هدر

مجید پارسایی ، دبیر سندیکای تولیدکنندگان خمیرمایه در گفت‌وگو با «اقتصاد سبز» تشریح کرد:

افزایش 13 درصدی تولید خمیر مایه در کشور

مریم حق بیان: اینک چرا نان ایران هیچ روی خوش کیفیت را نمی‌بیند سؤوال بی‌جوابی است که هیچ‌گاه جوابی برای آن در هیچ‌یک از دولت‌های مختلف جوابی برای آن یافت نشد از تولید آرد بی‌کیفیت گرفته تا مصرف جوش‌شیرین به‌جای خمیر مایه همه و همه سبب شده تا متضرر اصلی مصرف کننده‌ها باشند
مریم حق بیان: اینک چرا نان ایران هیچ روی خوش کیفیت را نمی‌بیند سؤوال بی‌جوابی است که هیچ‌گاه جوابی برای آن در هیچ‌یک از دولت‌های مختلف جوابی برای آن یافت نشد از تولید آرد بی‌کیفیت گرفته تا مصرف جوش‌شیرین به‌جای خمیر مایه همه و همه سبب شده تا متضرر اصلی مصرف کننده‌ها باشند
 هرساله هزینه گزاف و سرسام‌آوری برای واردات انواع داروها توسط وزارت بهداشت صورت می‌گیرد اما باید حساب سرانگشتی می‌توان نتیجه گرفت که هزینه مصرف خمیر مایه در نان به مراتب بسیار کمتر از واردات دارو می‌باشد از همین جهت اطلاع از آخرین فعالیت‌های سندیکای تولیدکنندگان خمیر مایه پای صحبت‌های مجید پارسایی دبیر این سندیکا نشسته‌ایم که ماحصل آن را با هم می‌خوانیم: 
 
ارزیابی جنابعالی از آخرین وضعیت نان کشور چیست؟ 
در بحث کیفیت نان و مسایل مربوط به آنکه سال‌هاست معضلی برای تغذیه مردم شده و باعث بروز نارضایتی در مثلث دولت، تولیدکننده و مصرف‌کننده شده است، ورود و حضور پررنگ نهادهای علمی برای ریشه‌یابی و حل معضلات بسیار مهم است. خوشبختانه طی سال‌های گذشته و با جدی‌شدن مشکلات مربوط به تغذیه نان سالم و مصرف علنی جوش‌شیرین در تولید نان که تهدیدی برای سلامت مردم بود، متخصصین تغذیه و جامعه دانشگاهی و علمی بیش از پیش و به‌صورت جدی به این مسأله ورود کرده و به سهم خود سعی در بهبود شرایط داشته‌اند. از نمونه‌های قابل توجه، برگزاری روز ملی نتان در دانشگاه الزهرا است که در چند سال اخیر به‌ بهترین شکل ممکن و با گردهم آوردن مسؤولین ذی‌ربط مملکتی، متخصصین تغذیه و تولیدکنندگان به مسایل مربوط به نان می‌پردازد. اخیراً انجمن علوم و صنایع غذایی کشور نیز با توجه به اهمیت موضوع بخشی از مطالعه و تحقیقات خود را صرف این موضوع کرده و در جهت ریشه‌یابی مصرف جوش‌شیرین و عوارض آن برنامه‌هایی در دست اجرا دارد.  اما از همه مهم‌تر حمایت‌های اخیر انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع‌غذایی و پژوهشکده غلات کشور از پروژه‌های بهبود کیفیت نان است که با مدیران توانمند و دلسوزشان به شکل جدی به این معضل قدیمی و اساسی تغذیه کشور پرداخته‌اند.  حضور مدیر دلسوز و کارآمدی به‌نام آقای دکتر هدایت حسینی در رأس انستیتو تغذیه و آقای دکتر نصر در پژوهشکده غلات با توجه به حساسیت و توجهات ویژه‌ای که به بخش نان دارد مطمئناً نویدبخش اتفاقات خوبی برای بهبود کیفیت نان کشور خواهد بود. از طرفی شکل‌گیری قریب‌الوقوع کانون هماهنگی آرد و نان کشور و انتخاب جناب آقای دکتر کریمی؛ از دلسوزان قدیمی بخش آرد و نان به‌عنوان ریاست این کانون خبر خوب دیگری برای آرد و نان کشور است که مطمئناً منجر به رفع بسیاری از مشکلات به‌دست توانمند ایشان خواهد گردید. حضور این مدیران توانا و دلسوز اتفاق مبارکی است که بذر امید بهبود شرایط را در دل‌ها افشانده است و اقدامات جدی نهادهای تحت نظر این بزرگان که صد البته مستلزم حمایت‌های نهادهای دولتی نیز می‌باشد قطعاً منجر به تحولات مثبتی در این حوزه خواهد گردید و بدون شک گام‌های بزرگی در رفع مشکلات کیفیتی نان برداشته خواهد شد. 
 
آخرین وضعیت تولید و صادرات خمیرمایه به چه شکل بوده است؟ 
افزایش تولید، مصرف داخلی و صادرات؛ ماحصل یک‌سال تلاش صنعت خمیرمایه ایران در سال 1394 بود. هرچند میزان مصرف داخلی فاصله زیادی با نیاز واقعی کشور دارد ولی این افزایش‌ها نویدبخش روزهای بهتری برای نان کشور است. با استمرار تعطیلی چهار کارخانه، پنج کارخانه دیگر با حداکثر توان خود در تولید این ماده مؤثر در سلامت مردم کوشیدند. تولید خمیر مایه در سال 1394 مجموعاً 955/33 خمیرمایه خشک و 198/3 تن خمیر مایه تر بوده است. با ضریب تبدیل یک سوم خمیرمایه تر به خشک که برابر 066/1 تن خمیر مایه خشک می‌شود، مجموع تولید کشور بر مبنای خمیر مایه خشک 021/35 تن بوده است. این میزان تولید نسبت به تولید 035/31 تن خمیرمایه خشک در سال 1393 افزایش قابل توجه 13 درصدی را نشان می‌دهد. این تولید توسط 5 کارخانه کشور که در 3 استان خراسان رضوی، خوزستان و آذربایجان شرقی مستقر هستند رخ داده است. از مجموع 021/35 تن خمیر مایه تولیدی در سال گذشته، حدود 526/15 تن به بازارهای خارجی صادر شده است. با این احتساب حدود 44 درصد محصول تولیدی کشور صادر شده است. این میزان صادرات رسمی به غیر از خروج این کالا از بازارچه‌های رسمی است که البته رقم قابل توجهی نمی‌باشد. 
میزان صادرات سال 1393 تقریباً 595/13 تن بوده است. با این وصف در بخش صادرات، افزایش 14 درصدی را شاهد هستیم. این اتفاق، خوشبختانه برای چندمین‌سال متوالی است که در صنعت خمیر مایه رخ می‌دهد و تولیداتش گسترشی قابل توجه در بازارهای منطقه‌ای و جهانی پیدا کرده که نشان از کیفیت و استانداردهای بالای بین‌المللی این محصول دارد. بازار خارجی خمیر مایه عموماً‌کشورهای خلیج‌فارس، کشورهای تازه استقلال یافته از شوروی سابق (CIS)، افغانستان، عراق و برخی کشورهای آفریقایی هستند. 
 
در مورد مصرف داخلی وضعیت به چه شکل است؟ 
مصرف داخلی خمیر مایه در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن افزایش قابل توجهی داشت. میزان خمیر مایه ارایه شده به بازار داخلی در سال 1394 برابر حدود 495/19 تن بوده است که نسبت به 740/17 تن مصرف داخلی سال 1393 افزایشی حدود 755/1 تن یا 10 درصد مشاهده می‌گردد. این خبر نسبتاً خوبی برای سلامت غذای اصلی کشور است که پس از کاهش ناامید کننده مصرف داخلی در سال 1393 نسبت به سال پیش از آن، مجدداً روند افزایشی در مصرف خمیرمایه مشاهده می‌شود.  در حال حاضر مجموع ظرفیت نصب شده کارخانه‌های فعال خمیرمایه کشور حدود 000/35 تن می‌باشد و حدود 000/10 تن ظرفیت نصب شده غیرفعال نیز در کشور وجود دارد. آمارها نشان دهنده تولید با ظرفیت کامل در سال گذشته است. با توجه به برآورد نیاز حداقل 000/40 تنی کشور به خمیرمایه و مصرف داخلی 495/19 در سال گذشته حدود 50 درصد نان کشور در سال گذشته با استفاده از خمیر مایه و به روش اصولی تهیه شده و حدود 50 درصد دیگر نان کشور به‌نظر می‌رسد به شیوه صحیح، بهداشتی و استاندارد تهیه نمی‌گردد. 
 
اما با توجه به تمامی این توضیحان نان کشور همچنان با معضل جوش‌شیرین مواجه است؟
 از آنجایی‌که بیشتر ایرانی‌ها معتقدند که نان عامل سیری در هر وعده غذایی است و با توجه به اهمیت این ماده غذایی ارزشمند در سفره خانوارها وزارت بهداشت از 9 سال پیش برای رفع کمبود آهن در کشور صنعت آرد را موظف به غنی‌کردن نان با آهن و اسید فولیک کرد، تلاشی که برخی از نانواها آن را با استفاده از جوش‌شیرین تقریباً بی‌نتیجه کردند. در بازرسی‌های سرزده‌ای نانوایی‌های زیادی مورد بررسی قرار گرفت و متأسفانه در بسیاری از آنها گونی‌های بزرگ جوش‌شیرین مخفی شده بود. حدود 20 سال است که از قانون تصویب ممنوعیت استفاده از جوش‌شیرین در تهیه نان می‌گذرد اما طبق آمار هنوز بسیاری از نانوایی‌ها به‌خصوص لواش و تافتونی‌ها گوش شنوا نداردند؛ گفتنی است این آمار در نانوایی‌های تهران بیشتر از 50 درصد گزارش شده است. واحدی کارشناس بهداشت محیط شمیرانات درباره تست میزان جوش‌شییرن در نان گفت: ماده معرفی وجود دارد که به‌صورت آنی نشان می‌دهد که در نان جوش‌شیرین استفاده شده است یا خیر، اگر میزان جوش‌شیرین کم باشد با ریختن این ماده روی نان رنگ آن زرد می‌شود اما متأسفانه در چندین مورد تست شده در بازرسی‌ها میزان جوش‌شیرین به حدی زیاد بود که نان به رنگ سبز یا حتی آبی در می‌آمد. مسؤول بهداشت محیط شمیرانات با بیان این‌که با استفاده از جوش‌شیرین نه تنها فواید نان از بین می‌رود بلکه آسیب‌های جدی به سلامتی بدن وارد می‌شود، افزود: جوش‌شیرین باعث بروز بیماری‌‌های گوارشی و اختلال در جذب آهن می‌شود. 
 
از نظر جنابعالی تنها دلیل بی‌کیفی نان‌های کشور عدم مصرف خمیر مایه است؟
نان به‌عنوان اصلی‌ترین محصول غذایی در سبد خانوار محسوب می‌شود و بهبود کیفیت آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است دارد اما در چند سال اخیر به‌بهانه‌های مختلف شاهد افت کیفیت آن بوده‌ایم. براساس آمار، سرانه مصرف نان به‌عنوان قوت غالب مردم در کشور حدود 320 گرم در روز و معادل 117 کیلوگرم در سال برای هر فرد است و به‌عبارتی میتوان گفت یکی از خریدهای روزانه هر خانواده ایرانی به‌شمار می‌آید. بر این اساس طی سال‌های گذشته راه‌کارهایی برای بهبود وضعیت کیفیت و پخت نان به اجرا درآمد که اولین آن، اصلاح قیمت با وعده بهبود کیفی در آذرماه 93 کلید خورد اما به گفته مشتریان با وجود گذشت یک سال و نیم از این اتفاق و آزادپز شد نانوایی‌های کشور، هنوز تغییر مثبتی در کیفیت آن ایجاد نشده است. گزارشات میدانی حاکی از این است که از شمال تا جنوب پایتخت، تخلفاتی در چانه و کیفیت نان‌ها نیز صورت می‌گیرد و قیمت انواع نان اعم از سنتی و فانتزی در مناطق مختلف شهر کاملاً متفاوت است و گویا تعرفه قیمتی در این بخش وجود ندارد. بر این اساس می‌توان گفت که اکثر نانوایی‌ها به بهانه‌های مختلف از تعرفه اتحادیه تبعیت نمی‌کنند به‌طوری که با قدم زدن در سطح شهر، نان برابری از هزار تومان تا هزار و 500 تومان، نان سنگک از هزار و صد الی دو هزار تومان و نان تافتون سنتی از 400 الی 600 تومان، نان لواش از 250 الی 350 تومان به فروش می‌رسد. این در حالی است که تعرفه اتحادیه نان سنگک با وزن چانه خمیر 650 گرم، 800 تومان، بربری با وزن چانه 600 گرم 700 تومان، تافتون سنتی با وزن چانه 260 گرم 400 تومان، لواش با وزن چانه 165 گرم 220 تومان باید به فروش برسد. شاید حال و هوای این روزهای نانوایان در آب رفتن وزن چانه‌ها و نداشتن کیفیت مطلوب و قیمت‌های دلخواه را تنها بتوانیم در فرصت‌طلبی برخی از نانوایان جست‌وجو کنیم، با یک حساب سرانگشتی و صحبت با نانوایان در می‌یابیم که بیش از 20 الی 25 درصد نانوایی‌های سطح شهر آزادپز شدند و این در حالی است که مسؤولیت خبر از آزادپزی تنها 10 درصدی نانوایی‌های سطح شهر می‌دهند. 
 
آیا یکسان‌سازی نرخ آرد کمکی به بهبود وضعیت نان خواهد کرد؟
برخی مسؤولین معتقدند تا وقتی یکسان‌سازی قیمت صورت نگیرد، کیفیت افزایش نمی‌یابد و اصرار بر این امر، حکایت ضرب‌المثل آب در هاون کوبیدن است. یکسان‌سازی قیمت آرد و گندم تا زمانی‌که مشکل کاهش کیفیت مطرح است، عملیاتی نمی‌شود. وقتی آرد با کیفیت به‌دست نانوایان برسد، دیگر یارانه‌پز و آزادپز معنا ندارد. با توجه به کاهش قیمت آرد نانوایان آزادپز و ثبات قیمت یارانه‌پزها، هرگونه افزایش نرخ غیرقانونی است و دستگاه‌های ناظر درصورت مشاهده چنین مواردی برخورد جدی خواهند داشت. 
 
آخرین وضعیت تولید ملاس به چه شکل بوده است؟ 
میزان تولید ملاس در فصل زراعی 95-1394 که برگرفته از اطلاعات واصله از وزارت جهادکشاورزی، انجمن صنفی تولیدکنندگان قند و شکر و گزارشات شرکت توسعه نیشکر است که باید در ابتدا به تولید چغندر در کشور اشاره کنم.  با توجه به قراردادهای منعقده و سطح زیر کشت 000/105 هکتاری چغندر قند در سال جاری و با در نظر گرفتن میانگین عملکرد 22/53 تن در هر هکتار، تولید چغندر قند در سال زراعی 5-94 حدود 000/588/5 تن بوده است. با در نظر گرفتن این شرایط، میزان ملاس چغندری تولیدی در بازه موردنظر حدود 360/224 تن بوده است. سطح زیر کشت نیشکر در این سال زراعی، حدود 274/88 هکتار اعلام بوده که با متوسط راندمان 84 تن، تولید به 000/423/7 تن رسیده است. با این وصف، تولید ملاس نیشکری تولیدی در سال زراعی 5-94 به حدود 300/280 تن رسیده است.  بنابراین ملاحظه می‌گردد که مجموع تولید ملاس چغندری و نیشکری در سال زراعی 95-1394 حدود 660/504 تن بوده است که نسبت به سال زراعی گذشته به میزان 34/7 درصد افزایش تولید داشته است. 
 
(شماره 65  مجله اقتصاد سبز)

بستن

به ما بپیوندید

عضویت در خبرنامه