‌مرغ شناسنامه‌دار، نام تلاونگ تداعی می‌شود. در طی این سال‌ها نیز در بحث تبلیغات و استفاده از تخم‌مرغ هم نقش زیادی داشتیم. بعد از آن نیز با تولید تخم‌مرغ پاستوریزه که در واقع زرده و سفیده را از هم جدا کرده و پاستوریزه می‌کنیم که برای مصرف صنعتی در قنادی، خانگی و ورزشکاران به‌کار می‌رود، ادامه دادیم. 
 
(شماره 57 مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه